కమ్మనైన లిచ్చి ఫ్రూట్ రాజధాని! తోటల నుంచి దేశవ్యాప్త మార్కెట్ల వరకు!
The Litchi Capital of the World: వేసవి కాలంలో చల్లగా ఉండే లిచ్చీ పండ్లను తినేందుకు చాలామంది ఇష్టపడతారు. పైకి గులాబీ, ఎరుపు రంగులో ఉండే గట్టి పొట్టును తొలగిస్తే లోపల పారదర్శకంగా కనిపించే గుజ్జు నోటికి తియ్యదనాన్ని అందిస్తుంది. రసంతో నిండిన ఈ పండు రుచి, సువాసన ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతుంటాయి. ముఖ్యంగా భారతదేశంలో కొన్ని ప్రత్యేక లిచ్చీ రకాలు వాటి తియ్యదనం, సువాసనతో గుర్తింపు పొందాయి. అలాంటి ప్రత్యేకమైన రకాల్లో బిహార్‌లో పండే ‘షాహీ లిచ్చీ’ ఒకటి. ఈ పండుతోనే బిహార్‌లోని ముజఫర్‌పూర్‌ నగరానికి దేశవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు వచ్చింది. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని ‘ప్రపంచ లిచ్చీ రాజధాని’గా పిలుస్తుంటారు.
ప్రపంచ లిచ్చీ రాజధానిగా ముజఫర్‌పూర్‌.. షాహీ లిచ్చీకి అంతటి ప్రత్యేకత ఎందుకు?..
తియ్యటి రుచి.. అద్భుతమైన సువాసన! బిహార్‌ షాహీ లిచ్చీ ప్రత్యేకతలు ఇవే..
వేసవి కాలంలో చల్లగా ఉండే లిచ్చీ పండ్లను తినేందుకు చాలామంది ఇష్టపడతారు. పైకి గులాబీ, ఎరుపు రంగులో ఉండే గట్టి పొట్టును తొలగిస్తే లోపల పారదర్శకంగా కనిపించే గుజ్జు నోటికి తియ్యదనాన్ని అందిస్తుంది. రసంతో నిండిన ఈ పండు రుచి, సువాసన ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతుంటాయి. ముఖ్యంగా భారతదేశంలో కొన్ని ప్రత్యేక లిచ్చీ రకాలు వాటి తియ్యదనం, సువాసనతో గుర్తింపు పొందాయి. అలాంటి ప్రత్యేకమైన రకాల్లో బిహార్‌లో పండే ‘షాహీ లిచ్చీ’ ఒకటి. ఈ పండుతోనే బిహార్‌లోని ముజఫర్‌పూర్‌ నగరానికి దేశవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు వచ్చింది. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని ‘ప్రపంచ లిచ్చీ రాజధాని’గా పిలుస్తుంటారు.
షాహీ లిచ్చీతో ముజఫర్‌పూర్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపు
బిహార్‌ రాష్ట్రంలోని ముజఫర్‌పూర్‌ లిచ్చీ సాగుకు ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రాంతం. ఇక్కడి వాతావరణం, నేల స్వభావం ఈ పండ్ల సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. ముజఫర్‌పూర్‌తో పాటు చుట్టుపక్కల జిల్లాల్లోనూ పెద్ద ఎత్తున లిచ్చీ తోటలు కనిపిస్తాయి. ఈ ప్రాంత వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో లిచ్చీ సాగుకు ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. బిహార్‌ దేశంలో లిచ్చీని అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేసే రాష్ట్రాల్లో అగ్రస్థానంలో ఉండగా, ముజఫర్‌పూర్‌ ఆ రాష్ట్రంలోనే ప్రముఖ సాగు కేంద్రంగా గుర్తింపు పొందింది.
ముజఫర్‌పూర్‌ పేరు వినగానే షాహీ లిచ్చీ గుర్తుకు రావడానికి కారణం దాని ప్రత్యేక రుచి, సువాసనే. పండు పక్వానికి వచ్చినప్పుడు పైపొర పలుచగా, ఎరుపు కలిసిన గులాబీ రంగులో ఉంటుంది. లోపల ఉండే గుజ్జు పారదర్శకంగా కనిపిస్తూ, రసంతో నిండి తియ్యటి రుచిని అందిస్తుంది. ఈ పండులోని ప్రత్యేకమైన సువాసన ఇతర లిచ్చీ రకాల నుంచి దీనిని వేరు చేస్తుంది. అందుకే వేసవి కాలంలో షాహీ లిచ్చీకి మార్కెట్లలో మంచి ఆదరణ ఉంటుంది.
2018లో షాహీ లిచ్చీకి జీఐ గుర్తింపు
షాహీ లిచ్చీకి 2018లో భౌగోళిక గుర్తింపు (Geographical Indication – GI) లభించింది. ఒక ప్రాంతానికి ప్రత్యేకంగా చెందిన ఉత్పత్తిని గుర్తించడంతో పాటు, దాని పేరును ఇతర ప్రాంతాల ఉత్పత్తులతో కలిపి తప్పుగా వినియోగించకుండా కాపాడేందుకు జీఐ గుర్తింపు ఉపయోగపడుతుంది. బిహార్‌లో నిర్దేశించిన ప్రాంతాల్లో పండించే షాహీ లిచ్చీకి ఈ గుర్తింపు వర్తిస్తుంది. దీంతో ముజఫర్‌పూర్‌ ప్రాంతానికి, అక్కడి రైతులకు ఈ పండు ద్వారా మరింత గుర్తింపు లభించింది. మార్కెట్‌లో షాహీ లిచ్చీ పేరుకు ఉన్న ప్రత్యేకతను కాపాడటానికి కూడా ఈ గుర్తింపు తోడ్పడుతుంది.
