అక్షరాస్యతలో టాప్.. ఆర్థిక సంక్షోభంలో కేరళ.. యువత చూపంతా విదేశాలపైనే?
Kerala's Economic Crisis: ఒకవైపు దేశంలోనే అత్యధిక అక్షరాస్యత, మెరుగైన వైద్య సదుపాయాలు, ఉన్నతమైన మానవ అభివృద్ధి సూచీలు.. మరోవైపు నిరుద్యోగం, పారిశ్రామిక వెనుకబాటుతనం, ఆర్థిక సంక్షోభం, భారీగా పెరుగుతున్న వలసలు. ఇవీ ప్రస్తుతం కేరళ ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సవాళ్లు. దేశానికి ఒకప్పుడు అభివృద్ధి నమూనాగా చెప్పుకున్న కేరళలోనే ఇప్పుడు యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు ఎందుకు తగ్గుతున్నాయి? చదువుకున్న యువత సొంత రాష్ట్రంలో ఉండకుండా విదేశాలకు ఎందుకు వెళ్తున్నారు? ఒకప్పుడు గల్ఫ్ దేశాల నుంచి కేరళకు డబ్బు వెల్లువలా వచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు విదేశాలకు వెళ్తున్న యువత కోసం కుటుంబాలే ఆస్తులు అమ్ముకుని అప్పులు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఎందుకు ఏర్పడింది? ఈ పరిణామాల వెనుక ఉన్న ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ కారణాలను పరిశీలిస్తే అనేక ఆసక్తికరమైన అంశాలు కనిపిస్తాయి.
అధిక అక్షరాస్యత.. మెరుగైన జీవన ప్రమాణాలు.. అయినా ఆర్థిక సంక్షోభం! కేరళ యువత విదేశాల బాట పట్టడానికి కారణాలివేనా..
ఒకప్పుడు గల్ఫ్ డబ్బుతో కళకళ.. ఇప్పుడు యువత వలసలతో వెలవెల.. కేరళలో ఏం జరుగుతోంది?..
ఒకవైపు దేశంలోనే అత్యధిక అక్షరాస్యత, మెరుగైన వైద్య సదుపాయాలు, ఉన్నతమైన మానవ అభివృద్ధి సూచీలు.. మరోవైపు నిరుద్యోగం, పారిశ్రామిక వెనుకబాటుతనం, ఆర్థిక సంక్షోభం, భారీగా పెరుగుతున్న వలసలు. ఇవీ ప్రస్తుతం కేరళ ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సవాళ్లు. దేశానికి ఒకప్పుడు అభివృద్ధి నమూనాగా చెప్పుకున్న కేరళలోనే ఇప్పుడు యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు ఎందుకు తగ్గుతున్నాయి? చదువుకున్న యువత సొంత రాష్ట్రంలో ఉండకుండా విదేశాలకు ఎందుకు వెళ్తున్నారు? ఒకప్పుడు గల్ఫ్ దేశాల నుంచి కేరళకు డబ్బు వెల్లువలా వచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు విదేశాలకు వెళ్తున్న యువత కోసం కుటుంబాలే ఆస్తులు అమ్ముకుని అప్పులు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఎందుకు ఏర్పడింది? ఈ పరిణామాల వెనుక ఉన్న ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ కారణాలను పరిశీలిస్తే అనేక ఆసక్తికరమైన అంశాలు కనిపిస్తాయి.
అక్షరాస్యత ఎక్కువ.. ఉపాధి అవకాశాలు తక్కువ!
కేరళకు దేశంలోనే అత్యధిక అక్షరాస్యత కలిగిన రాష్ట్రంగా గుర్తింపు ఉంది. మెరుగైన ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థ, ఆరోగ్య సేవలు, అధిక ఆయుర్దాయం, సామాజిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలు ఆ రాష్ట్రానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకొచ్చాయి. యూరప్లోని కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోల్చదగిన స్థాయిలో కేరళ ఆరోగ్య, సామాజిక సూచీలు ఉన్నాయని తరచూ ప్రశంసలు అందుకుంటుంది. అయితే ఈ విజయాలన్నీ ఆర్థిక అభివృద్ధిగా మారడం లేదన్నది ప్రధాన సమస్య.
