కోళ్లు రాళ్లను తినకపోతే చచ్చిపోతాయి! చిత్ర విచిత్ర జీర్ణ ప్రక్రియ ఔరా అనిపిస్తుంది!

కోళ్లకు దంతాలు ఉండవు.. మరి గింజలను ఎలా నములుతాయి? అసలు విషయం ఇదే..

కోళ్లు చిన్న రాళ్లను ఎందుకు తింటాయి? గిజార్డ్‌ చేసే పని తెలిస్తే ఆశ్చర్యపోతారు..

కోళ్లు నేలపై గింజలు ఏరుకుంటూ కనిపించినప్పుడు వాటితో పాటు చిన్న చిన్న రాళ్లను కూడా మింగడం గమనించారా? అసలు ఆహారంగా పనికిరాని రాళ్లను కోళ్లు ఎందుకు తింటాయి? వాటి కడుపులో రాళ్లు ఏం చేస్తాయి? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం తెలుసుకుంటే పక్షుల జీర్ణవ్యవస్థ ఎంత ప్రత్యేకంగా ఉంటుందో అర్థమవుతుంది. మనుషులకు ఆహారాన్ని నమలడానికి దంతాలు ఉన్నట్లే, కోళ్లు గట్టి ధాన్యాలను చిన్న ముక్కలుగా చేయడానికి ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యవస్థను కలిగి ఉంటాయి. ఆ వ్యవస్థలో చిన్న రాళ్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

కోళ్లకు దంతాలు ఉండవు.. ఆహారాన్ని ఎలా తింటాయి?

కోళ్లకు దంతాలు ఉండవు. అందువల్ల వరి, మొక్కజొన్న వంటి ధాన్యాలను మనుషుల్లా నమిలి చిన్న ముక్కలుగా చేయలేవు. నేలపై దొరికిన గింజలను నేరుగా మింగేస్తాయి. వాటితో పాటు చిన్న రాళ్లు, గులకరాళ్లు కూడా పొరపాటున లేదా ఆహారం ఏరుకునే సమయంలో వాటి నోటిలోకి వెళ్లి కడుపులోకి చేరుతాయి. అయితే ఈ రాళ్లు కోళ్లకు కేవలం అనవసరమైన పదార్థాలు కావు. గట్టి గింజలను మెత్తగా చేయడంలో ఇవి సహాయపడతాయి.

కోళ్లు మింగిన ఆహారం మొదట అన్నవాహిక (Esophagus) ద్వారా ప్రయాణించి, దాని మధ్య భాగంలో ఉండే పంట సంచి (Crop) అనే ప్రత్యేక నిర్మాణంలోకి చేరుతుంది. ఇది ఆహారాన్ని తాత్కాలికంగా నిల్వ చేసుకునే ప్రదేశంలా పనిచేస్తుంది. ఇక్కడ ఆహారానికి తేమ చేరి గింజలు కొంత మెత్తబడతాయి. అయితే ఈ దశలో ఆహారం పూర్తిగా నలిగిపోదు. దాని తర్వాతే అసలు జీర్ణ ప్రక్రియలోని ముఖ్యమైన దశలు ప్రారంభమవుతాయి.

ప్రొవెంట్రిక్యులస్‌లో రసాయన జీర్ణక్రియ

పంట సంచి నుంచి ఆహారం ప్రొవెంట్రిక్యులస్‌ (Proventriculus) అనే గ్రంథులున్న కడుపు భాగానికి చేరుతుంది. దీనిని కోళ్ల జీర్ణవ్యవస్థలో రసాయన జీర్ణక్రియ ప్రారంభమయ్యే ముఖ్యమైన ప్రాంతంగా చెప్పవచ్చు. ఇక్కడ జీర్ణరసాలు, ఆమ్లాలు, ఎంజైమ్‌లు విడుదలవుతాయి. ఇవి ఆహారంలోని పదార్థాలను విచ్ఛిన్నం చేయడం ప్రారంభిస్తాయి.

ఈ ప్రక్రియ వల్ల ఆహారం తర్వాతి దశలో మరింత సులభంగా జీర్ణమయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అయితే గట్టి ధాన్యాలను పూర్తిగా చిన్న ముక్కలుగా చేయడానికి ఈ రసాయన ప్రక్రియ ఒక్కటే సరిపోదు. అందుకే కోళ్లకు మరో ప్రత్యేకమైన అవయవం ఉంది. అదే గిజార్డ్‌ (Gizzard).

గిజార్డ్‌.. కోళ్లకు దంతాల్లా పనిచేసే అవయవం

గిజార్డ్‌ను కండరాలతో బలంగా నిర్మితమైన కడుపు భాగంగా చెప్పవచ్చు. దీని లోపలి పొర గట్టిగా ఉండి, ఆహారాన్ని రుబ్బే సమయంలో ఏర్పడే ఘర్షణను తట్టుకునేలా ఉంటుంది. కోళ్లు మింగిన చిన్న రాళ్లలో చాలా వరకు ఈ భాగంలో కొంతకాలం నిలిచివుంటాయి.

గిజార్డ్‌లోని కండరాలు పదేపదే సంకోచించి, తిరిగి సడలుతుంటాయి. ఈ కదలికల వల్ల లోపల ఉన్న రాళ్లు గింజలపై ఒత్తిడి కలిగించి వాటిని చిన్న చిన్న ముక్కలుగా నలుపుతాయి. అంటే మనుషులు దంతాలతో చేసే నమిలే పనిని కోళ్లలో గిజార్డ్‌, అందులోని చిన్న రాళ్లు కలిసి నిర్వహిస్తాయి. అందుకే గిజార్డ్‌ను కోళ్లకు దంతాల్లా పనిచేసే అవయవంగా పోలుస్తారు.

