De-Dollarization: మొదలైన డీ-డాలరైజేషన్... రూపాయి దెబ్బకు డాలర్ విలవిల!

• అమెరికన్ సూపర్ పవర్ హోదాకు ఎండ్ కార్డ్
• ఇక డాలర్ అవసరమే లేదు!.. సొంత కరెన్సీల్లోనే భారత్, రష్యా ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్!

De-Dollarization: ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో దశాబ్దాలుగా అమెరికన్ డాలర్ (US Dollar) చలాయిస్తున్న ఏకచత్రాధిపత్యానికి త్వరలోనే తెరపడనుందనే సంకేతాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ప్రపంచ దేశాలు అమెరికా డాలర్‌పై ఆధారపడటం తగ్గించి, తమ సొంత కరెన్సీలలో లేదా ప్రత్యామ్నాయ కరెన్సీ వ్యవస్థల వైపు అడుగులు వేయడాన్నే 'డీ-డాలరైజేషన్' అని పిలుస్తారు.

సాధారణంగా ఏదైనా ఒక దేశం విదేశాల నుంచి వస్తువులను దిగుమతి (Import) చేసుకున్నా లేదా ఇతర దేశాలకు ఎగుమతి (Export) చేసినా, అంతర్జాతీయ రిజర్వ్ కరెన్సీగా గుర్తింపు పొందిన డాలర్లలోనే చెల్లింపులు జరపాల్సి ఉంటుంది. 1991 ఆర్థిక సంస్కరణల (LPG) కంటే ముందు భారత్ ప్రభుత్వం రూపాయి మారకం విలువను నిర్ణయించే స్థిర మారకం రేటు (Fixed Exchange Rate) విధానాన్ని అనుసరించేది. అయితే 1991 తరువాత భారత్ ఫ్లోటింగ్ మారకం రేటు (Floating Exchange Rate) విధానానికి మారింది. ఈ విధానంలో ప్రభుత్వం కాకుండా గ్లోబల్ మార్కెట్‌లోని డిమాండ్ మరియు సప్లై ఆధారంగానే డాలర్‌తో పోలిస్తే భారత రూపాయి విలువ నిర్ణయించబడుతుంది.

గ్లోబల్ మార్కెట్‌లో అమెరికా తన ఆధిపత్యాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి డాలర్‌ను ఒక ఆర్థిక ఆయుధంగా మార్చుకోవడం మరియు వరుస యుద్ధాల వల్ల డాలర్ విలువ తీవ్ర హెచ్చుతగ్గులకు లోనుకావడం ఇతర దేశాలలో ఆందోళన కలిగిస్తోంది. దీనికి విరుగుడుగా రష్యా, భారత్, చైనా వంటి బ్రిక్స్ (BRICS) కూటమి దేశాలు అంతర్జాతీయ ట్రేడ్‌ను డాలర్లతో కాకుండా తమ స్థానిక కరెన్సీలలో జరపడానికి మొగ్గు చూపుతున్నాయి. ఉదాహరణకు రష్యా ఇతర దేశాలతో వాణిజ్యం చేసేటప్పుడు డాలర్లను కోరకుండా నేరుగా భారత రూపాయి లేదా రష్యన్ రూబుల్స్‌లో లావాదేవీలు నిర్వహించడానికి అంగీకరిస్తోంది.

గ్లోబల్ మార్కెట్‌లో వివిధ దేశాలు డాలర్ వాడకాన్ని తగ్గించడం వల్ల అంతర్జాతీయంగా డాలర్‌కు ఉండే ప్రాథమిక డిమాండ్ ఒక్కసారిగా పడిపోతుంది. డాలర్ సప్లై స్థిరంగా ఉండి, డిమాండ్ తగ్గినప్పుడు సహజంగానే మార్కెట్ సూత్రాల ప్రకారం డాలర్ విలువ గణనీయంగా పడిపోతుంది. దీనివల్ల డాలర్‌తో పోలిస్తే భారత రూపాయి వంటి ఇతర కరెన్సీల విలువ బలపడటమే కాకుండా, డాలర్ కోసం అమెరికాపై ఆధారపడే అవసరం ఇతర దేశాలకు పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది.

ప్రపంచ వ్యాపారంలో తనకున్న భారీ వాణిజ్య భాగస్వామ్యాలు మరియు రష్యా వంటి మిత్రదేశాల మద్దతుతో భారతదేశం ఈ డీ-డాలరైజేషన్ ప్రక్రియలో అత్యంత నిర్ణయాత్మక పాత్ర పోషిస్తోంది. బ్రిక్స్ కూటమి ప్రతిపాదిస్తున్న 'బ్రిక్స్ కరెన్సీ' లేదా స్థానిక కరెన్సీల వినియోగం గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు పెద్ద ఊరటగా మారనుంది. ఒకవేళ ప్రపంచ దేశాలన్నీ డాలర్ స్థానంలో సొంత కరెన్సీలను ప్రామాణికంగా తీసుకుంటే, అమెరికా ప్రపంచ సూపర్ పవర్ హోదాను కోల్పోవడమే కాకుండా దాని ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రమైన సంక్షోభంలోకి జారుకుంటుంది.

రాబోయే రోజుల్లో అంతర్జాతీయ వాణిజ్య విధానం డాలర్ కేంద్రీకృతంగా కాకుండా బహుళ కరెన్సీల (Multi-Currency) ఆధారంగా రూపుదిద్దుకోనుంది. భారతదేశం తన రూపాయిని గ్లోబల్ కరెన్సీగా మార్చడానికి వేస్తున్న అడుగులు అంతర్జాతీయంగా భారత్ స్థానాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తున్నాయి. డాలర్ ఆధిపత్యం తగ్గి స్థానిక కరెన్సీలు బలపడితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరింత స్థిరత్వం వస్తుందని, వర్ధమాన దేశాల అభివృద్ధి వేగవంతం అవుతుందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.