యూరోప్ దేశాలకు పుతిన్ అణు బాంబు వార్నింగ్! 15 నిమిషాల్లో మొత్తం స్మాష్!

Russia's Oreshnik Hypersonic Missile: రష్యా, ఉక్రెయిన్ మధ్య కొనసాగుతున్న యుద్ధం ఇప్పుడు మరో కీలక దశకు చేరుకుంటోంది. ఈ యుద్ధంలో పాశ్చాత్య దేశాల జోక్యం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తన సైనిక వ్యూహాలను మరింత దూకుడుగా మార్చుకుంటున్నారనే చర్చ అంతర్జాతీయంగా సాగుతోంది. ముఖ్యంగా అమెరికా, బ్రిటన్ సహా పాశ్చాత్య దేశాలు ఉక్రెయిన్‌కు సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించగల క్షిపణులను అందించడం, రష్యా భూభాగంలోని లక్ష్యాలపై వాటిని ఉపయోగించేందుకు అనుమతించడం మాస్కో ఆగ్రహానికి కారణమైంది.

Ch Rajasekhar

Published November 7, 2026, 11:12 AM IST

6 min read

Russia s Oreshnik Hypersonic Missile

రష్యా హైపర్‌సోనిక్ క్షిపణులతో యూరప్‌కు అణు ముప్పు.. ఓరెష్నిక్, జిర్కాన్ ఆయుధాలతో పుతిన్ వ్యూహం ఏమిటి..

ఒకేసారి పలు లక్ష్యాలపై దాడి.. ఓరెష్నిక్ క్షిపణిలో MIRV టెక్నాలజీ ప్రత్యేకత ఏమిటి?..

రష్యా, ఉక్రెయిన్ మధ్య కొనసాగుతున్న యుద్ధం ఇప్పుడు మరో కీలక దశకు చేరుకుంటోంది. ఈ యుద్ధంలో పాశ్చాత్య దేశాల జోక్యం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తన సైనిక వ్యూహాలను మరింత దూకుడుగా మార్చుకుంటున్నారనే చర్చ అంతర్జాతీయంగా సాగుతోంది. ముఖ్యంగా అమెరికా, బ్రిటన్ సహా పాశ్చాత్య దేశాలు ఉక్రెయిన్‌కు సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించగల క్షిపణులను అందించడం, రష్యా భూభాగంలోని లక్ష్యాలపై వాటిని ఉపయోగించేందుకు అనుమతించడం మాస్కో ఆగ్రహానికి కారణమైంది.

ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో రష్యా తన అణు నిరోధక విధానంలో మార్పులు ప్రకటించింది. దేశ సార్వభౌమాధికారానికి, భద్రతకు తీవ్రమైన ముప్పు ఏర్పడితే అణ్వాయుధాలను ఉపయోగించే అవకాశాన్ని విస్తృతంగా పరిశీలించేలా కొత్త నిబంధనలను రూపొందించింది. ఇది కేవలం ఉక్రెయిన్‌కు మాత్రమే కాకుండా నాటో కూటమి, యూరప్ దేశాలకు కూడా ఒక హెచ్చరికగా భావిస్తున్నారు. రష్యా సైనిక సామర్థ్యాలను ప్రస్తావిస్తూ లండన్, పారిస్, బెర్లిన్, బ్రస్సెల్స్ వంటి ప్రధాన నగరాలు క్షిపణుల పరిధిలో ఉన్నాయని రష్యా అనుకూల ప్రచార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. కొన్ని ప్రచారాల్లో క్షిపణి ప్రయోగించిన 12 నుంచి 15 నిమిషాల్లోనే ఈ నగరాలను చేరుకోవచ్చని పేర్కొంటున్నారు. అయితే ఈ సమయాన్ని అన్ని ప్రయోగ పరిస్థితులకు వర్తించే నిర్ధారిత సైనిక అంచనాగా భావించకూడదు.

