UPI కొత్త పాలసీ వస్తే జేబులో క్యాష్ తప్పనిసరి! చిరు వ్యాపారులపై దెబ్బ!

UPI చెల్లింపులపై 0.4 శాతం MDR ఛార్జీ.. వీధి వ్యాపారులపై అదనపు భారం? ISB అధ్యయనంలో కీలక విషయాలు..

యూపీఐ ఛార్జీలు అమలైతే నగదు లావాదేవీలు పెరుగుతాయా? అధ్యయనంలో ఆసక్తికర విషయాలు..

దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల వినియోగం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. చిన్న టీ కొట్టు నుంచి పెద్ద షాపింగ్ మాల్స్ వరకు చాలామంది యూపీఐ (UPI) ద్వారానే నగదు లావాదేవీలు చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా చిరు వ్యాపారులు, వీధి వ్యాపారులకు కూడా యూపీఐ చెల్లింపులు ఎంతో సౌకర్యంగా మారాయి. అయితే రూ.2,000 కంటే ఎక్కువ విలువైన యూపీఐ చెల్లింపులపై 0.40 శాతం మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) విధించాలనే ప్రతిపాదన ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఈ ఛార్జీల వల్ల వ్యాపారులపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుంది? చివరకు వినియోగదారులకూ ధరల రూపంలో భారం పడుతుందా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్ (ISB) నిర్వహించిన తాజా అధ్యయనం ఈ అంశంపై కొన్ని కీలక విషయాలను వెల్లడించింది.

యూపీఐ లావాదేవీలపై 0.40 శాతం ఛార్జీ

2026 సెప్టెంబర్‌లో రూ.2,000 కంటే ఎక్కువ విలువ కలిగిన యూపీఐ పర్సన్ టు మర్చంట్ (P2M) లావాదేవీలపై 0.40 శాతం MDR ఛార్జీ విధించనున్నట్లు ప్రకటించారు. ఈ విధానాన్ని తొలుత అక్టోబర్ 15 నుంచి అమలు చేయాలని నిర్ణయించినప్పటికీ, అనంతరం నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) దీపావళి తర్వాతకు వాయిదా వేసింది. దేశీయంగా అభివృద్ధి చెందిన యూపీఐ చెల్లింపుల వ్యవస్థ దీర్ఘకాలం పాటు ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకోవాలంటే MDR వంటి ఆదాయ మార్గాలు అవసరమని ఈ విధానానికి మద్దతు ఇస్తున్నవారు వాదిస్తున్నారు. అదే సమయంలో మొత్తం P2M లావాదేవీల్లో దాదాపు 96 శాతం ఈ ఛార్జీ పరిధిలోకి రావని చెబుతున్నారు.

అయితే ఈ ఛార్జీల ప్రభావం కేవలం పెద్ద వ్యాపారాలకే పరిమితం కాకపోవచ్చని ISB అధ్యయనం సూచిస్తోంది. ముఖ్యంగా సరుకులను హోల్‌సేల్‌గా కొనుగోలు చేసే చిన్న వ్యాపారులు, వీధి వ్యాపారులపై కూడా పరోక్షంగా అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

722 మంది వీధి వ్యాపారులతో సర్వే

ISB పరిశోధకులు దేశవ్యాప్తంగా 14 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లోని 722 మంది వీధి వ్యాపారుల నుంచి వివరాలు సేకరించి ఈ అధ్యయనం నిర్వహించారు. ఇందులో వెల్లడైన ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. సర్వేలో పాల్గొన్న వ్యాపారుల్లో దాదాపు 70 శాతం మంది తమ సరఫరాదారులకు ఒక్కోసారి రూ.2,000 కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో చెల్లింపులు చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. ఒకవేళ సరఫరాదారులు యూపీఐ ద్వారా డబ్బులు పంపినందుకు అదనపు ఛార్జీలు వసూలు చేస్తే, తాము నగదు చెల్లింపుల వైపు మళ్లే అవకాశం ఉందని వీరిలో దాదాపు అందరూ అభిప్రాయపడ్డారు.

అంతేకాకుండా సర్వేకు ముందు పది రోజుల వ్యవధిలోనే 10.4 శాతం మంది వీధి వ్యాపారులు తమ సరఫరాదారులు యూపీఐ చెల్లింపులపై అదనపు మొత్తాన్ని అడిగినట్లు వెల్లడించారు. అంటే ప్రతిపాదిత MDR విధానం పూర్తిస్థాయిలో అమల్లోకి రాకముందే కొన్ని వ్యాపార లావాదేవీల్లో ఇలాంటి అదనపు ఛార్జీల భారం కనిపిస్తోందని ఈ అధ్యయనం సూచిస్తోంది.