చదువుకున్న యువతకు తగిన ఉద్యోగాలు కల్పించే పరిశ్రమలు, కార్పొరేట్ సంస్థలు, తయారీ రంగ కేంద్రాలు కేరళలో ఆశించిన స్థాయిలో అభివృద్ధి చెందలేదు. హైదరాబాద్, బెంగళూరు వంటి నగరాలు ఐటీ, సాఫ్ట్వేర్, స్టార్టప్లు, పరిశ్రమలకు కేంద్రాలుగా ఎదిగితే కేరళ మాత్రం ఆ స్థాయిలో ఉద్యోగాల కల్పనలో ముందుకు వెళ్లలేకపోయింది. ఫలితంగా ఉన్నత విద్యను అభ్యసించిన యువతకు కూడా సొంత రాష్ట్రంలో ఆశించిన అవకాశాలు లభించడం లేదు. కొన్ని నివేదికల్లో యువత నిరుద్యోగం 30 నుంచి 40 శాతం మధ్య ఉన్నట్లు ప్రస్తావించబడుతోంది. అయితే ఈ గణాంకాలు వయస్సు, సర్వే పద్ధతి, నిరుద్యోగ నిర్వచనాన్ని బట్టి మారుతుంటాయి.
గల్ఫ్ వలసలు.. కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వరమా? శాపమా?
1960, 1970 దశకాల నుంచి కేరళ ప్రజలు ఉపాధి కోసం గల్ఫ్ దేశాలకు వెళ్లడం ప్రారంభించారు. ముఖ్యంగా 1973 మధ్యప్రాచ్య చమురు సంక్షోభం తర్వాత చమురు ఆదాయంతో గల్ఫ్ దేశాల్లో నిర్మాణ, మౌలిక సదుపాయాల రంగాలు వేగంగా విస్తరించడంతో భారతీయ కార్మికులకు భారీగా ఉద్యోగ అవకాశాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ అవకాశాలను కేరళ ప్రజలు పెద్దఎత్తున అందిపుచ్చుకున్నారు.
సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్, ఖతార్, ఒమన్, బహ్రెయిన్ వంటి దేశాలకు వెళ్లిన లక్షలాది మంది కేరళీయులు తమ కుటుంబాలకు డబ్బు పంపించారు. ఈ విదేశీ నగదు ప్రవాహం కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రధాన ఆధారంగా మారింది. ఒక దశలో గల్ఫ్ దేశాల నుంచి భారత్కు వచ్చే నగదు బదిలీల్లో కేరళ వాటా సుమారు 50 శాతానికి చేరిందని కొన్ని అధ్యయనాలు పేర్కొన్నాయి. రాష్ట్ర స్థూల ఆర్థిక ఉత్పత్తిలో విదేశీ నగదు బదిలీల వాటా 25 నుంచి 30 శాతం వరకు ఉన్నట్లు కూడా గతంలో అంచనాలు వెలువడ్డాయి. అయితే ఈ శాతాలు కాలాన్ని, లెక్కింపు విధానాన్ని బట్టి మారుతుంటాయి.
గల్ఫ్ నుంచి వచ్చిన డబ్బుతో కేరళలో కుటుంబాల జీవన ప్రమాణాలు గణనీయంగా మెరుగుపడ్డాయి. ఇళ్లు నిర్మించుకున్నారు. పిల్లలకు మెరుగైన విద్య అందించారు. వైద్య సేవలు పొందారు. బంగారం, కార్లు, ఇతర విలాసవంతమైన వస్తువుల కొనుగోళ్లు పెరిగాయి. అనేక ప్రాంతాల్లో 5,000 నుంచి 10,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో భారీ భవనాలు నిర్మించుకున్నారు. బంగారం వినియోగంలోనూ కేరళ దేశంలో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.
