బోర్ల నుంచి వింతగా సలసల కాగే వేడి నీళ్లు!

మోటారు లేదు.. కరెంటు అవసరం లేదు.. పగిడేరు బోర్ల నుంచి వేడి నీటి ప్రవాహం..

60 డిగ్రీల వేడి నీరు.. తెలంగాణ గ్రామంలో బోర్ల నుంచి నిరంతర జలధరాలు..

తెలంగాణలోని ఓ మారుమూల గ్రామం ఇప్పుడు ప్రకృతి వింతతో ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకుంటోంది. సాధారణంగా బోరు వేస్తే చల్లని నీరు లేదా ఉప్పునీరు బయటకు వస్తుంది. కానీ భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా మణుగూరు మండలంలోని పగిడేరు గ్రామంలో మాత్రం బోరుబావుల నుంచి పొగలు కక్కుతూ వేడి నీరు నిరంతరం బయటకు ప్రవహిస్తోంది. మోటారు, ఆయిల్ ఇంజన్, విద్యుత్ సాయం లేకుండానే భూగర్భం నుంచి సహజ పీడనంతో నీరు ఉబికి రావడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాలుగా ఈ వేడి నీటి ప్రవాహాలు కొనసాగుతుండటం స్థానికులను, సందర్శకులను ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది.

కిలోమీటరుకు పైగా లోతులో వేసిన బోర్లలో వేడి నీరు

దాదాపు 40 ఏళ్ల క్రితం భూగర్భ సర్వే సంస్థ, సింగరేణి అధికారులు మైనింగ్ అన్వేషణలో భాగంగా పగిడేరు ప్రాంతంలో కిలోమీటరుకు పైగా లోతుతో బోరుబావులు తవ్వారు. ఈ క్రమంలో భూగర్భం నుంచి అధిక ఉష్ణోగ్రతతో కూడిన నీరు బయటకు వచ్చినట్లు స్థానికులు చెబుతున్నారు. భూమి లోపలి పొరల్లోని వేడి, గంధకం ప్రభావంతో ఈ నీరు సుమారు 60 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రతతో బయటకు వస్తున్నట్లు సమాచారం. వర్షాకాలం, ఎండాకాలం అనే తేడా లేకుండా ఏడాది పొడవునా ఈ నీటి ప్రవాహాలు కొనసాగుతుండటం విశేషం.

రైతులకు వరంగా మారిన వేడి నీటి జలధారలు

పగిడేరు గ్రామంలో భూగర్భం నుంచి సహజంగా వస్తున్న ఈ నీరు స్థానిక రైతులకు ఎంతో ఉపయోగపడుతోంది. సుమారు 200 ఎకరాల పంట భూములకు ఈ నీరే ప్రధాన ఆధారంగా మారింది. గతంలో నీటి కొరత కారణంగా ఒక పంట పండించడానికి కూడా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్న రైతులు, ప్రస్తుతం ఈ నీటి అందుబాటుతో ఏడాదికి రెండు పంటలు సాగు చేసుకుంటున్నారు.

అయితే, బోర్ల నుంచి బయటకు వచ్చే నీరు దాదాపు 60 డిగ్రీల వేడితో ఉండటంతో రైతులు దాన్ని నేరుగా వరి పొలాలకు మళ్లించరు. ముందుగా సమీపంలోని కుంటల్లోకి నీటిని వదులుతారు. అక్కడ ఒక రోజు పాటు నిల్వ ఉంచి చల్లారిన తర్వాతే పంటలకు అందిస్తారు. ఈ పద్ధతి ద్వారా వేడి నీటిని సాగుకు అనుకూలంగా ఉపయోగించుకుంటున్నారు. ప్రకృతి సహజంగా అందిస్తున్న ఈ నీటి వనరు గ్రామ వ్యవసాయానికి అండగా నిలుస్తోంది.