రూ.15 వేల కొనుగోలుపై రూ.60 అదనపు భారం

యూపీఐ లావాదేవీలపై విధించే 0.40 శాతం ఛార్జీ చిన్న మొత్తంగా కనిపించినప్పటికీ, చిన్న వ్యాపారుల లాభాలతో పోలిస్తే దాని ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుందని అధ్యయన సహ రచయిత ఆనంద్ సుధాకరన్ వివరించారు. ఉదాహరణకు ఒక వీధి వ్యాపారి తన సరఫరాదారు నుంచి రూ.15,000 విలువైన సరుకులు కొనుగోలు చేశాడనుకుందాం. ఆ చెల్లింపుపై 0.40 శాతం MDR విధిస్తే రూ.60 అదనంగా చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. సాధారణంగా ఆ వ్యాపారికి రోజుకు నికర లాభం రూ.1,000 మాత్రమే వస్తుంటే, ఈ రూ.60 అదనపు ఖర్చు అతడి లాభంలో దాదాపు 6 శాతానికి సమానమవుతుంది.

చూడటానికి రూ.60 చిన్న మొత్తమే అయినప్పటికీ, ప్రతిరోజూ లేదా తరచుగా ఇలాంటి లావాదేవీలు జరిగితే వ్యాపారులపై గణనీయమైన ప్రభావం పడుతుందని సుధాకరన్ అభిప్రాయపడ్డారు. వ్యాపారులు తమ సరుకులను కొనుగోలు చేయడానికి చేసే ఖర్చు పెరిగితే, చివరకు వారు విక్రయించే వస్తువుల ధరలను కూడా పెంచే పరిస్థితి రావచ్చని పరిశోధకులు విశ్లేషించారు.

వినియోగదారులపైనా ధరల భారం పడే అవకాశం

ప్రస్తుతం MDR చర్చల్లో ప్రధానంగా కస్టమర్లు వ్యాపారులకు చేసే చెల్లింపులపైనే దృష్టి సారిస్తున్నారని సుధాకరన్ పేర్కొన్నారు. అయితే వ్యాపారులు తమ సరఫరాదారులకు చేసే బిజినెస్ టు బిజినెస్ (B2B) చెల్లింపుల అంశాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని చెప్పారు. ప్రస్తుత నిబంధనల ప్రకారం MDR ఛార్జీని వినియోగదారుల నుంచి కాకుండా వ్యాపారులే భరించాలి. కానీ హోల్‌సేల్ సరుకుల కొనుగోలుపై అదనపు ఖర్చు ఏర్పడితే, చిన్న వ్యాపారులు ఆ భారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి వస్తువుల ధరలను పెంచే అవకాశం ఉంది. అలా జరిగితే చివరకు వినియోగదారులే పరోక్షంగా అదనపు మొత్తాన్ని చెల్లించాల్సి రావచ్చు.

రూ.2,000 లోపు లావాదేవీలకు మినహాయింపు ఇవ్వడం వల్ల చిన్న వ్యాపారులకు రిటైల్ స్థాయిలో కొంత రక్షణ లభించినప్పటికీ, వారు సరఫరాదారుల నుంచి పెద్ద మొత్తంలో సరుకులు కొనుగోలు చేసే సందర్భాలను ఈ మినహాయింపు పూర్తిగా పరిష్కరించలేదని ISB అధ్యయనం స్పష్టం చేసింది. సరఫరాదారులు MDR భారాన్ని వ్యాపారులపైకి బదిలీ చేస్తే, ఇప్పటికే తక్కువ లాభాలతో పనిచేస్తున్న వీధి వ్యాపారుల పరిస్థితి మరింత కష్టంగా మారవచ్చని పరిశోధకులు హెచ్చరించారు. దీంతో డిజిటల్ చెల్లింపుల కంటే నగదు లావాదేవీలే మేలని వారు భావించే ప్రమాదం ఉందని పేర్కొన్నారు.