అయితే ఈ డబ్బులో ఎక్కువ భాగం వినియోగానికి, రియల్ ఎస్టేట్కు మళ్లిందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. స్థానికంగా పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తి రంగాలు, ఉద్యోగాలు సృష్టించే వ్యాపారాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టి ఉంటే రాష్ట్రానికి మరింత దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం కలిగేదనే వాదన ఉంది. విదేశాల నుంచి వచ్చే ఆదాయంపై అధికంగా ఆధారపడటం వల్ల స్థానిక ఉత్పత్తి, పరిశ్రమల అభివృద్ధికి అవసరమైన ప్రోత్సాహం తగ్గే ప్రమాదం ఏర్పడింది. ఆర్థిక పరిభాషలో ఇలాంటి పరిణామాలను 'డచ్ డిసీజ్'గా పేర్కొంటారు. అయితే కేరళలో జరిగిన పరిణామాలను పూర్తిగా ఈ ఒక్క సిద్ధాంతంతో వివరించలేము.
స్థానికులకు కూలీ పనులంటే చిన్నచూపు.. ఇతర రాష్ట్రాల కార్మికులే ఆధారం!
గల్ఫ్ వలసలతో కేరళలో మరో ఆసక్తికరమైన సామాజిక మార్పు చోటుచేసుకుంది. విదేశాల్లో మంచి వేతనాలు పొందిన కుటుంబాల ప్రభావంతో స్థానికంగా కూలీ పనులకు వెళ్లేందుకు కొంతమంది వెనుకంజ వేయడం ప్రారంభించారు. అధిక వేతనాల అంచనాలు, సామాజిక హోదాకు సంబంధించిన భావనలు, శారీరక శ్రమతో కూడిన పనుల పట్ల నిరాసక్తత ఇందుకు కారణాలుగా చెప్పవచ్చు.
దీంతో నిర్మాణ రంగం, హోటళ్లు, పరిశ్రమలు, ఇతర సేవా రంగాల్లో కార్మికుల కొరత ఏర్పడింది. ఈ ఖాళీని పశ్చిమ బెంగాల్, బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్, ఒడిశా తదితర రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చిన వలస కార్మికులు భర్తీ చేస్తున్నారు. ఒకవైపు కేరళ యువత ఉపాధి కోసం విదేశాలకు వెళ్తుంటే, మరోవైపు ఇతర రాష్ట్రాల కార్మికులు కేరళకు వచ్చి స్థానిక పనులు చేస్తున్నారు. ఇది ఆ రాష్ట్ర ఉపాధి వ్యవస్థలో కనిపిస్తున్న విభిన్నమైన పరిస్థితి.
ట్రేడ్ యూనియన్లు.. పారిశ్రామిక పెట్టుబడులకు అడ్డంకులా?
కేరళలో పరిశ్రమల అభివృద్ధికి అడ్డంకిగా మారిన మరో అంశం కార్మిక సంఘాల వ్యవహారశైలి, తరచూ జరిగే సమ్మెలు, రాజకీయ జోక్యం అనే విమర్శలు ఉన్నాయి. కార్మిక హక్కుల పరిరక్షణలో ట్రేడ్ యూనియన్ల పాత్ర ముఖ్యమైనదే అయినప్పటికీ, కొన్ని సందర్భాల్లో వాటి కార్యకలాపాలు వ్యాపార సంస్థలకు ఇబ్బందులు కలిగించాయనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
ముఖ్యంగా 'నోక్కుకూలి' (Nokku Kooli) అనే విధానం కేరళలో ఒకప్పుడు తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. వస్తువులను ఎవరైనా స్వయంగా దించుకున్నా, ఇతర కార్మికులు పని చేయకుండా చూస్తూ ఉన్నందుకు కూడా కూలీ డబ్బులు డిమాండ్ చేయడాన్ని నోక్కుకూలిగా పిలిచేవారు. ఇలాంటి వ్యవహారాలు వ్యాపారవేత్తల్లో అసంతృప్తిని పెంచాయి. కార్మిక సంఘాల ఆందోళనలు, ఫ్యాక్టరీల వద్ద నిరసనలు, బంద్లు, సమ్మెల కారణంగా పరిశ్రమల నిర్వహణకు ఆటంకాలు ఎదురవుతున్నాయనే అభిప్రాయం పారిశ్రామిక వర్గాల్లో ఏర్పడింది.
