ఉరుములు, మెరుపులకే పుట్టగొడుగులు ఎలా పుట్టుకొస్తాయో తెలుసా!
Mushroom: ఫంగై పర్యావరణంలో సేంద్రియ వ్యర్థాలను రీసైకిల్ చేసే ప్రాథమిక డీకంపోజర్లుగా పనిచేస్తాయి. పుట్టగొడుగులు గంటల వ్యవధిలోనే పెరగడానికి కారణం కణ విభజన (Cell division) కంటే కణాల వ్యాకోచం (Cell enlargement - నీటిని పీల్చుకుని సాగడం). అయితే అడవుల్లో పెరిగే అమనిటా (Amanita) వంటి జాతుల్లో ప్రాణాంతకమైన అమాటాక్సిన్లు (Amatoxins) ఉంటాయి; ఇవి వండినా లేదా వేడి చేసినా నశించవు. అనుభవం లేనివారు విషపూరిత పుట్టగొడుగులను, తినదగిన వాటితో పోల్చి పొరబడే ప్రమాదం ఉన్నందున బహిరంగ ప్రదేశాల్లో కనిపించే పుట్టగొడుగులను ఆహారంగా సేకరించడం తీవ్ర ప్రాణాంతకం.
పుట్టగొడుగులు మొక్కలు కావు: పత్రహరితం (Chlorophyll) లేని ప్రత్యేక శిలీంధ్రాల (Fungi) జాతి!
నేల కింద దాగి ఉండే అసలు జీవితం: సన్నని దారాల వంటి మైసీలియం (Mycelium) నెట్‌వర్క్!
అనుకూలమైన తేమ, ఉష్ణోగ్రత రాగానే బటన్స్ నుంచి గొడుగులా విచ్చుకునే ఫలదేహం!
Environment: వర్షాకాలంలో నిన్నటివరకు ఖాళీగా ఉన్న తడి మట్టిలో లేదా పచ్చిక బయళ్లలో ఒక్క రాత్రిలోనే పుట్టగొడుగులు పుట్టుకురావడం అందరినీ ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. అయితే ఇవి అప్పటికప్పుడు భూమి నుంచి పుట్టవు. మనం బయటకు చూసే పుట్టగొడుగు కేవలం ఆ జీవి యొక్క 'ఫలదేహం' (Fruiting Body) మాత్రమే. దాని అసలు జీవనం నేల లోపల, కుళ్ళిన ఆకులు, కొయ్య మొద్దుల్లో ముందే విస్తరించి ఉంటుంది. అక్కడ సన్నని తెల్లటి దారాల మాదిరిగా విస్తరించే తంతువుల నెట్‌వర్క్‌ను 'మైసీలియం' (Mycelium) అంటారు. ఇవి 'హైఫే' అనే సూక్ష్మ తంతువులతో ఏర్పడి పోషకాలను సేకరిస్తూ నేల కింద సిద్ధంగా ఉంటాయి.
పుట్టగొడుగులు మొక్కలు కావు – ప్రత్యేక శిలీంధ్రాలు
చాలామంది పుట్టగొడుగులను మొక్కల కోవకు చెందినవిగా భావిస్తారు, కానీ జీవశాస్త్ర పరంగా అవి మొక్కలు కావు. ఇవి 'ఫంగై' (Fungi - శిలీంధ్రాలు) అనే ప్రత్యేక వర్గానికి చెందినవి. మొక్కల్లాగా కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photosynthesis) ద్వారా సొంతంగా ఆహారాన్ని తయారు చేసుకునేందుకు అవసరమైన క్లోరోఫిల్ (పత్రహరితం) వీటికి ఉండదు. అందువల్ల ఇవి కుళ్ళిన ఆకులు, చెట్ల కాండాలు, సేంద్రియ వ్యర్థాల నుంచి పోషకాలను గ్రహించి జీవిస్తాయి (Saprophytic). అడవుల్లో చనిపోయిన పదార్థాలను విచ్ఛిన్నం చేసి మట్టికి అవసరమైన సేంద్రియ పోషకాలను తిరిగి చేర్చడంలో పర్యావరణానికి ఇవి ఎంతో మేలు చేస్తాయి.
