ఇస్రో సాహసోపేత ప్రయోగం.. నావిక్-03 (NavIC 03) సక్సెస్ వెనుక అసలు రహస్యం ఇదే!

• ఇస్రో ప్రయోగించిన నావిక్-03 ఉపగ్రహ ప్రయోగం విజయవంతమైంది.
• అమెరికా జీపీఎస్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా భారత్ సొంత నావిగేషన్ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేస్తోంది.

ISRO NavIC 03 Mission Success: భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) మరో కీలక విజయాన్ని అందుకుంది. దేశీయ నావిగేషన్ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో ప్రయోగించిన **నావిక్-03 (NavIC 03)** ఉపగ్రహ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. అయితే ఈ విజయం వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన సాంకేతిక నిర్ణయం, ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు తీసుకున్న సాహసోపేతమైన రిస్క్ ఉన్నాయి. గతంలో ఎదురైన వైఫల్యం నుంచి పాఠాలు నేర్చుకున్న శాస్త్రవేత్తలు.. ఈసారి భిన్నమైన విధానాన్ని అనుసరించి లక్ష్యాన్ని చేరుకున్నారు.

జీపీఎస్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా నావిక్ వ్యవస్థ

ప్రస్తుతం మనం మొబైల్ ఫోన్లు, కార్లు, బైకులు, ఇతర వాహనాల్లో లొకేషన్ తెలుసుకోవడానికి ప్రధానంగా జీపీఎస్ (GPS) వ్యవస్థను ఉపయోగిస్తున్నాం. అయితే జీపీఎస్ అనేది అమెరికాకు చెందిన నావిగేషన్ వ్యవస్థ. ఈ నేపథ్యంలో భారత్ కూడా తన అవసరాలకు అనుగుణంగా సొంత నావిగేషన్ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసుకోవాలనే లక్ష్యంతో ఇస్రో నావిక్ (NavIC) వ్యవస్థను రూపొందించింది.

నావిక్ ద్వారా దేశంలోని వాహనాలు, రైళ్లు, సముద్రంలో ప్రయాణించే నౌకలు, చేపల వేట పడవలకు కచ్చితమైన స్థాన సమాచారాన్ని అందించవచ్చు. విదేశీ నావిగేషన్ వ్యవస్థలపై ఆధారపడకుండా దేశీయంగా సొంత సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అభివృద్ధి చేసుకోవడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.

నావిక్-02లో అసలేం జరిగింది?

నావిక్ వ్యవస్థను బలోపేతం చేసే క్రమంలో గతంలో ప్రయోగించిన ఎన్‌వీఎస్-02 (NVS-02) ఉపగ్రహంలో సాంకేతిక సమస్య తలెత్తింది. ముఖ్యంగా ఉపగ్రహంలోని పైరో వాల్వ్స్ (Pyro Valves) వ్యవస్థలో సమస్య కారణంగా అనుకున్న విధంగా కక్ష్యలోకి చేరే ప్రక్రియ పూర్తికాలేదు.

పైరో వాల్వ్స్ అనేవి ఉపగ్రహంలోని ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థలో కీలకమైన భాగాలు. ఇవి ఇంజిన్‌కు అవసరమైన ఇంధనం, ఆక్సిడైజర్ ప్రవాహాన్ని నియంత్రించడంలో సహాయపడతాయి. సాధారణంగా వీటిని ఒకసారి మాత్రమే పనిచేసేలా రూపొందిస్తారు. ఒకసారి తెరుచుకున్న తర్వాత తిరిగి మూసే అవకాశం ఉండదు.

ఎన్‌వీఎస్-02లోని నాలుగు పైరో వాల్వ్స్‌లో ఒకదానికి అవసరమైన విద్యుత్ సంకేతాలు అందలేదు. దీనిపై పరిశీలన చేపట్టిన శాస్త్రవేత్తలు కనెక్టర్‌లోని ఒక కాంటాక్ట్ విడిపోవడమే సమస్యకు కారణమని గుర్తించారు. దీంతో ఉపగ్రహం అనుకున్న విధంగా ముందుకు సాగలేకపోయింది.