దీనికి ఉదాహరణగా కిటెక్స్ గ్రూప్ వ్యవహారాన్ని ప్రస్తావిస్తుంటారు. కేరళలో సుమారు రూ.1,000 కోట్ల పెట్టుబడితో భారీ ప్రాజెక్టును ఏర్పాటు చేయాలన్న ప్రణాళికను ఆ సంస్థ వెనక్కి తీసుకుని తెలంగాణలో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ముందుకొచ్చింది. ప్రభుత్వ అధికారుల తనిఖీలు, వివిధ అనుమతుల విషయంలో ఎదురైన ఇబ్బందులపై సంస్థ యాజమాన్యం అప్పట్లో అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. ఈ పరిణామం కేరళలో పారిశ్రామిక పెట్టుబడుల వాతావరణంపై దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీసింది.
అలాగే ముత్తూట్ ఫైనాన్స్ సంస్థకు సంబంధించిన కార్యాలయాల్లోనూ కార్మిక సంఘాల ఆందోళనలు, ఉద్యోగుల ప్రవేశానికి అడ్డంకులు వంటి ఘటనలు గతంలో వివాదాస్పదమయ్యాయి. కొన్ని శాఖలను మూసివేయాల్సిన పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయని సంస్థ వర్గాలు ఆరోపించాయి. అయితే కేరళలో పరిశ్రమల అభివృద్ధి వెనుక భూమి లభ్యత, భౌగోళిక పరిస్థితులు, పర్యావరణ పరిమితులు, మౌలిక సదుపాయాల ఖర్చులు వంటి ఇతర అంశాలు కూడా ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
గల్ఫ్ నుంచి పాశ్చాత్య దేశాలకు.. మారుతున్న వలసల స్వరూపం!
గతంలో కేరళ నుంచి విదేశాలకు వెళ్లినవారిలో ఎక్కువమంది గల్ఫ్ దేశాలను గమ్యస్థానంగా ఎంచుకునేవారు. నిర్మాణ రంగం, డ్రైవింగ్, మెకానికల్ పనులు, హోటళ్లు, ఆరోగ్య రంగం వంటి విభాగాల్లో ఉద్యోగాలు చేసేవారు. అక్కడ సంపాదించిన డబ్బును స్వదేశానికి పంపించి కుటుంబాలను ఆదుకునేవారు. అయితే ఇప్పుడు వలసల స్వరూపం గణనీయంగా మారుతోంది.
ప్రస్తుత తరం యువత ఉన్నత విద్య, మెరుగైన ఉద్యోగాలు, శాశ్వత నివాస అవకాశాల కోసం బ్రిటన్, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, జర్మనీ, న్యూజిలాండ్ వంటి దేశాలకు వెళ్తోంది. ముఖ్యంగా విద్యార్థి వీసాల ద్వారా విదేశాలకు వెళ్లి అక్కడే ఉద్యోగాలు సంపాదించి స్థిరపడాలని ప్రయత్నిస్తోంది. వైద్యులు, నర్సులు, ఇంజినీర్లు, ఐటీ నిపుణులు, ఇతర విద్యావంతులైన యువత కూడా ఈ వలసల్లో భాగమవుతున్నారు.
ఇక్కడే కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరో సవాలు ఎదురవుతోంది. గతంలో గల్ఫ్కు వెళ్లినవారు సంపాదించిన డబ్బును కేరళకు పంపించేవారు. కానీ ఇప్పుడు విదేశాల్లో చదువుకోవడానికి వెళ్లే యువత కోసం కుటుంబాలే భారీ మొత్తాలను ఖర్చు చేయాల్సి వస్తోంది. కొందరు భూములు, ఇళ్లు అమ్ముకుంటున్నారు. మరికొందరు బ్యాంకులు, ప్రైవేటు సంస్థల నుంచి విద్యా రుణాలు తీసుకుంటున్నారు. విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాల ఫీజులు, వసతి, ఇతర ఖర్చుల రూపంలో పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు రాష్ట్రం నుంచి బయటకు వెళ్తోంది.
