హైదరాబాద్ కు వచ్చే త్రాగునీరు వందల కి.మీ ప్రయాణం గురించి తెలుసా! రాబోయే ఎండాకాలం పరిస్థితి?
Hyderabad Water Supply Explained: హైదరాబాద్ నగరంలో మనం ప్రతిరోజూ కుళాయిల ద్వారా ఉపయోగించే నీరు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో తెలుసా? ఇప్పటికీ చాలామంది నగరవాసులు తమ ఇళ్లకు వచ్చే నీటిని 'మంజీరా నీరు' అని పిలుస్తుంటారు. కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే.. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్ తాగునీటి అవసరాల్లో కేవలం 20 శాతం మాత్రమే మంజీరా నది ద్వారా అందుతోంది. మిగిలిన 80 శాతం నీరు కృష్ణా, గోదావరి నదుల నుంచి వందల కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించి నగరానికి చేరుతోంది. భారీ విద్యుత్ మోటార్ల సాయంతో నీటిని ఎత్తైన ప్రాంతాలకు పంపింగ్ చేసి, అక్కడి నుంచి రిజర్వాయర్లు, స్థానిక ట్యాంకుల ద్వారా ఇళ్లకు సరఫరా చేస్తున్నారు. నగరం ఎదుర్కొంటున్న నీటి కొరత నేపథ్యంలో హైదరాబాద్ తాగునీటి సరఫరా వ్యవస్థ గురించి తెలుసుకోవడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.
హైదరాబాద్ ప్రజలకు వచ్చే నీరు ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? 100 కిలోమీటర్లకు పైగా ప్రయాణించి ఇళ్లకు చేరుతున్న తాగునీరు.. అసలు నిజాలివే..
180 కిలోమీటర్ల దూరం నుంచి హైదరాబాద్కు తాగునీరు.. కృష్ణా, గోదావరి నీటి ప్రయాణం ఇదే..
హైదరాబాద్: హైదరాబాద్ నగరంలో మనం ప్రతిరోజూ కుళాయిల ద్వారా ఉపయోగించే నీరు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో తెలుసా? ఇప్పటికీ చాలామంది నగరవాసులు తమ ఇళ్లకు వచ్చే నీటిని 'మంజీరా నీరు' అని పిలుస్తుంటారు. కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే.. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్ తాగునీటి అవసరాల్లో కేవలం 20 శాతం మాత్రమే మంజీరా నది ద్వారా అందుతోంది. మిగిలిన 80 శాతం నీరు కృష్ణా, గోదావరి నదుల నుంచి వందల కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించి నగరానికి చేరుతోంది. భారీ విద్యుత్ మోటార్ల సాయంతో నీటిని ఎత్తైన ప్రాంతాలకు పంపింగ్ చేసి, అక్కడి నుంచి రిజర్వాయర్లు, స్థానిక ట్యాంకుల ద్వారా ఇళ్లకు సరఫరా చేస్తున్నారు. నగరం ఎదుర్కొంటున్న నీటి కొరత నేపథ్యంలో హైదరాబాద్ తాగునీటి సరఫరా వ్యవస్థ గురించి తెలుసుకోవడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.
మంజీరా నీరు.. ఇప్పుడు 20 శాతమే!
