ఒకప్పుడు ‘మినీ ఇంగ్లండ్’ గా ప్రసిద్ధి చెందిన ఏపీ లోని రైల్వే స్టేషన్! మరి ఇప్పుడు..
Bitragunta Railway Station: నెల్లూరు జిల్లా బిట్రగుంట రైల్వే స్టేషన్ ఒకప్పుడు ఆ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకొచ్చింది. ఆవిరి ఇంజిన్ల రాకపోకలు, వాటి మరమ్మతుల కోసం ఏర్పాటైన భారీ లోకో షెడ్‌, రైల్వే ఉద్యోగుల నివాస సముదాయాలు, రాత్రింబవళ్లు సాగిన రైల్వే కార్యకలాపాలతో ఈ ప్రాంతం ఎంతో సందడిగా ఉండేది. బ్రిటిష్‌ కాలం నాటి ఈ రైల్వే కేంద్రాన్ని అప్పట్లో ‘మినీ ఇంగ్లండ్’ అని పిలిచేవారు. అయితే కాలక్రమేణా రైల్వే సాంకేతికతలో వచ్చిన మార్పులు, నిర్వహణ కార్యకలాపాల తరలింపు, అభివృద్ధిపై నిర్లక్ష్యం కారణంగా ఒకప్పుడు వైభవంగా ఉన్న స్టేషన్ నేడు అనేక సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది.
ఒకప్పుడు ‘మినీ ఇంగ్లండ్’గా వెలిగిన బిట్రగుంట రైల్వే స్టేషన్.. నేడు నిర్లక్ష్యానికి నిలువెత్తు నిదర్శనం..
ఒకప్పుడు వెలిగిన బిట్రగుంట.. నేడు కనీస సౌకర్యాల కోసం ప్రయాణికుల అవస్థలు..
నెల్లూరు జిల్లా బిట్రగుంట రైల్వే స్టేషన్ ఒకప్పుడు ఆ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకొచ్చింది. ఆవిరి ఇంజిన్ల రాకపోకలు, వాటి మరమ్మతుల కోసం ఏర్పాటైన భారీ లోకో షెడ్‌, రైల్వే ఉద్యోగుల నివాస సముదాయాలు, రాత్రింబవళ్లు సాగిన రైల్వే కార్యకలాపాలతో ఈ ప్రాంతం ఎంతో సందడిగా ఉండేది. బ్రిటిష్‌ కాలం నాటి ఈ రైల్వే కేంద్రాన్ని అప్పట్లో ‘మినీ ఇంగ్లండ్’ అని పిలిచేవారు. అయితే కాలక్రమేణా రైల్వే సాంకేతికతలో వచ్చిన మార్పులు, నిర్వహణ కార్యకలాపాల తరలింపు, అభివృద్ధిపై నిర్లక్ష్యం కారణంగా ఒకప్పుడు వైభవంగా ఉన్న స్టేషన్ నేడు అనేక సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది.
ప్రస్తుతం ప్రయాణికులకు కనీస సౌకర్యాలు కూడా సరిగ్గా అందుబాటులో లేని పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. తాగునీరు, కూర్చునేందుకు సరిపడా బెంచీలు, టికెట్ల జారీ, వృద్ధులు మరియు దివ్యాంగులు ప్లాట్‌ఫారాల మధ్య వెళ్లేందుకు అవసరమైన సదుపాయాలు వంటి అంశాల్లో ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి. మరోవైపు, స్టేషన్ పరిధిలో ఉపయోగంలో లేని సుమారు 265 ఎకరాల రైల్వే భూమి భవిష్యత్తు అవసరాల కోసం రైల్వే శాఖ వద్ద ఉన్నట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించడం స్థానికుల్లో కొత్త ఆశలు రేకెత్తిస్తోంది.