భూకంపం తర్వాత మూతపడిన రెండు బోర్లు

ఈ సహజ నీటి వనరు రైతులకు ఎంతో మేలు చేస్తున్నప్పటికీ, కొన్ని సమస్యలు కూడా ఎదురవుతున్నాయి. గతంలో సంభవించిన చిన్న భూకంపం కారణంగా రెండు బోరుబావులు మూసుకుపోయినట్లు స్థానికులు చెబుతున్నారు. దీంతో అందుబాటులో ఉన్న మిగిలిన బోర్లపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. మూతపడిన బోర్లను పునరుద్ధరించడంతో పాటు, అవసరమైన మరమ్మతులు చేపట్టి కొత్త బోర్లు తవ్వించాలని రైతులు సంబంధిత అధికారులను కోరుతున్నారు. ఈ నీటి ప్రవాహాలు కొనసాగితే తమ సాగుకు మరింత భరోసా లభిస్తుందని వారు ఆశిస్తున్నారు.

మరోవైపు, పొగలు కక్కుతూ వేడి నీరు బయటకు వచ్చే బోరుబావులను చూడటానికి చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుంచి సందర్శకులు పగిడేరుకు వస్తున్నారు. దీంతో ఈ గ్రామం వ్యవసాయ విశేషాలతో పాటు ప్రకృతి వింతను చూడాలనుకునే వారికి కూడా ఆసక్తికర ప్రాంతంగా మారుతోంది.

వేడి నీటితో విద్యుత్ ఉత్పత్తికి సింగరేణి ప్రయత్నం

పగిడేరు వేడి నీటి వనరును కేవలం వ్యవసాయానికే పరిమితం చేయకుండా, దాని ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసే అవకాశాలను కూడా సింగరేణి సంస్థ పరిశీలిస్తోంది. భూమి లోపల ఉన్న ఉష్ణశక్తిని వినియోగించుకునే సాంకేతికతతో 20 కిలోవాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసే పైలట్ ప్రాజెక్టును సిద్ధం చేస్తున్నట్లు సమాచారం. ఇందుకోసం దిల్లీలోని ఒక సైన్స్ సంస్థ సహకారం తీసుకుంటున్నట్లు తెలుస్తోంది.

భూగర్భ ఉష్ణశక్తి ఆధారంగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయగలిగితే, సహజంగా లభిస్తున్న వేడిని మరో ఉపయోగకరమైన వనరుగా మార్చినట్లవుతుంది. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైతే పగిడేరు గ్రామానికి మాత్రమే కాకుండా, ఇలాంటి భూగర్భ ఉష్ణ వనరులు ఉన్న ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడవచ్చు. అయితే ప్రాజెక్టు విజయవంతం కావడం, విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్రారంభం కావడం వంటి అంశాలు అధికారిక వివరాలతో నిర్ధారణ కావాల్సి ఉంది.

గ్రామ వీధి దీపాలకు విద్యుత్ అందించాలని స్థానికుల ఆశ

ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి జరిగితే మొదట గ్రామంలోని వీధి దీపాలకు ఆ కరెంటును వినియోగించాలని స్థానికులు కోరుతున్నారు. దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాలుగా భూమి లోపలి నుంచి నిరంతరంగా వెలువడుతున్న వేడి నీరు ఇప్పటికే రైతులకు జీవనాధారంగా మారింది. అదే నీటిలోని ఉష్ణశక్తితో విద్యుత్ ఉత్పత్తి సాధ్యమైతే గ్రామానికి మరో ప్రయోజనం చేకూరుతుంది.

సహజ వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకోవడానికి పగిడేరు ఒక ఆసక్తికర ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. ఒకప్పుడు మైనింగ్ అన్వేషణలో భాగంగా తవ్విన బోర్ల నుంచి వెలువడిన వేడి నీరు, నేడు వ్యవసాయానికి తోడ్పడటంతో పాటు విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్రయోగానికి కూడా ఆధారంగా మారుతోంది. సింగరేణి చేపట్టిన పైలట్ ప్రాజెక్టు ఫలితాలు ఎలా ఉంటాయన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.

గమనిక: ప్రచురణకు ముందు వేడి నీటి ఉష్ణోగ్రత, బోర్ల లోతు, భూకంపం వల్ల బోర్లు మూసుకుపోయిన విషయం, 20 కిలోవాట్ల విద్యుత్ ప్రాజెక్టు స్థితి, దేశంలోనే తొలిసారి అనే వాదనలను సింగరేణి లేదా సంబంధిత అధికారిక వర్గాల ద్వారా ధృవీకరించాలి.