యూపీఐపై ట్రాన్సాక్షన్ ఫీజులు విధిస్తే..
చిన్న ఫీజు కూడా పెద్ద ప్రభావం..
భారతదేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో యూపీఐ (UPI) విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకువచ్చిన విషయం తెలిసిందే. ఈరోజు మీరు ఉదయం టీ కొన్నా, కూరగాయలు తీసుకున్నా, విద్యుత్ బిల్లు చెల్లించినా—అన్ని యూపీఐ ద్వారానే జరుగుతున్నాయి. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో యూపీఐ ద్వారా 240 బిలియన్ లావాదేవీలు జరిగి, రూ.314 లక్షల కోట్లకు పైగా విలువ నమోదైంది. రోజుకు 700 మిలియన్లకు పైగా ట్రాన్సాక్షన్లు జరుగుతుండగా, మార్చి నెలలో మాత్రమే 22 బిలియన్ లావాదేవీలు నమోదయ్యాయి.
ఇంత పెద్ద స్థాయిలో విస్తరించిన యూపీఐ సేవలలో ముఖ్యమైన అంశం—ఉచితంగా అందుబాటులో ఉండటం. కానీ ఇప్పుడు ఈ “ఫ్రీ” మోడల్పై చర్చ మొదలైంది.
‘UPI @ 10’ సర్వే ప్రకారం, యూపీఐపై ట్రాన్సాక్షన్ ఫీజులు విధిస్తే దాదాపు 75% మంది వినియోగదారులు వాడకం ఆపేస్తామని చెప్పారు. కేవలం 25% మంది మాత్రమే ఫీజులు చెల్లించేందుకు సిద్ధమని తెలిపారు. అంటే యూపీఐ ఉచిత సేవలే ప్రజల అలవాట్లను ప్రభావితం చేస్తున్నాయని స్పష్టమవుతోంది.
ఇప్పుడేమో ₹20 చెల్లింపుకైనా QR కోడ్ స్కాన్ చేయడం సహజంగా మారింది. కారణం—ఎటువంటి అదనపు ఖర్చు లేకపోవడం. ఈ సౌలభ్యం ఇప్పుడు ప్రజలకి ఒక అవసరంగా మారిపోయింది. యూపీఐ కేవలం పేమెంట్ యాప్ కాకుండా ఒక పబ్లిక్ యుటిలిటీలా మారింది.
2016లో ప్రారంభమైన యూపీఐ, ఇప్పుడు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా మారింది. ఇంటి అద్దె నుంచి వీధి వ్యాపారి వరకు—ఎక్కడైనా సులభంగా, వెంటనే లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి. కానీ ఫీజులు ప్రవేశపెడితే ఈ సౌకర్యం దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
చిన్న మొత్తాల లావాదేవీలే ఎక్కువగా జరిగే ఈ వ్యవస్థలో చిన్న ఫీజు కూడా పెద్ద ప్రభావం చూపొచ్చు. వినియోగదారులు మళ్లీ నగదు వైపు మళ్లే ప్రమాదం ఉందని సర్వే హెచ్చరిస్తోంది.
ఇంకొకవైపు, యూపీఐ వ్యవస్థను నిర్వహించే బ్యాంకులు, పేమెంట్ యాప్స్, టెక్నాలజీ సంస్థలు భారీ ఖర్చులు భరిస్తున్నాయి. సైబర్ సెక్యూరిటీ నుంచి సెటిల్మెంట్ వ్యవస్థల వరకు వ్యయాలు పెరుగుతున్నాయి. కానీ స్పష్టమైన ఆదాయ మార్గం లేకపోవడం వల్ల భవిష్యత్తుపై సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఈ పరిస్థితుల్లో పాలసీ నిర్ణయాధికారులకు సవాలు పెరిగింది. ఫీజులు విధిస్తే డిజిటల్ చెల్లింపులు తగ్గే ప్రమాదం, ఫీజులు లేకపోతే వ్యవస్థ స్థిరత్వంపై ప్రశ్నలు—ఇలా రెండు వైపులా సమస్యలు ఉన్నాయి.
అందుకే ఇప్పుడు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై దృష్టి పెట్టారు. వినియోగదారులపై నేరుగా ఫీజులు వేయకుండా, విలువ ఆధారిత సేవలు, మెర్చంట్ సొల్యూషన్లు, ఇతర ఆర్థిక ఉత్పత్తుల ద్వారా ఆదాయం పొందే మార్గాలను పరిశీలిస్తున్నారు.
యూపీఐ ఇప్పుడు ప్రతి ఒక్కరి రోజువారీ జీవితంలో భాగమైంది. కానీ వినియోగదారుల అభిప్రాయం మాత్రం స్పష్టంగా ఉంది—సౌలభ్యం కావాలి, కానీ అది ఉచితంగానే ఉండాలి. చిన్న మార్పు కూడా పెద్ద ప్రభావం చూపే ఈ వ్యవస్థ భవిష్యత్తు ఎలా ఉంటుందో చూడాల్సి ఉంది.
