ప్రధాని మోడీ అద్భుత ప్రణాళిక! 80 సంవత్సరాల తర్వాత భారతదేశంలో!
Leh to Get World’s Highest Railway Station: భారతదేశ రైల్వే చరిత్రలో మరో అద్భుతమైన అధ్యాయం చేరనుంది. హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని బిలాస్‌పూర్‌ నుంచి కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన లడఖ్‌ రాజధాని లేహ్ వరకు కొత్త రైల్వే మార్గాన్ని నిర్మించేందుకు ప్రణాళికలు సిద్ధమయ్యాయి. ఈ మార్గం పూర్తయితే ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తులో ఉన్న రైల్వే స్టేషన్‌గా లేహ్ రికార్డు సృష్టించనుంది. సముద్ర మట్టానికి సుమారు 5,200 మీటర్ల ఎత్తులో ఈ స్టేషన్‌ను ఏర్పాటు చేయాలన్నది ప్రతిపాదన. ప్రస్తుతం చైనాలోని టాంగులా రైల్వే స్టేషన్ అత్యంత ఎత్తులో ఉన్న స్టేషన్‌గా గుర్తింపు పొందింది. కొత్త ప్రాజెక్టు అందుబాటులోకి వస్తే ఆ రికార్డు భారత్‌ సొంతం కానుంది.
ప్రపంచంలో ఎత్తైన రైల్వే స్టేషన్.. 270 కి.మీ. సొరంగాలతో భారత్‌ అద్భుత ప్రాజెక్టు..
లేహ్‌కు ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన రైల్వే స్టేషన్.. రూ.1.31 లక్షల కోట్లతో బిలాస్‌పూర్‌–లేహ్ రైల్వే ప్రాజెక్టు..
ఇక లడఖ్‌కు శీతాకాలంలోనూ రైలు ప్రయాణం? బిలాస్‌పూర్‌–లేహ్ రైల్వే ప్రాజెక్టు విశేషాలివే..
భారతదేశ రైల్వే చరిత్రలో మరో అద్భుతమైన అధ్యాయం చేరనుంది. హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని బిలాస్‌పూర్‌ నుంచి కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన లడఖ్‌ రాజధాని లేహ్ వరకు కొత్త రైల్వే మార్గాన్ని నిర్మించేందుకు ప్రణాళికలు సిద్ధమయ్యాయి. ఈ మార్గం పూర్తయితే ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తులో ఉన్న రైల్వే స్టేషన్‌గా లేహ్ రికార్డు సృష్టించనుంది. సముద్ర మట్టానికి సుమారు 5,200 మీటర్ల ఎత్తులో ఈ స్టేషన్‌ను ఏర్పాటు చేయాలన్నది ప్రతిపాదన. ప్రస్తుతం చైనాలోని టాంగులా రైల్వే స్టేషన్ అత్యంత ఎత్తులో ఉన్న స్టేషన్‌గా గుర్తింపు పొందింది. కొత్త ప్రాజెక్టు అందుబాటులోకి వస్తే ఆ రికార్డు భారత్‌ సొంతం కానుంది.
ఈ భారీ రైల్వే ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదిక (DPR) సిద్ధమైనట్లు సమాచారం. మొత్తం 489 కిలోమీటర్ల పొడవున బ్రాడ్‌గేజ్‌ రైల్వే లైన్‌ను నిర్మించేందుకు అంచనా వ్యయం రూ.1.31 లక్షల కోట్లుగా నిర్ణయించారు. అయితే, ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం ఎప్పటికి పూర్తవుతుందనే విషయంపై ప్రస్తుతం స్పష్టమైన గడువు ప్రకటించలేదు. ప్రాజెక్టు ప్రణాళిక, డీపీఆర్‌ సిద్ధమైనప్పటికీ, నిర్మాణానికి సంబంధించిన పూర్తి కాలపట్టికపై అధికారిక సమాచారం వెల్లడికావాల్సి ఉంది.
ఈ రైల్వే మార్గం హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని బిలాస్‌పూర్‌ నుంచి ప్రారంభమై సుందర్‌నగర్‌, మండీ, మనాలి, సిస్సు, దర్చా, కేలాంగ్‌, సర్చు, పాంగ్‌, రుమ్ట్సే, ఉప్షి, కరు మీదుగా లేహ్‌కు చేరుకోనుంది. హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాల గుండా సాగే ఈ మార్గం నిర్మాణం ఇంజినీర్లకు పెద్ద సవాలుగా మారనుంది. మొత్తం 489 కిలోమీటర్ల రైల్వే లైన్‌లో సుమారు 270 కిలోమీటర్ల మేర సొరంగ మార్గాలు నిర్మించాల్సి ఉంటుంది. అంటే రైల్వే లైన్‌లో సగానికి పైగా భాగం పర్వతాల లోపల నుంచే సాగనుంది. ఎత్తైన కొండలు, కఠినమైన వాతావరణ పరిస్థితులు, భౌగోళిక సవాళ్ల మధ్య ఈ నిర్మాణం చేపట్టాల్సి ఉంటుంది.