విదేశాల్లో చదువు పూర్తయ్యాక ఉద్యోగాలు సంపాదించి అక్కడే స్థిరపడుతున్న యువత సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది. బ్రిటన్, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో అర్హతలు, వీసా నిబంధనలకు అనుగుణంగా శాశ్వత నివాసం (PR), పౌరసత్వం పొందే అవకాశాలు ఉండటంతో చాలామంది తిరిగి స్వరాష్ట్రానికి రావాలనే ఆలోచన చేయడం లేదు. కొందరు తర్వాత తమ తల్లిదండ్రులను కూడా విదేశాలకు తీసుకెళ్తున్నారు. దీంతో గతంలో కేరళకు ఆదాయాన్ని పంపిన వలసలు ఇప్పుడు కొంతమేరకు రాష్ట్రం నుంచి మానవ వనరులు, ఆర్థిక వనరులు బయటకు వెళ్లే పరిస్థితిని సృష్టిస్తున్నాయి.
రియల్ ఎస్టేట్ ధరల పెరుగుదల.. సామాన్యులకు సొంతిల్లు భారమే!
గల్ఫ్ నుంచి వచ్చిన విదేశీ నగదు కేరళలో రియల్ ఎస్టేట్ రంగాన్ని భారీగా ప్రభావితం చేసింది. విదేశాల్లో సంపాదించిన డబ్బుతో అనేక కుటుంబాలు భూములు కొనుగోలు చేయడం, భారీ ఇళ్లు నిర్మించడం ప్రారంభించాయి. దీంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో భూముల ధరలు, ఇళ్ల ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి.
విదేశీ ఆదాయం లేని స్థానిక ఉద్యోగులకు ఈ ధరలు అందనంత ఎత్తుకు చేరుతున్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి. స్థానికంగా సాధారణ వేతనాలు పొందే ఉద్యోగులు సొంతంగా ఇల్లు కొనుగోలు చేయడం, భూమి సంపాదించడం కష్టంగా మారుతోంది. మరోవైపు విదేశాలకు వెళ్లిన కుటుంబాలు నిర్మించుకున్న భారీ ఇళ్లలో చాలా వరకు ప్రస్తుతం ఖాళీగా ఉంటున్నాయి. కుటుంబ సభ్యులు విదేశాల్లో స్థిరపడటంతో కొన్ని ఇళ్లలో వృద్ధ తల్లిదండ్రులు మాత్రమే నివసిస్తున్నారు. మరికొన్ని ఇళ్లు ఏడాదిలో కొద్ది రోజులు మాత్రమే ఉపయోగంలో ఉంటున్నాయి. ఇవే ఇప్పుడు కేరళలో కనిపిస్తున్న 'ఘోస్ట్ హౌసెస్' లేదా ఖాళీ భవనాల సమస్యకు ఉదాహరణలుగా నిలుస్తున్నాయి.
ప్రభుత్వ ఖర్చులు.. అప్పుల భారం.. ఆర్థిక సంక్షోభం!
కేరళ ఎదుర్కొంటున్న మరో కీలక సమస్య రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక పరిస్థితి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాలు, పెన్షన్లు, సంక్షేమ పథకాలు, పాత అప్పులపై వడ్డీ చెల్లింపులు ప్రభుత్వ ఖజానాపై భారాన్ని పెంచుతున్నాయి. రాష్ట్ర ఆదాయంలో గణనీయమైన భాగం ఈ తప్పనిసరి ఖర్చులకే వెళ్తుండటంతో కొత్త పరిశ్రమలకు ప్రోత్సాహకాలు, మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం, దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు అవసరమైన నిధులు సమకూర్చడం సవాలుగా మారుతోంది.
రాష్ట్ర పన్ను ఆదాయంలో సగానికి పైగా ఉద్యోగుల జీతాలు, పెన్షన్లకు వెళ్తున్నాయని కొన్ని విశ్లేషణల్లో పేర్కొంటున్నారు. దీనికి పాత అప్పులపై వడ్డీ చెల్లింపులు కూడా తోడవుతున్నాయి. ఫలితంగా కొత్త పెట్టుబడులు, రహదారులు, పరిశ్రమలు, ఉద్యోగాల కల్పన వంటి రంగాలకు కేటాయించగల నిధులపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. అయితే రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితిని కేవలం జీతాలు, పెన్షన్లతోనే ముడిపెట్టలేం. అప్పుల పరిమాణం, కేంద్ర పన్నుల వాటా, సంక్షేమ వ్యయాలు, ఆదాయ వనరులు, ఖర్చుల నిర్వహణ వంటి అనేక అంశాలు దీనిపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
తగ్గుతున్న జననాల రేటు.. వృద్ధులతో నిండుతున్న కేరళ!