యూపీఐ వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి

ISBలోని సెంటర్ ఫర్ అనలిటికల్ ఫైనాన్స్ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ ప్రసన్న తంత్రి కూడా MDR విధానంపై పరిశ్రమ వర్గాలు, ప్రభుత్వం చేస్తున్న వాదనలను మరింత లోతుగా పరిశీలించాలని సూచించారు. యూపీఐ వ్యవస్థ నిర్వహణకు అయ్యే ఖర్చులను మాత్రమే లెక్కించి, దాని వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను విస్మరించడం సరైన విధానం కాదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

యూపీఐ వినియోగం వల్ల చిన్న వ్యాపారులకు డిజిటల్ లావాదేవీల సమాచారం అందుబాటులోకి వస్తోందని ఆయన వివరించారు. NPCI అందించే ఈ డేటా ఒక ప్రజా ప్రయోజన వనరుగా ఉపయోగపడుతోంది. ముఖ్యంగా ఫిన్‌టెక్ సంస్థలు ఈ డిజిటల్ చెల్లింపుల సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని వ్యాపారుల నగదు ప్రవాహాన్ని (Cash Flow) అంచనా వేయగలుగుతున్నాయి. దీని ద్వారా చిన్న వ్యాపారుల ఆర్థిక లావాదేవీలను అర్థం చేసుకోవడం, వారి వ్యాపార సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయడం సులభమవుతోంది. కాబట్టి యూపీఐ వ్యవస్థకు అయ్యే ఖర్చులతో పాటు, దాని వల్ల సమాజానికి, వ్యాపారులకు కలిగే ప్రయోజనాలను కూడా సమగ్రంగా లెక్కించాలని ప్రసన్న తంత్రి సూచించారు.

యూపీఐ వ్యవస్థను నిర్వహించడం ఆర్థికంగా సాధ్యం కావడం లేదని సరైన లెక్కలు చెబితే, అప్పుడు MDR విధించడంపై నిర్ణయం తీసుకోవచ్చని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే దానికి ముందు ఖర్చులు, ప్రయోజనాలు రెండింటినీ సమానంగా పరిశీలించడం అవసరమని స్పష్టం చేశారు.

నగరాల స్థాయిని బట్టి యూపీఐ వినియోగంలో తేడాలు

ఈ అధ్యయనంలో దేశంలోని వివిధ నగరాల్లో యూపీఐ వినియోగం, ప్రతిపాదిత ఛార్జీలపై అవగాహనకు సంబంధించిన వివరాలు కూడా వెల్లడయ్యాయి. టైర్-1 నగరాల్లో 82 శాతం మంది వీధి వ్యాపారులు డిజిటల్ చెల్లింపులను అంగీకరిస్తుండగా, టైర్-2 నగరాల్లో ఈ సంఖ్య 66 శాతంగా, టైర్-3 నగరాల్లో 64 శాతంగా ఉంది. అంటే పెద్ద నగరాలతో పోలిస్తే చిన్న నగరాల్లో డిజిటల్ చెల్లింపుల స్వీకరణ కొంత తక్కువగా ఉందని తెలుస్తోంది.

ఇక ప్రతిపాదిత MDR ఛార్జీల గురించి అవగాహన విషయంలోనూ ఇదే తరహా వ్యత్యాసం కనిపించింది. టైర్-1 నగరాల్లోని 66 శాతం మంది వ్యాపారులు ఈ ఛార్జీల గురించి ఇప్పటికే విన్నామని తెలిపారు. టైర్-2 నగరాల్లో ఈ సంఖ్య 55 శాతంగా ఉండగా, టైర్-3 నగరాల్లో కేవలం 47 శాతం మంది మాత్రమే ఈ ప్రతిపాదన గురించి తెలుసుకున్నట్లు సర్వేలో వెల్లడైంది.

MDR అమలుపై జాగ్రత్తగా నిర్ణయం తీసుకోవాలి

మొత్తంగా చూస్తే, యూపీఐ చెల్లింపుల వ్యవస్థను ఆర్థికంగా బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఒకవైపు ఉంటే, చిన్న వ్యాపారులపై అదనపు భారం పడకుండా చూడాల్సిన బాధ్యత మరోవైపు ఉంది. ముఖ్యంగా వీధి వ్యాపారులు, చిరు వ్యాపారులు తక్కువ లాభాలతో తమ వ్యాపారాలను కొనసాగిస్తున్న నేపథ్యంలో MDR విధానం వారి రోజువారీ ఆదాయంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో అంచనా వేయడం అవసరం. కేవలం కస్టమర్లు చేసే చెల్లింపులనే కాకుండా, వ్యాపారులు తమ సరఫరాదారులకు చేసే పెద్ద మొత్తాల చెల్లింపులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని ISB అధ్యయనం సూచిస్తోంది. యూపీఐ వ్యవస్థ నిలకడగా కొనసాగడంతో పాటు, చిన్న వ్యాపారులకు కూడా భారం కాకుండా ఉండేలా సమతుల్య విధానాన్ని రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందని ఈ పరిశోధన స్పష్టం చేస్తోంది.