1885లో ప్రారంభమైన లోకో షెడ్‌.. ఆవిరి ఇంజిన్లకు ప్రధాన కేంద్రం
బిట్రగుంట రైల్వే స్టేషన్ ప్రాధాన్యం 1885లో ప్రధాన ఆవిరి ఇంజిన్‌ లోకో షెడ్‌ ఏర్పాటుతో పెరిగింది. ఆ కాలంలో ఆవిరి ఇంజిన్ల నిర్వహణ, మరమ్మతులు, రైల్వే రవాణా కార్యకలాపాలకు ఈ కేంద్రం కీలకంగా పనిచేసేది. అందుబాటులో ఉన్న వివరాల ప్రకారం, ఇక్కడ రోజుకు సుమారు 50 ఆవిరి ఇంజిన్ల వరకు నిర్వహణ, మరమ్మతులు జరిగేవి. సరుకు రవాణా కార్యకలాపాలు కూడా ఈ కేంద్రం ద్వారా కొనసాగేవి.
తర్వాత 1934లో ఇక్కడ ప్రత్యేక రౌండ్‌హౌస్‌ను నిర్మించి, ఆవిరి ఇంజిన్ల దిశను మార్చేందుకు యాంత్రిక టర్న్‌టేబుల్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. ఆవిరి ఇంజిన్లు తిరుగు ప్రయాణానికి సిద్ధం కావాలన్నా, మరమ్మతుల కోసం నిర్దిష్ట షెడ్లలోకి వెళ్లాలన్నా ఈ వ్యవస్థ ఉపయోగపడేది. ఇంజిన్ల నిర్వహణకు అవసరమైన విద్యుత్‌ సదుపాయాలు, భారీ ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు, విద్యుత్‌ వైరింగ్‌, బాయిలర్లలో నీటిని నింపేందుకు పెద్ద ఇనుప నీటి ట్యాంకు వంటి వసతులు కూడా ఈ సముదాయంలో ఉండేవి.
లోకో షెడ్‌తో పాటు రైల్వే సిబ్బంది నివాస గృహాలు, పరిపాలనా కార్యాలయాలు, విశ్రాంతి గదులు, గార్డుల కోసం ప్రత్యేక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేశారు. ఇవన్నీ కలిసి బిట్రగుంటను ఒక ప్రధాన రైల్వే కార్యకలాపాల కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాయి.
‘మినీ ఇంగ్లండ్’గా పేరు ఎలా వచ్చింది?
బిట్రగుంటలో రైల్వే కార్యకలాపాలు విస్తృతంగా కొనసాగిన సమయంలో పెద్ద సంఖ్యలో అధికారులు, సాంకేతిక సిబ్బంది, గార్డులు, ఇతర రైల్వే ఉద్యోగులు ఇక్కడ నివసించేవారు. ఆ కాలంలో ఆంగ్లో-ఇండియన్‌ సిబ్బంది సహా వివిధ వర్గాలకు చెందిన రైల్వే ఉద్యోగులు ఈ ప్రాంతంలో ఉండేవారు. బ్రిటిష్‌ కాలం నాటి నిర్మాణాలు, ఉద్యోగుల కోసం ఏర్పాటు చేసిన నివాస కాలనీలు, నిరంతరం సాగిన ఇంజిన్ల మరమ్మతులు, రైల్వే రాకపోకలతో పట్టణం ఎప్పుడూ సందడిగా కనిపించేది.
రైల్వే ఉద్యోగుల కుటుంబాలతో కళకళలాడిన ఈ ప్రాంతం ప్రత్యేకమైన జీవనశైలిని సంతరించుకుంది. ఈ నేపథ్యంలోనే బిట్రగుంటకు ‘మినీ ఇంగ్లండ్’ అనే పేరు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. రైల్వే కార్యకలాపాలే స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రధాన ఆధారంగా ఉండేవి. ఉద్యోగుల రాకపోకలు, వారి కుటుంబాల అవసరాలు, స్థానిక వ్యాపారాలు పట్టణంలో ఆర్థిక చైతన్యాన్ని పెంచాయి.