ఓరెష్నిక్ క్షిపణి.. రష్యా చేతిలో అత్యంత కీలక అస్త్రం
ప్రస్తుతం ప్రపంచ రక్షణ రంగంలో ఎక్కువగా చర్చకు వస్తున్న ఆయుధాల్లో రష్యా అభివృద్ధి చేసిన ఓరెష్నిక్ (Oreshnik) మధ్యంతర శ్రేణి బాలిస్టిక్ క్షిపణి ఒకటి. రోడ్ మొబైల్ లాంచర్ల ద్వారా ప్రయోగించగల ఈ క్షిపణిని ఒకే ప్రాంతానికి పరిమితం కాకుండా వివిధ ప్రాంతాల నుంచి ప్రయోగించే అవకాశం ఉంటుంది. దీని పరిధి 3,500 నుంచి 5,500 కిలోమీటర్ల వరకు ఉంటుందని అమెరికా అంచనాలను ఉటంకిస్తూ సీఎస్ఐఎస్ (CSIS) పేర్కొంది. ఈ పరిధి కారణంగా రష్యా భూభాగం నుంచే యూరప్‌లోని అనేక కీలక ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే సామర్థ్యం దీనికి ఉంటుంది.

ఓరెష్నిక్ క్షిపణి ప్రత్యేకత దాని వేగం మాత్రమే కాదు.. దానిలో ఉపయోగించే మల్టిపుల్ ఇండిపెండెంట్లీ టార్గెటబుల్ రీ-ఎంట్రీ వెహికల్స్ (MIRV) సాంకేతికత కూడా. బాలిస్టిక్ క్షిపణి ప్రయాణంలో చివరి దశకు చేరుకున్నప్పుడు దానిలోని వార్‌హెడ్లు విడిపోయి వేర్వేరు లక్ష్యాల వైపు ప్రయాణించగలవు. ఒకే క్షిపణి ద్వారా పలు ప్రాంతాలను ఒకేసారి లక్ష్యంగా చేసుకునే అవకాశం ఈ సాంకేతికత కల్పిస్తుంది. అందుబాటులో ఉన్న బహిరంగ అంచనాల ప్రకారం ఓరెష్నిక్‌లో ఆరు ప్రధాన రీ-ఎంట్రీ విభాగాలు, వాటిలో మరిన్ని చిన్న పేలోడ్లు ఉండే అవకాశం ఉంది. వీటిని సంప్రదాయ పేలుడు పదార్థాలతో లేదా అణు వార్‌హెడ్లతో అమర్చగల సామర్థ్యం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అయితే ఆయుధంలోని పూర్తి సాంకేతిక వివరాలు రష్యా అధికారికంగా వెల్లడించలేదు.

ఈ క్షిపణి గంటకు సుమారు 12 వేల కిలోమీటర్లకు పైగా వేగంతో ప్రయాణించగలదని రష్యా అధ్యక్షుడు పుతిన్ ప్రకటించారు. అంటే మ్యాక్ 10కు మించిన వేగం. 2024 నవంబర్ 21న ఉక్రెయిన్‌లోని డ్నిప్రో నగరంలోని రక్షణ పరిశ్రమకు చెందిన లక్ష్యంపై రష్యా తొలిసారిగా ఓరెష్నిక్‌ను ప్రయోగించింది. ఆ సమయంలో సంప్రదాయేతర అణు పేలోడ్ కాకుండా అణ్వాయుధాలు లేని వార్‌హెడ్లను ఉపయోగించినట్లు సమాచారం. 2026 జనవరిలో కూడా ఉక్రెయిన్‌పై ఈ క్షిపణిని ప్రయోగించినట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి. అయితే ఈ ఆయుధాన్ని ఎవరూ అడ్డుకోలేరన్న రష్యా వాదనను పాశ్చాత్య రక్షణ నిపుణులు పూర్తిగా అంగీకరించడం లేదు.

జిర్కాన్ హైపర్‌సోనిక్ క్షిపణి.. అమెరికా యుద్ధనౌకలకు సవాల్
రష్యా సైనిక వ్యూహంలో మరో కీలక ఆయుధం జిర్కాన్ (Zircon) హైపర్‌సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి. ముఖ్యంగా అమెరికా విమాన వాహక నౌకలు, సముద్రంలో ఉన్న యుద్ధనౌకలు, తీర ప్రాంతాల్లోని సైనిక కమాండ్ కేంద్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే సామర్థ్యం దీని ప్రత్యేకతగా చెబుతున్నారు. ఈ క్షిపణి మ్యాక్ 8 నుంచి మ్యాక్ 9 వేగంతో ప్రయాణించగలదని రష్యా ప్రకటించింది. దీని పరిధి సుమారు 1,000 కిలోమీటర్ల వరకు ఉంటుందని వివిధ అంచనాలు చెబుతున్నాయి.