కేరళలో మరో ఆందోళనకరమైన పరిణామం జనాభా నిర్మాణంలో వస్తున్న మార్పు. మెరుగైన విద్య, ఆరోగ్య సేవలు, పట్టణీకరణ, కుటుంబ నియంత్రణ వంటి కారణాలతో జననాల రేటు తగ్గుతోంది. అదే సమయంలో యువత విదేశాలకు వలస వెళ్లడం వల్ల రాష్ట్రంలో యువ జనాభా వాటా తగ్గుతోంది. వృద్ధుల సంఖ్య పెరుగుతోంది.
ఒకప్పుడు పిల్లలతో కళకళలాడిన ఇళ్లు ఇప్పుడు ఖాళీగా కనిపిస్తున్నాయి. విదేశాల్లో ఉద్యోగాలు చేస్తున్న పిల్లలు సంవత్సరానికి ఒకటి రెండుసార్లు మాత్రమే స్వగ్రామాలకు వస్తుండటంతో వృద్ధ తల్లిదండ్రులు ఒంటరిగా జీవించాల్సిన పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. కొన్ని గ్రామాల్లో పెద్ద భవనాలు ఉన్నప్పటికీ వాటిలో నివసించే కుటుంబ సభ్యులు చాలా తక్కువగా ఉంటున్నారు. ఈ పరిస్థితి కేరళను భవిష్యత్తులో వృద్ధుల జనాభా అధికంగా ఉండే రాష్ట్రంగా మార్చే ప్రమాదం ఉందని జనాభా నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
కేరళ ముందున్న అసలు సవాలు ఏమిటి?
కేరళ అభివృద్ధి నమూనాలో విద్య, వైద్యం, సామాజిక సంక్షేమం వంటి రంగాల్లో సాధించిన విజయాలు ప్రశంసనీయమైనవే. అయితే ఈ విజయాలను స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేసే విధంగా మార్చడంలో ఇంకా అనేక సవాళ్లు ఉన్నాయి. విదేశీ ఆదాయంపై ఆధారపడకుండా స్థానికంగా పరిశ్రమలు, ఐటీ సంస్థలు, స్టార్టప్లు, పర్యాటక రంగం, ఆహార శుద్ధి, ఆరోగ్య సేవలు, ఆధునిక తయారీ రంగాల్లో పెట్టుబడులను ఆకర్షించాల్సిన అవసరం ఉంది.
అదే సమయంలో కార్మిక హక్కులకు భంగం కలగకుండా పరిశ్రమలకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని కల్పించడం, వ్యాపార అనుమతుల ప్రక్రియను సులభతరం చేయడం, యువత నైపుణ్యాలకు తగిన ఉద్యోగాలను సృష్టించడం కీలకం. గల్ఫ్ నుంచి వచ్చిన సంపదను వినియోగానికి మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా ఉత్పాదక పెట్టుబడులుగా మార్చే అవకాశాలను కూడా పరిశీలించాలి.
ఒకప్పుడు కేరళ కుటుంబాల ఆర్థిక స్థితిగతులను మార్చిన విదేశీ వలసలే ఇప్పుడు కొత్త తరానికి మరో సవాలుగా మారుతున్నాయి. విద్యలో ముందున్న రాష్ట్రం ఉపాధిలోనూ ముందుండాలంటే యువతను విదేశాలకు పంపించే పరిస్థితి నుంచి స్థానికంగానే అవకాశాలు కల్పించే దిశగా మారాలి. లేకపోతే ఉన్నత అక్షరాస్యత, మెరుగైన జీవన ప్రమాణాలు ఉన్నప్పటికీ యువత లేని రాష్ట్రంగా మారే ప్రమాదం కేరళను వెంటాడుతూనే ఉంటుంది.