ఈ ప్రక్రియలో రాళ్లు వెంటనే బయటకు వెళ్లిపోవు. పెద్ద పరిమాణంలో ఉన్న కొన్ని రాళ్లు గిజార్డ్‌లోనే ఉండి, తర్వాత తినే ఆహారాన్ని కూడా రుబ్బడంలో సహాయపడతాయి. ఇలా ఆహారాన్ని యాంత్రికంగా చిన్న ముక్కలుగా చేయడం వల్ల జీర్ణరసాలు దానిపై మరింత సమర్థంగా పనిచేయడానికి వీలవుతుంది.

చిన్న పేగుల్లో పోషకాల శోషణ

గిజార్డ్‌లో ఆహారం బాగా నలిగిన తర్వాత అది చిన్న పేగుల్లోకి చేరుతుంది. అక్కడ జీర్ణరసాలు ఆహారంలోని పోషకాలను మరింతగా విచ్ఛిన్నం చేస్తాయి. అనంతరం శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలు పేగుల గోడల ద్వారా రక్తప్రసరణలోకి శోషించబడతాయి. ఈ పోషకాలు కోళ్లకు శక్తిని అందించడంతో పాటు శరీర పెరుగుదల, కణజాలాల నిర్వహణ వంటి అవసరాలకు ఉపయోగపడతాయి.

ఆహారాన్ని ముందుగా తేమతో మెత్తబరచడం, ఆపై రసాయనికంగా విచ్ఛిన్నం చేయడం, చివరగా గిజార్డ్‌లో రుబ్బడం వంటి దశలు ఒకదానితో మరొకటి అనుసంధానమై పనిచేస్తాయి. ఈ సమన్వయం వల్ల కోళ్లు దంతాలు లేకపోయినా గట్టి ధాన్యాలను జీర్ణించుకోగలుగుతాయి.

రాళ్లు కడుపులో ఎప్పటికీ ఉంటాయా?

కోళ్లు మింగిన రాళ్లు జీవితాంతం గిజార్డ్‌లోనే ఉండిపోవు. ఆహారాన్ని రుబ్బే సమయంలో నిరంతరం ఏర్పడే ఘర్షణ వల్ల రాళ్లు క్రమంగా అరిగిపోతాయి. అవి చాలా చిన్న కణాలుగా మారినప్పుడు జీర్ణవ్యవస్థలో ముందుకు కదిలి, చివరకు విసర్జనతో బయటకు వెళ్లిపోతాయి.

కొన్ని పెద్ద రాళ్లు ఎక్కువకాలం గిజార్డ్‌లో ఉండవచ్చు. మరికొన్ని క్రమంగా అరిగిపోయి బయటకు వెళ్లిపోతాయి. అందువల్ల కోళ్లు నేలపై ఆహారం ఏరుకునేటప్పుడు కొత్త చిన్న రాళ్లను కూడా మింగుతుంటాయి. పాత రాళ్లు అరిగిపోవడం, బయటకు వెళ్లిపోవడం వల్ల వాటి స్థానంలో కొత్త రాళ్లు చేరడం ఈ సహజ ప్రక్రియలో భాగం.

అయితే కోళ్లు ఏ రాళ్లను ఎంచుకుంటాయి, వాటి పరిమాణాన్ని ఎలా గుర్తిస్తాయి అనే విషయాలను అందించిన సమాచారం వివరించలేదు. అలాగే కోళ్లతో పాటు మరికొన్ని పక్షుల్లో కూడా గిజార్డ్‌ అనే ప్రత్యేక అవయవం ఉంటుంది. కానీ ఏయే పక్షి జాతుల్లో ఇది కనిపిస్తుందనే వివరాలు ఈ సమాచారంలో లేవు.

ప్రకృతి సృష్టించిన ప్రత్యేకమైన జీర్ణవ్యవస్థ

కోళ్లు చిన్న రాళ్లను మింగడం వెనుక ఉన్న కారణం తెలుసుకున్నప్పుడు ప్రకృతిలో జీవుల శరీర నిర్మాణం ఎంత ప్రత్యేకంగా ఉంటుందో అర్థమవుతుంది. దంతాలు లేని కోళ్లు ఆహారాన్ని నేరుగా మింగినా, పంట సంచిలో తేమతో మెత్తబరచడం, ప్రొవెంట్రిక్యులస్‌లో రసాయన జీర్ణక్రియ ప్రారంభం కావడం, గిజార్డ్‌లో రాళ్ల సహాయంతో గింజలు రుబ్బబడటం, చిన్న పేగుల్లో పోషకాలు శోషించబడటం వంటి దశల ద్వారా ఆహారాన్ని ఉపయోగించుకుంటాయి.

మనకు సాధారణంగా కనిపించే చిన్న రాళ్లు కోళ్ల జీర్ణవ్యవస్థలో ఇంత ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించడం ఆసక్తికరమైన విషయం. అయితే రాళ్లు మింగే అలవాటు వెనుక ఉన్న ఖచ్చితమైన ఎంపిక విధానం, వివిధ పక్షి జాతుల్లో గిజార్డ్‌ పనితీరులో ఉండే తేడాలు తెలుసుకోవాలంటే అదనపు శాస్త్రీయ ఆధారాలు అవసరం.