డీజిల్‌, విద్యుత్‌ ఇంజిన్ల రాకతో మారిన పరిస్థితులు
రైల్వే రంగంలో డీజిల్‌, విద్యుత్‌ ఇంజిన్ల వినియోగం పెరగడంతో ఆవిరి ఇంజిన్ల ప్రాధాన్యం క్రమంగా తగ్గిపోయింది. ఆవిరి ఇంజిన్లను తిప్పేందుకు ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన టర్న్‌టేబుల్‌ వంటి సదుపరాలకు అవసరం తగ్గింది. దీంతో బిట్రగుంటలోని లోకో షెడ్‌ కార్యకలాపాలు నిలిచిపోయాయి. నిర్వహణకు సంబంధించిన కీలక పనులు విజయవాడకు తరలించడంతో ఇక్కడి రైల్వే కేంద్రం ప్రాధాన్యం క్రమంగా తగ్గింది.
రైల్వే ఉద్యోగులు ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లిపోవడంతో నివాస గృహాలు ఖాళీ అయ్యాయి. పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ఇంజిన్‌ షెడ్లు, సిబ్బంది విశ్రాంతి గదులు, ఇతర బ్రిటిష్‌ కాలం నాటి నిర్మాణాలు నిరుపయోగంగా మారాయి. సరైన నిర్వహణ లేకపోవడంతో అనేక భవనాలు శిథిలావస్థకు చేరుకున్నాయి.
రైల్వే కార్యకలాపాలు తగ్గిపోవడంతో స్థానికంగా వ్యాపారాలు, ఉపాధి అవకాశాలపైనా ప్రభావం పడింది. గతంలో ఉద్యోగులు, వారి కుటుంబాలతో సందడిగా ఉండే ప్రాంతాలు క్రమంగా నిర్మానుష్యంగా మారాయి. రైళ్ల నిలుపుదలలు తగ్గడంతో ప్రయాణికుల రద్దీ కూడా తగ్గిపోయింది.
ప్రయాణికులకు కనీస సౌకర్యాలూ కరవు
ఒకప్పుడు ఎంతో ప్రాధాన్యం కలిగిన బిట్రగుంట రైల్వే స్టేషన్ ప్రస్తుతం ప్రయాణికులకు అవసరమైన ప్రాథమిక సదుపాయాల విషయంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటోంది. ముఖ్యంగా రెండో, మూడో ప్లాట్‌ఫారాలపై పరిస్థితి అంతంతమాత్రంగానే ఉందని అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం సూచిస్తోంది. అక్కడ కూర్చునేందుకు సరిపడా బెంచీలు లేకపోవడంతో ప్రయాణికులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఎండ, వర్షం నుంచి రక్షణ కల్పించే షెల్టర్‌ కూడా పరిమితంగానే ఉంది.
తాగునీటి సదుపాయం కూడా ప్రధాన సమస్యగా మారింది. ప్లాట్‌ఫారాలపై తాగునీరు అందుబాటులో లేకపోవడం, నీటి కూలర్‌ లేదా ఫ్రిజ్‌ పనిచేయకపోవడం ప్రయాణికులకు అసౌకర్యాన్ని కలిగిస్తోంది. రైలు కోసం వేచి ఉండే సమయంలో కనీస అవసరాలు తీర్చుకోవడానికీ ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి.
టికెట్ల బుకింగ్‌ కౌంటర్‌ మొదటి ప్లాట్‌ఫారంపై ఉండగా, ఎక్కువ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ రైళ్లు రెండో, మూడో ప్లాట్‌ఫారాల వద్ద ఆగుతాయని స్థానికంగా అందుబాటులో ఉన్న వివరాలు చెబుతున్నాయి. దీంతో టికెట్‌ తీసుకున్న ప్రయాణికులు ఫుట్‌ ఓవర్‌ బ్రిడ్జి మీదుగా ఇతర ప్లాట్‌ఫారాలకు వెళ్లాల్సి వస్తోంది. అయితే ఆ వంతెనపై లిఫ్టులు, ఎస్కలేటర్లు లేకపోవడంతో వృద్ధులు, దివ్యాంగులు, నడవడానికి ఇబ్బంది పడేవారికి ప్రయాణం మరింత కష్టంగా మారుతోంది.