వర్షం పడగానే ఫలదేహం ఆవిర్భావం
నేలలో ఉన్న మైసీలియం చురుగ్గా మారడానికి వర్షపు తేమ, నిర్దిష్ట ఉష్ణోగ్రత ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తాయి. తేమ లభించగానే భూమి కింద ఉన్న మైసీలియం అత్యంత వేగంగా నీటిని పీల్చుకుని బటన్ ఆకారంలో చిన్న మొగ్గలను ఏర్పరుస్తుంది. అనంతరం ఆ కణాలు వేగంగా విస్తరించి కాండం (Stipe) పొడవుగా ఎదుగుతుంది. దానిపై గొడుగు ఆకారంలో టోపీ (Cap) ఏర్పడి నిటారుగా విచ్చుకుంటుంది. భూగర్భంలో అప్పటికే భారీగా ఉన్న మైసీలియం కేవలం కణాలను నీటితో ఉబ్బించడం వల్లే ఈ ఎదుగుదల గంటల వ్యవధిలోనే జరిగి, ఒక్క రాత్రిలోనే ప్రత్యక్షమైనట్లు మనకు కనిపిస్తుంది.
స్పోర్ల వ్యాప్తి & ఫెయిరీ రింగ్స్ ఆవిష్కరణ
పుట్టగొడుగుల పునరుత్పత్తి 'స్పోర్లు' (Spores) అనే సూక్ష్మ కణాల ద్వారా జరుగుతుంది. పుట్టగొడుగు టోపీ కింది భాగంలో సన్నని రేకుల వంటి పలకలు ఉంటాయి, వీటిని 'గిల్స్' (Gills) అంటారు. వీటిలోనే లక్షలాది స్పోర్లు ఉత్పత్తి అవుతాయి. గాలి వీచినప్పుడు లేదా వర్షపు చినుకులు పడినప్పుడు ఈ స్పోర్లు గాల్లోకి విడుదలై కిలోమీటర్ల మేర వ్యాపిస్తాయి. అవి అనుకూలమైన తడి నేలపై పడినప్పుడు మొలకెత్తి మళ్లీ కొత్త మైసీలియంను ఏర్పరుస్తాయి. కొన్నిసార్లు మైసీలియం కేంద్రం నుంచి బయటివైపు వలయాకారంలో వ్యాపించడం వల్ల దాని అంచుల వెంట పుట్టగొడుగులు వృత్తాకారంలో మొలుస్తాయి. ఈ అందమైన దృగ్విషయాన్ని 'ఫెయిరీ రింగ్స్' (Fairy Rings) అని పిలుస్తారు.
అడవి పుట్టగొడుగులు తినవద్దు – హెచ్చరిక
ప్రకృతిలో కనిపించే అన్ని రకాల పుట్టగొడుగులూ తినదగినవి కావు. అడవుల్లో, పొలాల్లో మొలిచే అనేక అడవి పుట్టగొడుగులు అత్యంత ప్రమాదకరమైన మైకోటాక్సిన్లనే విషపదార్థాలను కలిగి ఉంటాయి. వీటిని తింటే తీవ్రమైన వాంతులు, విరేచనాలు, కాలేయం (లివర్) మరియు మూత్రపిండాల (కిడ్నీల) వైఫల్యం సంభవించి ప్రాణాపాయం కలగవచ్చు. కేవలం రంగు, ఆకారం లేదా వాసనను బట్టి అవి విషపూరితమైనవో కాదో గుర్తించడం శాస్త్రీయంగా సాధ్యం కాదు. కాబట్టి గుర్తింపు పొందిన ఫారమ్‌లలో శాస్త్రీయంగా పెంచిన బటన్, ఆయిస్టర్, మిల్కీ వంటి ఎడిబుల్ పుట్టగొడుగులను మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకోవాలని, అడవి పుట్టగొడుగుల జోలికి వెళ్లరాదని నిపుణులు గట్టిగా హెచ్చరిస్తున్నారు.
Tags
Be the first to react
