ఇకపై రైళ్లలో ఆ భోగిలు ఉండవు! వాటికి బదులుగా సౌకర్యవంతంగా కొత్తవి!

రైళ్లలో డీజిల్ ఖర్చుకు చెక్.. HOG టెక్నాలజీతో భారతీయ రైల్వేలో కీలక మార్పులు.. 

రైళ్ల చివర్లో డీజిల్ పవర్ కార్లు ఎందుకు? HOG సిస్టమ్‌తో ఏమి మారింది?.. 

భారతీయ రైల్వేలో ప్రయాణికులకు సౌకర్యాలు పెంచడంతో పాటు నిర్వహణ ఖర్చులను తగ్గించేందుకు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఒకప్పుడు రైళ్లలో ఫ్యాన్లు, లైట్లు, ఛార్జింగ్ సాకెట్లకు అవసరమైన విద్యుత్తును కోచ్‌లలోనే ఉత్పత్తి చేసేవారు. తర్వాత పూర్తిగా ఏసీ సౌకర్యం ఉన్న రైళ్లలో విద్యుత్ అవసరాలు పెరగడంతో డీజిల్ జనరేటర్లను ఉపయోగించడం ప్రారంభించారు. అయితే ఇంధన వ్యయం, శబ్ద కాలుష్యం, పొగ ఉద్గారాలు వంటి సమస్యలకు పరిష్కారంగా ఇప్పుడు హెడ్-ఆన్ జనరేషన్ (HOG) సాంకేతికత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

కోచ్‌లలోనే విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసిన పాత విధానం

గతంలో భారతీయ రైల్వేలో విస్తృతంగా ఉపయోగించిన ఐసీఎఫ్ (ICF) కోచ్‌లలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం ప్రత్యేకమైన విధానం ఉండేది. రైలు చక్రాల యాక్సిల్స్‌కు బెల్ట్ ద్వారా అనుసంధానించిన ఆల్టర్నేటర్లు రైలు కదులుతున్నప్పుడు విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేసేవి. ఈ విద్యుత్తును కోచ్‌లలోని బ్యాటరీల్లో నిల్వ చేసి ఫ్యాన్లు, లైట్లు, ఇతర విద్యుత్ పరికరాలకు ఉపయోగించేవారు.

అయితే ఈ విధానంలో కొన్ని పరిమితులు ఉండేవి. రైలు వేగం, ప్రయాణికుల అవసరాలు, విద్యుత్ లోడ్‌ను బట్టి విద్యుత్ ఉత్పత్తి మారేది. ఆల్టర్నేటర్‌ను నడిపేందుకు చక్రాల నుంచి యాంత్రిక శక్తి తీసుకోవడం వల్ల కొంత అదనపు నిరోధం ఏర్పడేది. ఆధునిక రైళ్లలో పెరిగిన విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చడానికి ఈ వ్యవస్థ సరిపోలేదు. ముఖ్యంగా పూర్తిగా ఏసీ సౌకర్యం ఉన్న ఎల్‌హెచ్‌బీ (LHB) కోచ్‌లకు అవసరమైన అధిక విద్యుత్తును అందించడంలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి.

ఏసీ రైళ్ల కోసం డీజిల్ పవర్ కార్లు

రైళ్లలో ఏసీ సౌకర్యం విస్తరించడంతో విద్యుత్ అవసరాలు భారీగా పెరిగాయి. ఈ అవసరాలను తీర్చేందుకు ఎండ్-ఆన్ జనరేషన్ (EOG) విధానాన్ని ఉపయోగించడం ప్రారంభించారు. ఈ వ్యవస్థలో రైలు చివరల్లో ప్రత్యేకమైన డీజిల్ జనరేటర్ పవర్ కార్లను ఏర్పాటు చేసి, వాటి ద్వారా ప్రయాణికుల కోచ్‌లకు విద్యుత్తును సరఫరా చేసేవారు.

1958లో డీలక్స్ ఎక్స్‌ప్రెస్, 1969లో రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ వంటి రైళ్లలో అధిక విద్యుత్ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఈ తరహా ఏర్పాట్ల ప్రాధాన్యం పెరిగింది. దీర్ఘదూర ప్రయాణాల్లో ఏసీ, లైటింగ్, ఇతర విద్యుత్ వ్యవస్థలు నిరంతరాయంగా పనిచేయాలంటే డీజిల్ జనరేటర్లను ఎక్కువ సమయం నడపాల్సి వచ్చేది.