నావిక్-03లో ఇస్రో తీసుకున్న సాహసోపేత నిర్ణయం

గత ప్రయోగంలో ఎదురైన సమస్య మళ్లీ పునరావృతం కాకుండా ఉండేందుకు ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు నావిక్-03(NavIC 03) విషయంలో భిన్నమైన విధానాన్ని ఎంచుకున్నారు. సాధారణంగా ప్రయోగ సమయంలో అవసరమైన దశల్లో తెరుచుకునేలా ఉండే పైరో వాల్వ్స్‌ను ఈసారి ముందుగానే తెరిచి ఉంచే విధానాన్ని అనుసరించారు.

ఈ నిర్ణయం వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం.. ప్రయోగం తర్వాత ఏదైనా కనెక్టర్ లేదా సంబంధిత వ్యవస్థలో సమస్య తలెత్తినా దాన్ని అధిగమించే అవకాశం కల్పించడం. అవసరమైతే భూమిపై ఉన్న నియంత్రణ కేంద్రం నుంచి ఉపగ్రహ వ్యవస్థను నిర్వహించేందుకు వీలుగా ఈ మార్పు చేసినట్లు వివరించబడింది.

అయితే ఈ విధానం కూడా కొన్ని సాంకేతిక సవాళ్లతో కూడుకున్నదే. అయినప్పటికీ గత అనుభవాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని శాస్త్రవేత్తలు రిస్క్ తీసుకున్నారు. ఈ సాహసోపేత నిర్ణయం నావిక్-03 విజయంలో కీలకంగా నిలిచింది.

ఇప్పటికే లక్షల వాహనాల్లో నావిక్ వినియోగం

నావిక్ వ్యవస్థ ఇప్పటికే దేశంలోని పలు రంగాల్లో వినియోగంలో ఉంది. సుమారు 15 లక్షల వాహనాల్లో ఈ నావిగేషన్ సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్నట్లు సమాచారం. వీటిలో దాదాపు 10,400 రైలు ఇంజిన్లు కూడా ఉన్నాయి.

అలాగే సముద్రంలో చేపల వేటకు వెళ్లే సుమారు 64 వేల పడవల్లో నావిక్ వ్యవస్థను వినియోగిస్తున్నారు. నావిక్-03(NavIC 03) విజయంతో మరిన్ని పడవలకు ఈ సాంకేతికతను విస్తరించే అవకాశం ఉంది. రైల్వేలు, రవాణా రంగాల్లోనూ దీని వినియోగం పెరగనుంది.

భవిష్యత్తులో మొబైల్ ఫోన్లు, కార్లలోనూ నావిక్!

నావిక్ వ్యవస్థ పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి వస్తే భవిష్యత్తులో కార్లు, బైకులు, స్కూటర్లు, బస్సులు, ట్రక్కులు సహా అనేక వాహనాల్లో దీన్ని ఉపయోగించుకోవచ్చు. మొబైల్ ఫోన్లలోనూ నావిక్ సేవలు మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది.

దీంతో గూగుల్ మ్యాప్స్ వంటి విదేశీ నావిగేషన్ సేవలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరాన్ని కొంతవరకు తగ్గించుకోవచ్చు. అయితే నావిక్ అనేది గూగుల్ మ్యాప్స్‌కు పూర్తిస్థాయి ప్రత్యామ్నాయంగా మారాలంటే మొబైల్ తయారీ సంస్థలు, ఇతర సాంకేతిక వ్యవస్థల మద్దతు కూడా అవసరం.

భారత ప్రాంతీయ అవసరాలకు అనుగుణంగా కచ్చితమైన స్థాన సమాచారాన్ని అందించడం నావిక్ ప్రత్యేకత. ముఖ్యంగా దేశీయ నావిగేషన్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడంలో ఈ వ్యవస్థ కీలక పాత్ర పోషించనుంది.

మొత్తంగా గత ప్రయోగంలో ఎదురైన సమస్య నుంచి పాఠాలు నేర్చుకుని, కొత్త విధానాన్ని అనుసరించి నావిక్-03ను విజయవంతం చేయడం ఇస్రో శాస్త్రవేత్తల పట్టుదలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది. రానున్న రోజుల్లో ఈ వ్యవస్థ మరింత విస్తరించి భారతదేశానికి సొంత నావిగేషన్ బలాన్ని అందించనుంది.