టికెట్‌ కౌంటర్‌లో చిల్లర కొరత కూడా అప్పుడప్పుడు సమస్యగా మారుతోందని సమాచారం. కొన్ని సమయాల్లో స్థానిక టికెట్ల జారీ కోసం ప్రైవేటు కాంట్రాక్టర్లను నియమిస్తున్నట్లు వివరాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఈ సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపి ప్రయాణికులకు మెరుగైన సేవలు అందించాలనే డిమాండ్‌ స్థానికంగా వినిపిస్తోంది.
రోజుకు సుమారు పది రైళ్లే నిలుపుదల
ప్రస్తుతం బిట్రగుంట స్టేషన్‌లో రోజుకు సుమారు పది రైళ్లు మాత్రమే ఆగుతున్నట్లు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం పేర్కొంటోంది. గతంలో ప్రధాన రైల్వే కేంద్రంగా గుర్తింపు పొందిన స్టేషన్‌లో రైళ్ల నిలుపుదలలు తగ్గిపోవడంతో ప్రయాణికుల రద్దీ కూడా తగ్గింది. దీంతో స్టేషన్ పరిసరాలు చాలావరకు నిర్మానుష్యంగా కనిపిస్తున్నాయి.
బ్రిటిష్‌ కాలం నాటి పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ఉద్యోగుల నివాస గృహాలు, పోలీస్‌ స్టేషన్, గార్డుల విశ్రాంతి గదులు వంటి పలు భవనాలు ప్రస్తుతం నిరుపయోగంగా ఉన్నట్లు సమాచారం. వాటిలో కొన్ని శిథిలావస్థకు చేరుకోవడంతో గత వైభవానికి గుర్తులుగా మాత్రమే మిగిలిపోయాయి.
ఎన్నికల హామీలకే పరిమితమైన అభివృద్ధి?
బిట్రగుంట రైల్వే స్టేషన్ పునరుద్ధరణ అంశం గత రెండు నుంచి రెండున్నర దశాబ్దాలుగా ఎన్నికల సమయంలో చర్చకు వస్తోందని స్థానికులు చెబుతున్నారు. ఇక్కడ మళ్లీ లోకో షెడ్‌ను ఏర్పాటు చేయడం, భారీ రైల్వే ప్రాజెక్టులు తీసుకురావడం, రైల్వే ఫ్యాక్టరీ లేదా పరిశ్రమను ఏర్పాటు చేయడం వంటి హామీలు పలుమార్లు వినిపించాయి.
మాజీ ఎంపీ పనబాక లక్ష్మి హయాం నుంచి పలువురు రాజకీయ నాయకులు ఈ ప్రాంత అభివృద్ధి గురించి మాట్లాడినప్పటికీ, ఆశించిన స్థాయిలో పనులు జరగలేదన్న అసంతృప్తి స్థానికుల్లో ఉంది. ఎన్నికల సమయంలో హామీలు వినిపిస్తున్నా, వాటికి అనుగుణంగా స్పష్టమైన అభివృద్ధి కనిపించడం లేదని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
బిట్రగుంటకు తిరిగి రైల్వే ప్రాధాన్యం తీసుకురావాలని, ఉపాధి అవకాశాలు పెంచే పరిశ్రమలను ఏర్పాటు చేయాలని స్థానికులు కోరుతున్నారు. రైల్వే భూమిని వినియోగంలోకి తీసుకొచ్చి, ఈ ప్రాంతానికి కొత్త ఆర్థిక చైతన్యం కల్పించాలన్నది వారి ప్రధాన డిమాండ్‌.