దీంతో రైల్వేకు డీజిల్‌పై భారీ ఖర్చు ఏర్పడేది. జనరేటర్ల నుంచి వెలువడే పొగ, శబ్దం ప్రయాణికులకు అసౌకర్యాన్ని కలిగించడమే కాకుండా పర్యావరణంపై కూడా ప్రభావం చూపేవి. అంతేకాకుండా రైలు చివరల్లో పవర్ కార్ల కోసం ప్రత్యేక స్థలం కేటాయించాల్సి వచ్చేది. దీంతో అదనపు ప్రయాణికుల కోచ్‌లను జతచేసే అవకాశాలు పరిమితమయ్యేవి.

HOG టెక్నాలజీ ఎలా పనిచేస్తుంది?

ఈ సమస్యలకు ప్రత్యామ్నాయంగా భారతీయ రైల్వే హెడ్-ఆన్ జనరేషన్ (Head-On Generation–HOG) సాంకేతికతను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ విధానంలో రైలు మార్గం పైన ఉన్న 25 కిలోవోల్ట్ ఏసీ ఓవర్‌హెడ్ విద్యుత్ లైన్ల నుంచి ఎలక్ట్రిక్ లోకోమోటివ్ నేరుగా విద్యుత్తును తీసుకుంటుంది. లోకోమోటివ్‌లోని విద్యుత్ వ్యవస్థలు దాన్ని ప్రయాణికుల కోచ్‌లకు అవసరమైన విధంగా మార్చి సరఫరా చేస్తాయి.

ఈ విద్యుత్తుతో కోచ్‌లలోని ఏసీ యంత్రాలు, ఫ్యాన్లు, లైట్లు, మొబైల్ ఫోన్ ఛార్జింగ్ సాకెట్లు సహా ఇతర విద్యుత్ పరికరాలు పనిచేస్తాయి. ఇలా రైలు కోసం ప్రత్యేకంగా డీజిల్ జనరేటర్లను నడపాల్సిన అవసరం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.

ఈ సాంకేతికతకు సంబంధించిన కీలక ముందడుగు 2010 జూలైలో పడింది. చిత్తరంజన్ లోకోమోటివ్ వర్క్స్ (CLW) HOG సదుపాయం కలిగిన తొలి ఎలక్ట్రిక్ లోకోమోటివ్‌గా WAP-7 నంబర్ 3027ను తయారు చేసినట్లు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం పేర్కొంటోంది. ఆ తర్వాత బనారస్ లోకోమోటివ్ వర్క్స్ (BLW), పాటియాలాలోని లోకోమోటివ్ తయారీ విభాగాలు సహా ఇతర యూనిట్లలోనూ ఈ సాంకేతికతకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది.

డీజిల్ ఖర్చు తగ్గింపు.. కాలుష్యానికి అడ్డుకట్ట

HOG విధానంతో భారతీయ రైల్వేకు ప్రధానంగా ఇంధన ఖర్చు తగ్గించే అవకాశం ఏర్పడింది. గతంలో రైళ్లకు విద్యుత్తు సరఫరా చేసేందుకు డీజిల్ పవర్ కార్లను నిరంతరం నడపాల్సి వచ్చేది. ఇప్పుడు విద్యుత్ లోకోమోటివ్ ద్వారా ఓవర్‌హెడ్ లైన్ల నుంచే విద్యుత్తు పొందడంతో డీజిల్ వినియోగం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.

దీని వల్ల రైళ్ల నిర్వహణ వ్యయంపై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. అయితే HOG ద్వారా ఇప్పటివరకు మొత్తం ఎంత డబ్బు ఆదా అయిందనే విషయానికి సంబంధించి ఖచ్చితమైన సమగ్ర గణాంకాలు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారంలో లేవు. కాబట్టి ఆదా మొత్తాన్ని నిర్దిష్టంగా చెప్పాలంటే భారతీయ రైల్వే అధికారిక గణాంకాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

పర్యావరణ పరంగా కూడా ఈ సాంకేతికత ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. రైలు చివరల్లో డీజిల్ జనరేటర్ల వినియోగం తగ్గడం వల్ల వాటి నుంచి వచ్చే పొగ, శబ్ద కాలుష్యం తగ్గుతాయి. రైలు ప్రయాణ సమయంలో ప్రయాణికులకు మరింత ప్రశాంతమైన వాతావరణం అందించడంలోనూ ఇది తోడ్పడుతుంది.