హైదరాబాద్కు మంజీరా నది నీటిని సరఫరా చేసే వ్యవస్థకు దశాబ్దాల చరిత్ర ఉంది. మహారాష్ట్రలోని బాలాఘాట్ కొండల్లో పుట్టే మంజీరా నది నీటిని సంగారెడ్డి జిల్లాలోని సింగూరు డ్యామ్, మంజీరా బ్యారేజీలో నిల్వ చేసి అక్కడి నుంచి హైదరాబాద్కు తరలిస్తున్నారు. 1965 నుంచి నగరానికి ఈ నీటి సరఫరా ప్రారంభమైంది. అప్పట్లో నగర జనాభా, నీటి అవసరాలు పరిమితంగా ఉండటంతో మంజీరా నీరు కీలక వనరుగా ఉండేది. అయితే కాలక్రమేణా హైదరాబాద్ విస్తీర్ణం, జనాభా భారీగా పెరిగాయి. పారిశ్రామిక, నివాస ప్రాంతాలు విస్తరించడంతో తాగునీటి అవసరాలు కూడా అనూహ్యంగా పెరిగాయి. మంజీరా నది ఒక్కటే నగర అవసరాలను తీర్చలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. దీంతో ఇతర ప్రధాన నదుల నుంచి నీటిని తీసుకురావాల్సి వచ్చింది. ప్రస్తుతం నగరానికి సరఫరా అవుతున్న ప్రతి ఐదు కుండల నీటిలో ఒక కుండ నీరు మాత్రమే మంజీరా నుంచి వస్తోందని అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం చెబుతోంది.
కృష్ణా నది నుంచి సుమారు 110 కిలోమీటర్ల ప్రయాణం
హైదరాబాద్ తాగునీటి అవసరాలను తీర్చడంలో కృష్ణా నది కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. నగరానికి అవసరమైన నీటిలో సుమారు 50 శాతం కృష్ణా నది నుంచే అందుతోంది. నాగార్జునసాగర్ నుంచి నీటిని నల్గొండ జిల్లాలోని అక్కంపల్లి రిజర్వాయర్కు పంపింగ్ చేస్తారు. అక్కడి నుంచి కోదండాపూర్ వద్ద నీటిని శుద్ధి చేసి, సుమారు 110 కిలోమీటర్ల పొడవైన పైపులైన్ ద్వారా హైదరాబాద్లోని ఎల్బీనగర్ సమీపంలోని సాహెబ్నగర్ రిజర్వాయర్కు తరలిస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో భారీ పంపింగ్ వ్యవస్థలు కీలకంగా పనిచేస్తాయి. నదుల నుంచి తీసుకున్న నీటిని నగరానికి చేరవేయడానికి నిరంతరం విద్యుత్ ఆధారిత మోటార్లను ఉపయోగించాల్సి ఉంటుంది.
గోదావరి నుంచి 180 కిలోమీటర్ల దూరం
మరోవైపు గోదావరి నది కూడా హైదరాబాద్కు ప్రధాన తాగునీటి వనరుగా మారింది. పెద్దపల్లి జిల్లాలోని ఎల్లంపల్లి నుంచి నీటిని సేకరించి సుమారు 180 కిలోమీటర్ల దూరంలోని హైదరాబాద్కు తరలిస్తున్నారు. మార్గమధ్యంలో పెద్దపల్లి జిల్లాలోని మల్లారం వద్ద నీటిని శుద్ధి చేసి, నగర ఉత్తర ప్రాంతంలోని షామీర్పేట సమీపంలో ఉన్న ఘన్పూర్ రిజర్వాయర్కు చేరుస్తారు. అక్కడి నుంచి అవసరమైన ప్రాంతాలకు నీటిని పంపిణీ చేస్తారు. మంజీరా నీటి వనరులపై ఒత్తిడి పెరగడంతో గోదావరి నీటి సరఫరా కూడా నగరానికి ఎంతో ముఖ్యంగా మారింది.
నదుల నుంచి నగరానికి నీరు ఎలా వస్తుంది?
కృష్ణా, గోదావరి నదులు హైదరాబాద్తో పోలిస్తే తక్కువ ఎత్తులో ప్రవహిస్తాయి. అందువల్ల నదుల నుంచి తీసుకున్న నీటిని నేరుగా నగరంలోని రిజర్వాయర్లకు తరలించడం సాధ్యం కాదు. ఇందుకోసం భారీ సామర్థ్యం కలిగిన విద్యుత్ మోటార్లు, పంపింగ్ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశారు. వీటి సాయంతో నీటిని ఎత్తైన ప్రాంతాలకు పంపిస్తారు. ఈ విధంగా సాహెబ్నగర్, ఘన్పూర్ వంటి ప్రధాన రిజర్వాయర్లకు నీరు చేరుతుంది. అక్కడి నుంచి స్థానిక ప్రాంతాల్లో ఏర్పాటు చేసిన నిల్వ ట్యాంకులకు నీటిని పంపిస్తారు. చివరగా ఆయా ప్రాంతాల పైపులైన్ల ద్వారా ఇళ్లలోని కుళాయిలకు నీరు చేరుతుంది.
