పాక్‌లో కూలిపోయిన అతిపెద్ద డ్యామ్... చైనా నాసిరకం నిర్మాణాల బండారం బట్టబయలు!

• 15 నెలల వ్యవధిలోనే రెండోసారి కొట్టుకుపోయిన డ్యామ్ నిర్మాణం.. భయాందోళనలో సిబ్బంది!

• 1,530 మెగావాట్ల జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు ఉత్పత్తి పగటికలగా మారిన వైనం!

• రూ. 316 బిలియన్ పాకిస్తానీ రూపాయల వ్యయంతో చేపట్టిన ప్రాజెక్టుకు తీవ్ర నష్టం!

Pakistan: పాకిస్తాన్‌లోని ఖైబర్ పఖ్తూన్‌ఖ్వా ప్రాంతంలో సింధు నదిపై ఉన్న తర్బేలా డ్యామ్ ఆ దేశానికి ప్రధాన జీవనాడి. దేశం మొత్తానికి నీటి సరఫరా మరియు సాగునీరు అందించే ఈ ప్రాజెక్టులో చైనా-పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (CPEC) ఒప్పందంలో భాగంగా విస్తరణ పనులు చేపట్టారు. డ్యామ్ నుంచి టన్నెల్స్ తవ్వి టర్బైన్లు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా 1,530 మెగావాట్ల అదనపు జలవిద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేయాలని ప్రతిపాదించారు. ఈ భారీ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ కాంట్రాక్టును పాక్ ప్రభుత్వం చైనాకు చెందిన 'పవర్ చైనా' కంపెనీకి అప్పగించింది.

టన్నెల్-5 వద్ద కాఫర్ డ్యామ్ కొలాప్స్

టన్నెల్ నిర్మాణ పనుల కోసం నీరు రాకుండా రక్షణగా తాత్కాలిక మట్టి కట్టను (కాఫర్ డ్యామ్) ఏర్పాటు చేశారు. అయితే టన్నెల్ నంబర్ 5 (T-5) వద్ద పనులు జరుగుతున్న సమయంలో చైనా కంపెనీ నిర్మించిన నాసిరకం కాఫర్ డ్యామ్ నీటి ఒత్తిడిని తట్టుకోలేక ఒక్కసారిగా కొట్టుకుపోయింది. దీంతో భారీ ఎత్తున వరద నీరు వేగంగా టన్నెల్‌లోకి ప్రవేశించింది. అక్కడ విధులు నిర్వహిస్తున్న సిబ్బంది ప్రాణభయంతో పరుగులు తీశారు. ఒకరిద్దరు నీటి ప్రవాహంలో చిక్కుకున్నప్పటికీ అదృష్టవశాత్తూ ప్రాణాపాయం నుంచి బయటపడ్డారు.

15 నెలల్లో రెండోసారి ప్రమాదం & తీవ్ర నష్టం

ఈ డ్యామ్ ప్రాజెక్టులో ఇలాంటి విపత్తు జరగడం ఇది మొదటిసారి కాదు. గత ఏడాది కూడా ఇదే తరహాలో కాఫర్ డ్యామ్ కొట్టుకుపోవడంతో పలు నెలల పాటు పనులు నిలిచిపోయాయి. ఇప్పుడు కేవలం 15 నెలల వ్యవధిలోనే రెండోసారి అదే భాగం కొట్టుకుపోవడం చైనా నాసిరకం నిర్మాణ ప్రమాణాలకు నిదర్శనంగా నిలిచింది. సుమారు 316 బిలియన్ల పాకిస్తానీ రూపాయల వ్యయంతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టులో ఏకంగా 7 బిలియన్ డాలర్ల వరకు భారీ అవినీతి జరిగిందన్న ఆరోపణలు బహిర్గతమవుతున్నాయి.

నిలిచిపోయిన విద్యుత్ ఉత్పత్తి – వరద ముప్పు

ఈ ప్రమాదంతో టన్నెల్-5 నిర్మాణ పనులతో పాటు మిగిలిన టన్నెల్స్ వ్యవస్థ కూడా దెబ్బతింది. దీంతో 1,530 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తికి తీవ్ర విఘాతం ఏర్పడింది. నీటిని అదుపు చేసే అవకాశం లేకపోవడంతో డౌన్‌స్ట్రీమ్ వైపుకు అపరిమితంగా వరద నీరు పోటెత్తుతోంది. దీనివల్ల దిగువ ప్రాంతాలలో వరదలు ముంచెత్తే ప్రమాదం ఏర్పడటంతో ప్రాజెక్టులోని పనులన్నింటినీ అధికారులు నిరవధికంగా నిలిపివేశారు. ఈ నిర్మాణాన్ని పునరుద్ధరించడానికి నెలల తరబడి సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది.

ఆర్థిక, ఇంధన సంక్షోభంలో చిక్కుకున్న పాకిస్తాన్

ఇప్పటికే తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభం, విదేశీ రుణాల భారంతో కొట్టుమిట్టాడుతున్న పాకిస్తాన్‌కు ఈ ఘటన పిడుగుపాటులా మారింది. సింధు జలాల ఒప్పందంపై భారత్ కఠిన వైఖరి అవలంబిస్తున్న వేళ, తన సొంత డ్యామ్‌పైనే నియంత్రణ కోల్పోయే పరిస్థితి వచ్చింది. డ్యామ్ కొట్టుకుపోయినా, ప్రాజెక్టు నాశనమైనా అప్పుల భయం వల్ల చైనాను నిలదీసే ధైర్యం పాక్ పాలకులకు లేకుండా పోయింది. ఈ ప్రమాదం కారణంగా పాకిస్తాన్‌లో రాబోయే రోజుల్లో నీటి కొరతతో పాటు తీవ్రమైన విద్యుత్ సంక్షోభం ఏర్పడే ప్రమాదం పొంచి ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.