అదనపు కోచ్‌లకు అవకాశం

EOG విధానంలో రైలు చివరల్లో ప్రత్యేక పవర్ కార్లను ఏర్పాటు చేయాల్సి వచ్చేది. HOG సాంకేతికత విస్తరణతో ఈ అవసరం తగ్గే అవకాశం ఉంది. అవసరమైన చోట పవర్ కార్లను తొలగించడం ద్వారా ఆ స్థలాన్ని అదనపు ప్రయాణికుల కోచ్‌లు లేదా లగేజీ కోచ్‌ల కోసం ఉపయోగించవచ్చు. అయితే ప్రతి రైలులోనూ పవర్ కార్లను పూర్తిగా తొలగించడం సాధ్యమవుతుందా అనేది రైలు కూర్పు, విద్యుత్ వ్యవస్థలు, నిర్వహణ అవసరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ICF నుంచి LHB కోచ్‌ల వరకు మారిన అవసరాలు

ఐసీఎఫ్ కోచ్‌లతో పోలిస్తే ఆధునిక ఎల్‌హెచ్‌బీ కోచ్‌లు ప్రయాణికుల సౌకర్యాలు, రూపకల్పన, నిర్వహణ వంటి అంశాల్లో మార్పులను తీసుకొచ్చాయి. ఈ కోచ్‌లతో కూడిన రైళ్లలో ఏసీ సహా అధిక విద్యుత్ అవసరాలు ఉండటంతో పాత యాక్సిల్ ఆధారిత ఆల్టర్నేటర్ విధానంపై ఆధారపడటం కష్టమైంది. తొలుత ఈ అవసరాల కోసం డీజిల్ పవర్ కార్లను ఉపయోగించగా, తర్వాత HOG వంటి విద్యుత్ ఆధారిత వ్యవస్థలకు మార్పు వేగం అందుకుంది.

భారతీయ రైల్వే తన రైలు మార్గాల విద్యుదీకరణను విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో HOG టెక్నాలజీకి మరింత ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. అయితే అన్ని రైళ్లు ఇప్పటికే ఈ విధానంలోకి మారిపోయాయని చెప్పలేం. లోకోమోటివ్‌లను వాటి నిర్దిష్ట నిర్వహణ, ఓవర్‌హాలింగ్ సమయంలో HOG సదుపాయానికి అనుగుణంగా మార్చే ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది.

రైల్వే ఆధునికీకరణలో మరో ముందడుగు

రైళ్లలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి విధానం చక్రాలకు అనుసంధానించిన ఆల్టర్నేటర్ల నుంచి డీజిల్ జనరేటర్లకు, అక్కడి నుంచి ఓవర్‌హెడ్ విద్యుత్ లైన్ల ఆధారిత HOG వ్యవస్థకు మారడం భారతీయ రైల్వేలో జరిగిన సాంకేతిక పరిణామాన్ని చూపిస్తోంది. ఇంధన వినియోగాన్ని తగ్గించడం, నిర్వహణ ఖర్చులను నియంత్రించడం, శబ్దం మరియు పొగను తగ్గించడం, అవసరమైన చోట అదనపు కోచ్‌లకు అవకాశం కల్పించడం వంటి అంశాల్లో ఈ విధానం ఉపయోగపడుతుంది.

అయితే HOG ద్వారా వచ్చే వాస్తవ ఆదా, ప్రస్తుతం ఈ సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్న రైళ్ల సంఖ్య, మొత్తం రైలు మార్గాల విద్యుదీకరణ శాతం వంటి వివరాలకు తాజా అధికారిక గణాంకాలు అవసరం. ఈ అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, HOG భారతీయ రైల్వేను మరింత సమర్థవంతమైన, ఇంధన ఆదా చేసే వ్యవస్థగా మార్చే ప్రయత్నాల్లో ముఖ్యమైన భాగంగా నిలుస్తోంది.