జిర్కాన్ క్షిపణిలో స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజిన్ సాంకేతికతను ఉపయోగించినట్లు రష్యా చెబుతోంది. అత్యంత వేగంతో ప్రయాణించే సమయంలో క్షిపణి చుట్టూ ప్లాస్మా పొర ఏర్పడటం వల్ల రాడార్ సంకేతాల గుర్తింపుపై ప్రభావం పడుతుందని ప్రచారం జరుగుతోంది. దీని కారణంగా శత్రు యుద్ధనౌకల రాడార్ వ్యవస్థలకు క్షిపణిని గుర్తించడం కష్టమవుతుందని రష్యా అనుకూల వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అయితే ప్లాస్మా పొర కారణంగా క్షిపణి పూర్తిగా రాడార్‌కు కనిపించకుండా పోతుందని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు. అంతేకాకుండా లక్ష్యాన్ని గుర్తించే చివరి దశలో ఈ ప్లాస్మా పొర క్షిపణి సెన్సార్ల పనితీరుపైనా ప్రభావం చూపవచ్చని బ్రిటన్‌కు చెందిన రాయల్ యునైటెడ్ సర్వీసెస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (RUSI) విశ్లేషించింది.

జిర్కాన్ క్షిపణులను అడ్మిరల్ గోర్ష్కోవ్ తరగతి యుద్ధనౌకలు, యాసెన్ తరగతి అణు జలాంతర్గాముల నుంచి ప్రయోగించేందుకు రష్యా ఏర్పాట్లు చేసింది. సముద్రం నుంచి వచ్చే వేగవంతమైన క్షిపణి దాడులను ఎదుర్కోవడం ప్రత్యర్థి నౌకాదళాలకు సవాలుగా మారే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు, బాస్టియన్ తీర రక్షణ వ్యవస్థలతో సంబంధం ఉన్న భూ ఆధారిత ప్రయోగ సామర్థ్యాలపైనా రష్యా దృష్టి పెట్టింది.

హైపర్‌సోనిక్ క్షిపణులను అడ్డుకోవడం ఎందుకు కష్టం?
రష్యా అభివృద్ధి చేస్తున్న హైపర్‌సోనిక్ ఆయుధాలు నాటో దేశాల రక్షణ వ్యవస్థలకు కొత్త సవాలుగా మారుతున్నాయి. సాధారణ క్రూయిజ్ క్షిపణులతో పోలిస్తే అత్యంత వేగంతో ప్రయాణించే బాలిస్టిక్ క్షిపణుల వార్‌హెడ్లను గుర్తించడం, వాటి ప్రయాణ మార్గాన్ని అంచనా వేయడం, సరైన సమయంలో అడ్డుకోవడం చాలా క్లిష్టమైన ప్రక్రియ. ముఖ్యంగా ఓరెష్నిక్ వంటి క్షిపణులు వేర్వేరు వార్‌హెడ్లుగా విడిపోయిన తర్వాత వాటిని అడ్డుకోవడం మరింత సంక్లిష్టంగా మారుతుంది.

అమెరికాకు చెందిన పేట్రియాట్ (Patriot), థాడ్ (THAAD) వంటి రక్షణ వ్యవస్థలు వివిధ రకాల క్షిపణి ముప్పులను ఎదుర్కొనేందుకు రూపొందించబడ్డాయి. అయితే ఓరెష్నిక్ వంటి అధిక వేగంతో ప్రయాణించే, పలు వార్‌హెడ్లుగా విడిపోయే క్షిపణులను అడ్డుకోవడంలో వాటి సామర్థ్యానికి పరిమితులు ఉన్నాయి. ప్రస్తుత రక్షణ వ్యవస్థలు ఇలాంటి అన్ని రకాల దాడులను కచ్చితంగా అడ్డుకోగలవని చెప్పలేం. అదే సమయంలో ఏ వ్యవస్థ కూడా వీటిని అడ్డుకోలేదని నిర్ధారించడం కూడా సరైనది కాదు. క్షిపణి ప్రయోగ స్థానం, ప్రయాణ మార్గం, వార్‌హెడ్ స్వభావం, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల పనితీరు వంటి అంశాలు ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.