లిచ్చీ సాగుపై ప్రత్యేక పరిశోధనలు
ముజఫర్‌పూర్‌లోనే ఐసీఏఆర్‌–నేషనల్‌ రీసెర్చ్‌ సెంటర్‌ ఆన్‌ లిచ్చీ (ICAR-National Research Centre on Litchi) ఉంది. లిచ్చీ పండ్ల సాగు, ఉత్పత్తి పెంపు, నాణ్యత మెరుగుదల, పంట కోత తర్వాత తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలపై ఈ సంస్థ పరిశోధనలు చేస్తోంది. రైతులకు మెరుగైన సాగు పద్ధతులను పరిచయం చేయడం, తోటల నిర్వహణలో ఆధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగించేలా ప్రోత్సహించడం వంటి అంశాలపై కూడా దృష్టి సారిస్తోంది.
లిచ్చీ తోటల్లో పూత వచ్చే దశ నుంచి పండ్లు అభివృద్ధి చెందడం, కోతకు రావడం వరకు రైతులు ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. వాతావరణ పరిస్థితులు, చీడపీడల ప్రభావం, పండ్ల నాణ్యత వంటి అంశాలు దిగుబడిపై ప్రభావం చూపుతాయి. వీటిని సమర్థంగా ఎదుర్కొనేందుకు పరిశోధనా కేంద్రం రైతులకు అవసరమైన సాంకేతిక సూచనలు అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
త్వరగా పాడయ్యే పండు.. కోత, రవాణాలో జాగ్రత్తలు అవసరం
లిచ్చీ పండ్లకు ఉన్న ప్రధాన ప్రత్యేకత వాటి రుచి, సువాసన. అయితే ఇవి త్వరగా పాడయ్యే స్వభావం కలిగిన పండ్లు కూడా. చెట్టు నుంచి కోసిన తర్వాత తేమ, తాజాదనం క్రమంగా తగ్గిపోతాయి. అందువల్ల పండ్లను సరైన సమయంలో కోయడం, జాగ్రత్తగా సేకరించడం, నాణ్యతను కాపాడేలా ప్యాకింగ్‌ చేయడం చాలా ముఖ్యం. తోటల నుంచి సేకరణ కేంద్రాలకు, అక్కడి నుంచి మార్కెట్లకు వీలైనంత త్వరగా తరలించాలి. రవాణాలో తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోకపోతే పండ్ల నాణ్యత దెబ్బతిని రైతులకు నష్టం కలిగే అవకాశం ఉంటుంది.
ముజఫర్‌పూర్‌, పరిసర ప్రాంతాల్లోని వేలాది వ్యవసాయ కుటుంబాలకు లిచ్చీ ఒక ముఖ్యమైన సీజనల్‌ పంటగా నిలుస్తోంది. సాధారణంగా వసంతకాలం చివరి నుంచి వేసవి ప్రారంభం వరకు పంట కోత సమయం ఉంటుంది. ఆ సమయంలో తోటల్లో సందడి నెలకొంటుంది. పండ్ల సేకరణ, వర్గీకరణ, ప్యాకింగ్‌, రవాణా, విక్రయాలతో స్థానికంగా ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరుగుతాయి. రైతులతో పాటు కూలీలు, వ్యాపారులు, రవాణా రంగానికి చెందినవారికి లిచ్చీ సీజన్‌ ఆదాయాన్ని అందిస్తుంది.
బిహార్‌ తోటల నుంచి దేశవ్యాప్తంగా మార్కెట్లకు
ముజఫర్‌పూర్‌లో పండే షాహీ లిచ్చీ వేసవి సీజన్‌లో బిహార్‌ సరిహద్దులు దాటి దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల మార్కెట్లకు చేరుతుంది. ప్రత్యేకమైన రుచి, సువాసన కారణంగా వినియోగదారుల్లో దీనికి గుర్తింపు ఉంది. జీఐ గుర్తింపు రావడంతో ఈ పండుకు, దాని సాగు ప్రాంతానికి మధ్య ఉన్న అనుబంధం మరింత బలపడింది. పంట కోత సమయంలో తోటల నుంచి మార్కెట్ల వరకు జరిగే కార్యకలాపాలు స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతమిస్తాయి.
ముజఫర్‌పూర్‌ను ‘ప్రపంచ లిచ్చీ రాజధాని’గా పిలవడం అధికారిక ప్రభుత్వ బిరుదు కాదు. ఇది షాహీ లిచ్చీతో ఆ నగరానికి ఏర్పడిన ప్రత్యేక గుర్తింపును తెలియజేసే ప్రజాదరణ పొందిన పేరు. విస్తారమైన లిచ్చీ తోటలు, ప్రత్యేకమైన షాహీ రకం, పరిశోధన కోసం ఏర్పాటు చేసిన జాతీయ స్థాయి సంస్థ కారణంగా ముజఫర్‌పూర్‌ భారతదేశంలోని ప్రముఖ లిచ్చీ సాగు కేంద్రాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. ఒక పండు ఓ ప్రాంతానికి ఎంతటి గుర్తింపును తీసుకురాగలదో చెప్పడానికి షాహీ లిచ్చీ, ముజఫర్‌పూర్‌ అనుబంధం మంచి ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.
Tags
Be the first to react