అంటే హైదరాబాద్ తాగునీటి సరఫరా వ్యవస్థ మూడు ప్రధాన దశల్లో పనిచేస్తుంది. మొదట నదుల నుంచి నీటిని సేకరించి పెద్ద రిజర్వాయర్లకు తరలించడం, రెండో దశలో అక్కడి నుంచి స్థానిక ప్రాంతాల నిల్వ ట్యాంకులకు పంపించడం, చివరగా ఆ ట్యాంకుల నుంచి నివాస ప్రాంతాలకు సరఫరా చేయడం జరుగుతుంది. అయితే ఈ స్థానిక ట్యాంకుల్లో నీటి ఒత్తిడిని ఎలా నియంత్రిస్తారు? గ్రావిటీ ఆధారంగా సరఫరా జరుగుతుందా? ఆటోమేటిక్ వాల్వులు, నిర్ణీత సమయాల్లో పనిచేసే పంపింగ్ వ్యవస్థలు ఉన్నాయా? అనే సాంకేతిక వివరాలు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం వెల్లడించడం లేదు.
సింగూరు డ్యామ్లో అడుగంటుతున్న నీటి నిల్వలు
ప్రస్తుతం హైదరాబాద్ తాగునీటి సరఫరా వ్యవస్థకు వర్షాభావ పరిస్థితులు సవాలుగా మారాయి. ముఖ్యంగా సంగారెడ్డి జిల్లాలోని సింగూరు డ్యామ్లో నీటి నిల్వలు గణనీయంగా పడిపోయాయి. ఈ డ్యామ్ పూర్తి నిల్వ సామర్థ్యం 30 టీఎంసీలు కాగా, ప్రస్తుతం నీటి నిల్వలు 3 టీఎంసీల కంటే దిగువకు పడిపోయినట్లు సమాచారం. వర్షాలు సరిగా కురవకపోవడంతో మంజీరా నీటి లభ్యత తగ్గిపోయింది. దీంతో హైదరాబాద్ వాటర్ బోర్డు కృష్ణా, గోదావరి నదుల నుంచి ఎక్కువ పరిమాణంలో నీటిని తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. వచ్చే వర్షాకాలం వరకు నీటి సరఫరా విషయంలో ఇబ్బందులు కొనసాగే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు.
మూసీ నది నీటిని తాగునీటికి ఎందుకు ఉపయోగించడం లేదు?
హైదరాబాద్ నగరం మధ్యలో నుంచే మూసీ నది ప్రవహిస్తోంది. అలాంటప్పుడు నగరానికి ఇంత దూరం నుంచి నీటిని తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఏమిటి? మూసీ నది నీటిని తాగునీటి అవసరాలకు ఎందుకు ఉపయోగించడం లేదు? అనే ప్రశ్నలు చాలామందిలో తలెత్తుతున్నాయి. అయితే అందుబాటులో ఉన్న వివరాల్లో ఈ ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానాలు లేవు. మూసీ నది నీటి వినియోగంపై పూర్తి వివరాలను తదుపరి వీడియోలో వెల్లడించనున్నట్లు సంబంధిత మూల సమాచారం పేర్కొంది. కాబట్టి మూసీ నీటిని తాగునీటిగా ఉపయోగించకపోవడానికి గల కారణాలపై ప్రస్తుతం నిర్ధారణకు రావడం సరికాదు.
