Environment- హార్ముజ్ నుంచి సూయజ్ వరకు.. ప్రపంచ జలమార్గాల రహస్యాలు
బంగాళాఖాతానికి 'బే ఆఫ్ బెంగాల్' అనే పేరు వెనుక ఉన్న కథ ఇదే!
మానవ నిర్మిత అద్భుతం 'సూయజ్ కెనాల్'.. ఎందుకంత కీలకం?
World Map: ప్రపంచ పటాన్ని గమనించినప్పుడు మనకు సముద్రాల పేర్లతో పాటు బే, గల్ఫ్, స్ట్రెయిట్, కెనాల్ వంటి రకరకాల పేర్లు కనిపిస్తుంటాయి. వీటి వెనుక ఉన్న అర్థాలను తెలుసుకోవడం భౌగోళికంగా ఎంతో ముఖ్యం. సాధారణంగా 'బే' (Bay) అని పిలిచే ప్రాంతం సముద్రం యొక్క వెడల్పైన, వంపు తిరిగిన భాగం. ఇది మూడు వైపులా భూమితో ఆవరించి ఉండి, ఒక వైపు సముద్రంతో కలిసి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు మన దేశానికి తూర్పున ఉన్న 'బే ఆఫ్ బెంగాల్' (బంగాళాఖాతం) ఈ రకానికి చెందుతుంది. ఇది గల్ఫ్ కంటే వెడల్పుగా, లోతు తక్కువగా ఉంటుంది. పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం పేరు మీదగా దీనికి బే ఆఫ్ బెంగాల్ అనే పేరు స్థిరపడింది.
మరోవైపు 'గల్ఫ్' (Gulf) అనేది కూడా మూడు వైపులా భూమితోనే ఆవరించి ఉంటుంది, కానీ దీనికి సముద్రంలోకి వెళ్లే ప్రవేశ ద్వారం చాలా ఇరుకైనదిగా ఉంటుంది. ఇది బే కంటే లోతైనది మరియు పెద్దది. ఉదాహరణకు 'పర్షియన్ గల్ఫ్' లేదా 'గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికో' వంటివి ఈ వర్గానికి వస్తాయి. ఇవి వాణిజ్య పరంగా, చమురు రవాణా పరంగా ప్రపంచ దేశాలకు అత్యంత కీలకం. ఇక 'స్ట్రెయిట్' (Strait) లేదా జలసంధి విషయానికి వస్తే, ఇది రెండు పెద్ద జలరాశులను (రెండు సముద్రాలను లేదా సముద్రం మరియు మహాసముద్రాన్ని) కలిపే ఒక ఇరుకైన నీటి మార్గం. 'స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్' దీనికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ. ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్ మరియు ఒమన్ గల్ఫ్ను కలుపుతుంది. హార్ముజ్ అనే పేరు ఆ ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక ప్రాచీన సామ్రాజ్యం లేదా ద్వీపం పేరు మీదగా వచ్చిందని చరిత్రకారులు చెబుతారు.
ప్రకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడిన పై మూడు రకాలకు భిన్నమైనది 'కెనాల్' (Canal). ఇది మానవ నిర్మితమైన జలమార్గం. వాణిజ్య అవసరాల కోసం, ప్రయాణ దూరాన్ని తగ్గించడం కోసం మనుషులు భూమిని తవ్వి సముద్రాలను కలుపుతారు. ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన 'సూయజ్ కెనాల్' ఇందుకు నిదర్శనం. ఇది ఎర్ర సముద్రాన్ని, మధ్యధరా సముద్రాన్ని కలుపుతూ ఆసియా మరియు యూరప్ మధ్య దూరాన్ని వేల కిలోమీటర్ల మేర తగ్గించింది. ఈ కాలువ ఈజిప్టులోని సూయజ్ నగరం మీదుగా వెళ్తుంది కాబట్టి దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఇలాంటి మానవ నిర్మిత కాలువలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసిస్తున్నాయి.
'లగూన్' (Lagoon) అనే మరో ఆసక్తికరమైన భౌగోళిక ప్రాంతం గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి. సముద్రం నుండి ఇసుక తిన్నెలు లేదా పగడపు దిబ్బల ద్వారా వేరు చేయబడిన ఉప్పునీటి సరస్సును లగూన్ అంటారు. ఇవి చూడటానికి చాలా అందంగా ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతాల పేర్లు కేవలం భౌగోళిక గుర్తింపు మాత్రమే కాదు, అవి ఆయా ప్రాంతాల చరిత్రను, సంస్కృతిని మరియు మనుషుల అవసరాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. హార్ముజ్ నుండి సూయజ్ వరకు ప్రతి పేరు వెనుక ఒక చారిత్రక కారణం దాగి ఉంది. ఈ సముద్ర మార్గాలే నేడు ప్రపంచ రవాణా వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా నిలుస్తున్నాయి.