రష్యా అనుసరిస్తున్న మరో వ్యూహం శత్రు దేశాల వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలను ఒత్తిడికి గురిచేయడం. మొదట తక్కువ ఖర్చుతో తయారయ్యే గెరాన్ (Geran) ఆత్మాహుతి డ్రోన్లు, కాలిబర్ (Kalibr) క్రూయిజ్ క్షిపణులు, ఇస్కాండర్-ఎం (Iskander-M) బాలిస్టిక్ క్షిపణులను పెద్ద సంఖ్యలో ప్రయోగించడం ద్వారా ప్రత్యర్థి రాడార్ వ్యవస్థలను గందరగోళానికి గురిచేయవచ్చు. అంతేకాకుండా క్షిపణులను అడ్డుకోవడానికి ఉపయోగించే ఖరీదైన ఇంటర్‌సెప్టర్ల నిల్వలను తగ్గించవచ్చు. ఆ తర్వాత అత్యంత వేగంతో ప్రయాణించే హైపర్‌సోనిక్ క్షిపణులతో దాడి చేయడం ఈ వ్యూహంలోని ప్రధాన ఉద్దేశంగా విశ్లేషిస్తున్నారు.

మరో కీలకమైన ఆందోళన అణు వార్‌హెడ్లకు సంబంధించినది. శత్రు దేశం నుంచి వస్తున్న క్షిపణిలో సంప్రదాయ పేలుడు పదార్థాలు ఉన్నాయా? అణ్వాయుధం ఉందా? అనే విషయాన్ని ప్రయాణ మధ్యలో వెంటనే నిర్ధారించడం సైనిక వ్యవస్థలకు సవాలుగా మారవచ్చు. దీనివల్ల ఒక దేశం సాధారణ క్షిపణి దాడిగా భావించిన ఘటనను మరో దేశం అణు దాడికి ముందస్తు సంకేతంగా పరిగణించే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఇలాంటి అపోహలు తలెత్తితే యుద్ధం మరింత విస్తరించి యూరప్‌లో అణు సంక్షోభానికి దారితీసే అవకాశం ఉందని రక్షణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

రష్యా సైనిక వ్యూహంలో బెలారస్ కీలక పాత్ర
రష్యా, నాటో దేశాల మధ్య భౌగోళికంగా కీలకమైన ప్రాంతంలో ఉన్న బెలారస్ ఇప్పుడు మాస్కో సైనిక వ్యూహంలో ముఖ్యమైన భాగస్వామిగా మారింది. అధ్యక్షుడు అలెగ్జాండర్ లుకాషెంకో నేతృత్వంలోని బెలారస్ ప్రభుత్వం రష్యాకు సన్నిహిత మిత్రదేశంగా కొనసాగుతోంది. ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలోనూ బెలారస్ రష్యాకు వ్యూహాత్మక మద్దతు అందించింది.

ఈ నేపథ్యంలో రష్యా తన అణు సామర్థ్యం కలిగిన ఆయుధాలను బెలారస్‌లో మోహరించేందుకు చర్యలు చేపట్టింది. 2025 డిసెంబర్ 30న బెలారస్ రక్షణ శాఖ విడుదల చేసిన వీడియోలో ఓరెష్నిక్ క్షిపణి వ్యవస్థకు చెందిన మొబైల్ లాంచర్లు, సైనిక సిబ్బంది కనిపించారు. ఈ వ్యవస్థను తమ భూభాగంలో మోహరించినట్లు బెలారస్ ప్రకటించింది. రష్యా సైనిక విభాగం ఈ క్షిపణి వ్యవస్థతో యుద్ధ విధులకు సిద్ధంగా ఉందని కూడా ప్రకటించింది. అయితే వీడియోలో క్షిపణుల ఖచ్చితమైన మోహరింపు ప్రాంతాన్ని వెల్లడించలేదు.