ప్రతి నీటి చుక్క వెనుక ఎంతో శ్రమ.. విద్యుత్ ఖర్చు!
హైదరాబాద్ ప్రజలకు కుళాయి ద్వారా నీరు రావడం వెనుక ఎంతటి పెద్ద వ్యవస్థ పనిచేస్తుందో ఈ వివరాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. నగరానికి వచ్చే నీటిలో 80 శాతానికి పైగా సుదూర ప్రాంతాల నుంచి తరలించాల్సి వస్తోంది. కృష్ణా నది నుంచి సుమారు 110 కిలోమీటర్లు, గోదావరి నుంచి దాదాపు 180 కిలోమీటర్ల దూరం నీరు ప్రయాణిస్తోంది. అంతేకాకుండా నీటిని ఎత్తైన ప్రాంతాలకు పంపింగ్ చేయడానికి భారీ విద్యుత్ మోటార్లు అవసరమవుతున్నాయి. నీటిని శుద్ధి చేయడం, నిల్వ చేయడం, వివిధ ప్రాంతాలకు పంపిణీ చేయడం వంటి ప్రక్రియలకు కూడా విస్తృతమైన మౌలిక సదుపాయాలు అవసరం. అయితే కోదండాపూర్, మల్లారం వద్ద నీటి శుద్ధి జరుగుతున్నట్లు సమాచారం ఉన్నప్పటికీ, అక్కడ అనుసరించే శుద్ధి విధానాలు, రసాయనాల వినియోగం, ఫిల్టరేషన్ ప్రక్రియల పూర్తి సాంకేతిక వివరాలు వెల్లడికాలేదు.
నీటిని వృథా చేయకుండా పొదుపు చేయాల్సిన సమయం
నగరంలో నీటి కొరత ఏర్పడినప్పుడు మాత్రమే చాలామంది నీటి విలువను గుర్తిస్తుంటారు. కానీ హైదరాబాద్కు వచ్చే ప్రతి నీటి చుక్క వెనుక వందల కిలోమీటర్ల ప్రయాణం, భారీ విద్యుత్ వినియోగం, నిరంతర శ్రమ దాగి ఉన్నాయి. ఒకవైపు జనాభా పెరుగుదలతో నీటి అవసరాలు పెరుగుతుండగా, మరోవైపు వర్షాభావ పరిస్థితులు అందుబాటులో ఉన్న వనరులపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రతి ఒక్కరూ నీటిని బాధ్యతగా ఉపయోగించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. కుళాయిలను అవసరం లేనప్పుడు తెరిచి ఉంచకపోవడం, లీకేజీలను వెంటనే సరిచేయడం, ఇంటి అవసరాలకు తగినంత నీటినే వినియోగించడం వంటి చిన్న అలవాట్లు కూడా పెద్ద మార్పుకు దోహదపడతాయి.
మొత్తంగా చూస్తే హైదరాబాద్ తాగునీటి వ్యవస్థ మంజీరా నది నుంచి ప్రారంభమై కృష్ణా, గోదావరి నదుల వరకు విస్తరించింది. ఒకప్పుడు మంజీరా నీటిపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడిన నగరం, ఇప్పుడు సుదూర నదుల నుంచి నీటిని తీసుకురావాల్సిన స్థాయికి చేరుకుంది. భవిష్యత్తులో పెరుగుతున్న జనాభా అవసరాలను తీర్చాలంటే కొత్త నీటి వనరుల అభివృద్ధితో పాటు ఉన్న వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకోవడం కూడా అత్యవసరం. నీరు మన ఇంటి కుళాయిలోకి సులభంగా వచ్చినంత మాత్రాన అది అంత సులభంగా అందుబాటులోకి వచ్చిందని భావించకూడదు. ప్రతి నీటి చుక్కను విలువైన వనరుగా గుర్తించి పొదుపు చేయడం నగర ప్రజలందరి బాధ్యత.
Tags
Be the first to react