265 ఎకరాల రైల్వే భూమిపై కేంద్రం కీలక ప్రకటన
బిట్రగుంట భవిష్యత్తుపై ఆశలు పెంచుతున్న అంశం అక్కడి రైల్వే భూమి. 2025 మార్చి 21న రాజ్యసభలో కేంద్ర రైల్వే మంత్రి వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, బిట్రగుంటలో సుమారు 265 ఎకరాల రైల్వే భూమి రైల్వే శాఖ ఆధీనంలో ఉంది. ఈ భూమిని భవిష్యత్తులో రైల్వే అవసరాల కోసం కేటాయించినట్లు కేంద్రం తెలిపింది.
అయితే ఈ భూమిలో ఎలాంటి ప్రాజెక్టును ఏర్పాటు చేయాలనే దానిపై నిర్దిష్ట నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం వెల్లడించడం లేదు. అందువల్ల ఇక్కడ రైల్వే ఫ్యాక్టరీ లేదా పారిశ్రామిక యూనిట్‌ ఏర్పాటు ఖాయమైందని చెప్పలేం. కానీ ఇంత విస్తీర్ణంలో భూమి అందుబాటులో ఉండటం వల్ల భవిష్యత్తులో అభివృద్ధి అవకాశాలను పరిశీలించవచ్చని స్థానికులు ఆశిస్తున్నారు.
ఈ భూమిని రైల్వే అవసరాలకు ఉపయోగించినా, ఉపాధి అవకాశాలను పెంచే ప్రాజెక్టులకు మార్గం సుగమం చేసినా బిట్రగుంటకు ప్రయోజనం కలుగుతుందని వారు భావిస్తున్నారు. అయితే భూమి వినియోగంపై అధికారిక ప్రణాళిక, ప్రాజెక్టు స్వరూపం, పనుల ప్రారంభ సమయం వంటి వివరాలు స్పష్టంగా వెలువడాల్సి ఉంది.
మళ్లీ పూర్వ వైభవం సాధ్యమేనా?
బిట్రగుంట రైల్వే స్టేషన్ చరిత్ర కేవలం ఒక రైల్వే కేంద్రం ఎదుగుదల, పతనానికి సంబంధించినది మాత్రమే కాదు. రైల్వే కార్యకలాపాలపై ఆధారపడి అభివృద్ధి చెందిన ఒక ప్రాంతం, సాంకేతిక మార్పుల తర్వాత ఎదుర్కొన్న సామాజిక, ఆర్థిక పరిణామాలకు కూడా ఇది ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.
ప్రస్తుతం ప్రయాణికులకు కనీస సౌకర్యాలు కల్పించడం, నిరుపయోగంగా ఉన్న భవనాల భవిష్యత్తుపై నిర్ణయం తీసుకోవడం, రైళ్ల నిలుపుదలలు మరియు సేవల అవసరాలను సమీక్షించడం వంటి చర్యలు తక్షణ ప్రాధాన్యం పొందాల్సి ఉంది. అదే సమయంలో 265 ఎకరాల రైల్వే భూమి భవిష్యత్తు వినియోగంపై స్పష్టత రావడం కూడా కీలకం.
ఒకప్పుడు ఆవిరి ఇంజిన్ల సందడితో ‘మినీ ఇంగ్లండ్’గా పేరు తెచ్చుకున్న బిట్రగుంట, మళ్లీ అభివృద్ధి బాట పట్టాలంటే హామీలకు మించి కార్యాచరణ అవసరం. కేంద్ర రైల్వే శాఖ భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు, స్థానిక ప్రజాప్రతినిధుల చొరవ, ప్రయాణికుల అవసరాలకు అనుగుణంగా మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి కలిసివస్తే ఈ చారిత్రక రైల్వే కేంద్రానికి కొత్త జీవం పోసే అవకాశం ఉంటుంది.