ఈ ప్రాజెక్టులో అత్యంత కీలకమైన అంశం సొరంగాల్లో ప్రయాణికుల భద్రత. సముద్ర మట్టానికి వేల మీటర్ల ఎత్తులో గాలి సాంద్రత తక్కువగా ఉంటుంది. ఇలాంటి ప్రాంతాల్లో నిర్మించే పొడవైన సొరంగాల్లో ప్రయాణికులకు నిరంతరం స్వచ్ఛమైన గాలి అందించడం అత్యవసరం. అందుకోసం ప్రత్యేక వెంటిలేషన్‌ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. సొరంగాల లోపల గాలి ప్రసరణ సక్రమంగా ఉండేలా తాజా గాలిని పంపించే సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించనున్నారు. ఒకవేళ సొరంగం మధ్యలో రైలు ఆగిపోయినా ప్రయాణికులకు ఇబ్బందులు కలగకుండా అత్యవసర గాలి ప్రసరణ, సహాయక వ్యవస్థలను కూడా ప్రణాళికలో చేర్చారు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ప్రయాణికులకు సహాయం అందించేందుకు ప్రత్యేక వెంటిలేషన్‌ మార్గాలు, భద్రతా ఏర్పాట్లు కీలకంగా ఉండనున్నాయి.
శీతాకాలంలో లడఖ్‌కు ఇక రవాణా ఇబ్బందులు తగ్గే అవకాశం
ప్రస్తుతం లడఖ్‌కు రోడ్డు మార్గాలే ప్రధాన రవాణా ఆధారం. జోజిలా పాస్‌, అటల్‌ టన్నెల్‌ వంటి మార్గాల ద్వారా ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోవచ్చు. అయితే, తీవ్రమైన మంచు, ఉష్ణోగ్రతలు పడిపోవడం, కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి కారణాలతో శీతాకాలంలో రహదారులపై రాకపోకలకు అంతరాయాలు ఏర్పడుతుంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో లడఖ్‌ ఇతర ప్రాంతాలతో రోడ్డు సంబంధాలు కోల్పోయే పరిస్థితి కూడా ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో బిలాస్‌పూర్‌–లేహ్ రైల్వే లైన్‌ అందుబాటులోకి వస్తే ఏడాది పొడవునా రవాణా సౌకర్యం కల్పించే అవకాశం ఉంటుంది.
రైలు మార్గం ద్వారా ప్రయాణికులతో పాటు నిత్యావసర వస్తువులు, ఆహార పదార్థాలు, ఇతర సరుకులను కూడా లడఖ్‌కు తరలించవచ్చు. ముఖ్యంగా శీతాకాలంలో స్థానిక ప్రజలకు అవసరమైన సరఫరాలను నిరంతరాయంగా అందించేందుకు ఈ ప్రాజెక్టు ఉపయోగపడుతుంది. రవాణా ఖర్చులు, ప్రయాణ సమయం తగ్గే అవకాశంతో పాటు స్థానిక ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు కూడా ఊతం లభించవచ్చు. పర్యాటక రంగానికి కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రాజెక్టు వల్ల కలిగే పర్యాటక ఆదాయం లేదా స్థానిక మార్కెట్లకు వచ్చే ఆర్థిక ప్రయోజనాలపై నిర్దిష్ట అంచనాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు.
సైనిక అవసరాలకు కీలకమైన రైల్వే మార్గం
లడఖ్‌ ప్రాంతం దేశ రక్షణ పరంగా అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతం. వాస్తవాధీన రేఖ (LAC) సమీపంలో భారత సైనిక బలగాలు విధులు నిర్వహిస్తున్నాయి. ఇలాంటి సున్నితమైన సరిహద్దు ప్రాంతాలకు సైనికులు, ఆయుధాలు, ఆహారం, ఇంధనం, ఇతర అవసరమైన సామగ్రిని సకాలంలో చేరవేయడం ఎంతో ముఖ్యం. ప్రస్తుతం రోడ్డు మార్గాలపై ఆధారపడాల్సి వస్తుండటంతో వాతావరణ పరిస్థితులు సరఫరా వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. బిలాస్‌పూర్‌–లేహ్ రైల్వే లైన్‌ నిర్మాణం పూర్తయితే సైనిక అవసరాలకు కూడా అదనపు రవాణా మార్గం అందుబాటులోకి వస్తుంది. ముఖ్యంగా శీతాకాలంలో సైనిక స్థావరాలకు అవసరమైన సరఫరాలను తరలించేందుకు ఇది వ్యూహాత్మకంగా ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
ఈ రైల్వే మార్గం కేవలం రవాణా ప్రాజెక్టుగా మాత్రమే కాకుండా, దేశంలోని మారుమూల సరిహద్దు ప్రాంతాలను ప్రధాన భూభాగంతో మరింత దగ్గర చేసే అనుసంధాన ప్రాజెక్టుగా కూడా ప్రాధాన్యత సంతరించుకోనుంది. లడఖ్‌ ప్రజలకు విద్య, వైద్యం, ఉపాధి, వ్యాపార అవకాశాలు అందుబాటులోకి రావడానికి మెరుగైన రవాణా వ్యవస్థ దోహదపడుతుంది. దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో ప్రజల సంబంధాలు పెరగడంతో జాతీయ సమైక్యతకు కూడా బలం చేకూరుతుంది.
సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో మౌలిక వసతుల విస్తరణ
గత కొన్నేళ్లుగా భారత్‌ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో రోడ్లు, వంతెనలు, సొరంగాలు, రైల్వే మార్గాల నిర్మాణంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. జమ్మూకశ్మీర్‌లోని చెనాబ్‌ నదిపై నిర్మించిన ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన రైల్వే వంతెన ఈ ప్రయత్నాల్లో ఒకటి. కాశ్మీర్‌ లోయను రైల్వే నెట్‌వర్క్‌తో అనుసంధానించడంలో ఖాజీగుండ్‌ సొరంగ మార్గం కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. అలాగే లడఖ్‌లోని దర్బుక్‌–ష్యోక్‌–దౌలత్‌ బేగ్‌ ఓల్డీ (DSDBO) రహదారి సైనిక, వ్యూహాత్మక రవాణాకు ఎంతో ముఖ్యమైనది. అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌, సిక్కిం వంటి సరిహద్దు రాష్ట్రాల్లోనూ రహదారి మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి కొనసాగుతోంది.
ఈశాన్య రాష్ట్రాలను రైల్వే నెట్‌వర్క్‌తో అనుసంధానించే పనులు కూడా ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. మిజోరంలోని ఐజ్వాల్‌, మణిపూర్‌లోని ఇంఫాల్‌, నాగాలాండ్‌లోని కోహిమా వంటి రాష్ట్ర రాజధానులకు రైలు మార్గాలను విస్తరించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. 2014 నుంచి 2025 మధ్య భారత్‌లో 34,428 కిలోమీటర్ల కొత్త రైల్వే ట్రాక్‌లను జోడించినట్లు ప్రాజెక్టు వివరాల్లో పేర్కొన్నారు. దేశంలోని మారుమూల ప్రాంతాలకు రైల్వే సౌకర్యాలను విస్తరించడంలో ఈ అభివృద్ధి కీలకంగా నిలుస్తోంది.
హిమాలయాల్లో ఇంజినీరింగ్‌ సవాలుగా బిలాస్‌పూర్‌–లేహ్ రైల్వే లైన్‌
సాధారణ మైదాన ప్రాంతాల్లో రైల్వే లైన్‌ నిర్మాణంతో పోలిస్తే హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాల్లో రైలు మార్గం ఏర్పాటు చేయడం చాలా క్లిష్టమైన పని. మంచు, కొండచరియలు, భూకంప ప్రమాదాలు, తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు, ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో గాలి కొరత వంటి అంశాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని నిర్మాణం చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా 270 కిలోమీటర్ల మేర సొరంగాలు నిర్మించాల్సి ఉండటంతో ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, భద్రతా వ్యవస్థలు కీలకం కానున్నాయి. రైలు ప్రయాణ సమయంలోనే కాకుండా అత్యవసర పరిస్థితుల్లోనూ ప్రయాణికులకు సురక్షితమైన వాతావరణం కల్పించడం ఈ ప్రాజెక్టులో ప్రధాన ప్రాధాన్యతగా ఉండనుంది.
మొత్తంగా బిలాస్‌పూర్‌–లేహ్ రైల్వే ప్రాజెక్టు పూర్తయితే భారత రైల్వే రంగంలోనే కాకుండా సరిహద్దు ప్రాంతాల అభివృద్ధిలోనూ ఒక మైలురాయిగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన రైల్వే స్టేషన్ నిర్మాణం, ఏడాది పొడవునా రవాణా సౌకర్యం, సైనిక సరఫరాలకు అదనపు మార్గం, స్థానిక ప్రజలకు మెరుగైన అనుసంధానం వంటి అనేక ప్రయోజనాలు ఈ ప్రాజెక్టుతో ముడిపడి ఉన్నాయి. అయితే, భారీ వ్యయం, క్లిష్టమైన నిర్మాణ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో పనులు ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతాయి, ఎప్పటికి పూర్తవుతాయన్న అంశాలపై అధికారిక స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.