బెలారస్‌లో ఓరెష్నిక్ క్షిపణులను మోహరించడం వల్ల యూరప్‌లోని నాటో సభ్యదేశాలపై రష్యా ఒత్తిడి పెంచగలదని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. రష్యా భూభాగం నుంచి ప్రయోగించే క్షిపణులతో పోలిస్తే బెలారస్ నుంచి ప్రయోగిస్తే కొన్ని యూరప్ లక్ష్యాలను చేరుకునే సమయం తగ్గవచ్చు. ఇప్పటికే రష్యా వ్యూహాత్మక అణ్వాయుధాలను బెలారస్‌లో ఉంచినట్లు ఇరు దేశాల నాయకులు ప్రకటించారు. అయితే అక్కడ ప్రస్తుతం ఎన్ని అణు వార్‌హెడ్లు నిల్వ ఉన్నాయనే విషయంపై స్వతంత్రంగా నిర్ధారించగల పూర్తి సమాచారం అందుబాటులో లేదు.

రష్యా యుద్ధ ఉత్పత్తి పెంపు.. యూరప్‌కు పెరుగుతున్న ఆందోళన
యుద్ధం కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో రష్యా తన రక్షణ పరిశ్రమ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచుతోంది. ఓరెష్నిక్, జిర్కాన్, కింజాల్ (Kinzhal) వంటి అధునాతన క్షిపణులతో పాటు ఇతర సంప్రదాయ క్షిపణులు, డ్రోన్ల తయారీకి ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. రక్షణ రంగానికి చెందిన పరిశ్రమల్లో నిరంతర ఉత్పత్తి కొనసాగుతోందని రష్యా సైనిక సామర్థ్యాలపై వస్తున్న నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే ఈ ఆయుధాల వాస్తవ ఉత్పత్తి సంఖ్యలు, నిల్వల వివరాలు పూర్తిగా బహిరంగం కాలేదు.

ఒకవైపు రష్యా తన క్షిపణి సామర్థ్యాన్ని పెంచుకుంటుండగా, మరోవైపు నాటో దేశాలు కూడా వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలను ఆధునీకరించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ముఖ్యంగా హైపర్‌సోనిక్ క్షిపణులను గుర్తించడం, వాటి ప్రయాణ మార్గాన్ని పర్యవేక్షించడం, అవసరమైన సమయంలో అడ్డుకోవడం కోసం ప్రత్యేక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం పెరుగుతోంది.

మొత్తంగా చూస్తే, రష్యా అభివృద్ధి చేస్తున్న ఓరెష్నిక్, జిర్కాన్ వంటి క్షిపణులు కేవలం యుద్ధంలో ఉపయోగించే ఆయుధాలు మాత్రమే కాదు.. అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ఒత్తిడి పెంచేందుకు ఉపయోగించే వ్యూహాత్మక సాధనాలుగా కూడా మారుతున్నాయి. అమెరికా, నాటో దేశాలు ఉక్రెయిన్‌కు అందిస్తున్న సైనిక సహాయానికి ప్రతిస్పందనగా రష్యా తన అణు సామర్థ్యాన్ని, హైపర్‌సోనిక్ ఆయుధాలను ప్రదర్శిస్తోంది. అయితే ఈ ఆయుధాల సామర్థ్యంపై రష్యా చేస్తున్న ప్రకటనలు, స్వతంత్ర రక్షణ నిపుణుల అంచనాలు ఒకే విధంగా లేవు. ముఖ్యంగా క్షిపణులను అడ్డుకోవడం అసాధ్యమని, యూరప్ నగరాలను 12 నుంచి 15 నిమిషాల్లో పూర్తిగా నాశనం చేయవచ్చని చెప్పే ప్రచార వాదనలను నిర్ధారిత వాస్తవాలుగా చూడకూడదు. అణు ఆయుధాల బెదిరింపులు, క్షిపణి పోటీ, పరస్పర సైనిక హెచ్చరికలు పెరుగుతున్న ఈ సమయంలో చిన్నపాటి పొరపాటు కూడా ప్రపంచ భద్రతకు తీవ్ర ముప్పుగా మారే అవకాశం ఉంది.