రూపాయి నోటుపై గాంధీజీ మాత్రమే ఎందుకు... ఆసక్తికర విషయాలు!
Indian Currency: భారతీయ కరెన్సీ నోట్లపై మహాత్మా గాంధీజీ ఫోటో మాత్రమే ఎందుకు ఉంటుంది? అంబేడ్కర్, సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ వంటి గొప్ప నాయకుల చిత్రాలు ఎందుకు ఉండవు? భారతీయ కరెన్సీ చరిత్ర, RBI నిర్ణయాలు, ఇతర మహనీయుల సేవలు, ఈ అంశంపై జరిగిన చర్చల గురించి తెలుసుకుందాం. ప్రతి భారతీయుడు తెలుసుకోవాల్సిన ఆసక్తికరమైన విషయం!
- దేశానికి సేవ చేసిన మహనీయులకు కరెన్సీపై చోటు లేదా?
- అంబేడ్కర్, పటేల్ ఫోటోలు రూపాయి నోట్లపై ఎందుకు లేవు?
- భారత కరెన్సీ వెనుక దాగి ఉన్న ఆసక్తికరమైన చరిత్ర!
National: మన చేతుల్లో ప్రతిరోజూ తిరిగే భారతీయ రూపాయి నోట్లపై మహాత్మా గాంధీ చిరునవ్వుతో కనిపిస్తారు. అయితే భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన వెంటనే కరెన్సీపై గాంధీజీ ఫోటో ముద్రించలేదు. 1950లో భారత గణతంత్రం కోసం విడుదలైన తొలి కరెన్సీ నోట్లపై అశోక స్తంభం చిహ్నం ఉండేది. భారతీయ కరెన్సీ రూపకల్పనలో కాలక్రమేణా అనేక మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి.
గాంధీజీ ఫోటో ఎప్పటి నుంచి వచ్చింది?
మహాత్మా గాంధీజీ ఫోటో మొదటిసారిగా 1969లో ఆయన శతజయంతి సందర్భంగా ప్రత్యేక కరెన్సీ నోటుపై కనిపించింది. అనంతరం 1996లో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మహాత్మా గాంధీ సిరీస్ను ప్రవేశపెట్టింది. అప్పటి నుంచి వివిధ విలువల నోట్లపై గాంధీజీ చిత్రపటం ప్రధానంగా కొనసాగుతోంది. ఆయన అహింస, సత్యం, శాంతి వంటి సిద్ధాంతాలకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు ఉండటం కూడా దీనికి ఒక ముఖ్యమైన నేపథ్యం.
అంబేడ్కర్, పటేల్ వంటి నాయకుల ఫోటోలు ఎందుకు లేవు?
భారతదేశ చరిత్రలో డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్, సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్, సుభాష్ చంద్రబోస్, భగత్ సింగ్ వంటి మహనీయుల పాత్ర ఎంతో గొప్పది. అంబేడ్కర్ భారత రాజ్యాంగ రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించగా, పటేల్ దేశంలోని సంస్థానాల విలీనంలో విశేష కృషి చేశారు. అయినప్పటికీ కరెన్సీ నోట్లపై అందరి చిత్రాలను ముద్రించాలనే విధానాన్ని ప్రభుత్వం అమలు చేయలేదు. ఇది వారి సేవలకు తక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చినట్లు అర్థం కాదు.
ఇతర నాయకుల ఫోటోలపై చర్చలు జరిగాయా
అవును! భారతీయ కరెన్సీపై ఇతర ప్రముఖుల చిత్రాలను కూడా ముద్రించాలనే ప్రతిపాదనలు గతంలో పలుమార్లు చర్చకు వచ్చాయి. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం వంటి ప్రముఖుల పేర్లు కూడా ప్రస్తావనకు వచ్చాయి. 2010లో RBI ఉన్నతస్థాయి కమిటీ ఇతర ప్రముఖుల చిత్రాల అంశాన్ని పరిశీలించి, గాంధీజీ చిత్రపటాన్ని కొనసాగించాలని నిర్ణయించింది. 2022లో కూడా అంబేడ్కర్ తదితర ప్రముఖుల చిత్రాలపై రాజకీయ, సామాజిక చర్చలు జరిగాయి.
కరెన్సీ నోటుపై ఫోటో కంటే గొప్పది వారి సేవలు
ఒక దేశ చరిత్రను నిర్మించేది ఒక్క వ్యక్తి మాత్రమే కాదు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, రాజ్యాంగ నిర్మాతలు, సామాజిక సంస్కర్తలు, శాస్త్రవేత్తలు, దేశ నాయకులు అందరి కృషి భారతదేశ అభివృద్ధికి పునాది వేసింది. కరెన్సీ నోటుపై ఎవరి ఫోటో ఉందనేది ఒక విధానపరమైన నిర్ణయం మాత్రమే. కానీ దేశం కోసం వారు చేసిన త్యాగాలు, సేవలు మాత్రం తరతరాల భారతీయుల హృదయాల్లో నిలిచిపోతాయి. మహనీయులను గుర్తుంచుకోవడం మన బాధ్యత, వారి ఆశయాలను ఆచరించడం మన కర్తవ్యం.