బంగారం కొనేటప్పుడు మేకింగ్ ఛార్జి, తరుగు పేరుతో మోసాలు తెలుసుకోండి!

బంగారు ఆభరణాలు కొనేటప్పుడు ‘తరుగులు’, తరుగు ఛార్జీల పేరుతో ఎంత వసూలు చేస్తున్నారు? జ్యువెలరీ షాపుల లాభాల లెక్కలు ఇవే..

నగల చీటీ పథకాలతో జ్యువెలరీ షాపులకు ఎలా లాభం? వినియోగదారులు తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు..

బంగారం కొనడం అనేది చాలామంది కుటుంబాలకు ఒక ముఖ్యమైన ఆర్థిక నిర్ణయం. పెళ్లిళ్లు, పండుగలు, శుభకార్యాల సమయంలో ఆభరణాలు కొనుగోలు చేసేందుకు జ్యువెలరీ షోరూమ్‌లకు వెళ్తుంటారు. అయితే బంగారం ధరతో పాటు మేకింగ్ ఛార్జీలు, తరుగులు (వేస్టేజ్‌), జీఎస్టీ కలిపిన తర్వాత బిల్లు అనుకున్న దానికంటే ఎక్కువగా వస్తుంటుంది. ముఖ్యంగా ‘తరుగు’ పేరుతో ఎంత వసూలు చేస్తున్నారు? ఆ మొత్తం నిజంగా తయారీ సమయంలో బంగారం వృథా అయినందుకేనా? షాపులు ఇచ్చే డిస్కౌంట్లు వినియోగదారులకు ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతున్నాయి? పాత బంగారం మార్పిడి, నగల పొదుపు పథకాల ద్వారా జ్యువెలరీ వ్యాపారులు ఎలా ఆదాయం పొందుతున్నారు? అనే అంశాలు ఆసక్తి కలిగిస్తున్నాయి.

బంగారం కొన్న వెంటనే అమ్మితే ఎందుకు నష్టం వస్తుంది?

ఒక వినియోగదారుడు 8 గ్రాముల బంగారు గొలుసును రూ.1,23,000కు కొనుగోలు చేశారని అనుకుందాం. అదే గొలుసును కొన్న కొద్దిసేపటికే తిరిగి షాపులో అమ్మేందుకు వెళ్తే సుమారు రూ.14,000 వరకు తక్కువ ధర రావచ్చని ఈ విశ్లేషణలో పేర్కొన్న అంచనా చెబుతోంది. అంటే కొనుగోలు చేసిన ధరకు, తిరిగి అమ్మేటప్పుడు లభించే విలువకు మధ్య గణనీయమైన తేడా ఉంటుంది. దీనికి ప్రధాన కారణం ఆభరణం తయారీకి సంబంధించిన మేకింగ్ ఛార్జీలు, తరుగు, ఇతర విలువ జోడింపు ఖర్చులు.

జ్యువెలరీ బిల్లులో వీటిని కొన్నిసార్లు ‘వాల్యూ అడిషన్‌’ (VA) పేరుతో కలిపి చూపిస్తారు. ఉదాహరణకు 8 గ్రాముల గొలుసుపై 12 శాతం వాల్యూ అడిషన్‌ విధిస్తే, బంగారం ప్రాథమిక ధరకు అదనంగా గణనీయమైన మొత్తం చెల్లించాల్సి వస్తుంది. ఆభరణాన్ని తిరిగి అమ్మేటప్పుడు మాత్రం ఈ మేకింగ్ ఛార్జీలు, తరుగు మొత్తాన్ని సాధారణంగా తిరిగి చెల్లించరు. అందువల్ల కొనుగోలు చేసిన వెంటనే విక్రయించినా వినియోగదారుడికి నష్టం కలుగుతుంది.

‘తరుగు’ అంటే నిజంగా అంత బంగారం వృథా అవుతుందా?

బంగారు ఆభరణాల తయారీ సమయంలో కొంత బంగారం పొడి రూపంలో, పాలిషింగ్‌ సమయంలో లేదా ఇతర ప్రక్రియల్లో మిగిలిపోవచ్చు. ముఖ్యంగా చేతితో తయారు చేసే నగలు, మెషిన్‌ తయారీ ఆభరణాల్లో ఈ ప్రక్రియలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. అయితే తయారీ సమయంలో పోయిన బంగారం మొత్తాన్నే తిరిగి పొందలేని నష్టంగా పరిగణించరు. పాలిషింగ్‌ క్లాత్‌లు, నేలపై పడిన ధూళి, కడిగే నీటిలో మిగిలిన బంగారు రేణువులను ప్రత్యేక పద్ధతుల్లో సేకరించి తిరిగి పొందే అవకాశం ఉంటుంది.

ఈ విశ్లేషణ ప్రకారం, మెషిన్‌ తయారీ సమయంలో తొలుత 0.5 నుంచి 1 శాతం వరకు బంగారం మిగిలిపోవచ్చని, అందులో 80 నుంచి 90 శాతం వరకు ధూళి, క్లాత్‌లు, ఇతర మార్గాల ద్వారా తిరిగి సేకరించవచ్చని పేర్కొంది. చివరకు తిరిగి పొందలేని బంగారం నష్టం 0.05 నుంచి 0.2 శాతం మాత్రమే ఉండవచ్చని అంచనా వేసింది. 8 గ్రాముల ఆభరణానికి ఇది సుమారు 4 నుంచి 16 మిల్లీగ్రాముల బంగారంతో సమానం. ఈ లెక్క ప్రకారం దాని విలువ సుమారు రూ.55 నుంచి రూ.220 మధ్య ఉండవచ్చని విశ్లేషణ చెబుతోంది.

అయితే ఈ సంఖ్యలు అన్ని రకాల ఆభరణాలకు, అన్ని తయారీ విధానాలకు ఒకేలా వర్తిస్తాయని చెప్పలేం. డిజైన్‌, తయారీ పద్ధతి, బంగారం శుద్ధి స్థాయి, వర్క్‌షాప్‌లో ఉపయోగించే సాంకేతికత ఆధారంగా వాస్తవ నష్టం మారుతుంది. అయినప్పటికీ బిల్లులో 10 నుంచి 14 శాతం వరకు తరుగు చూపించినప్పుడు, ఆ మొత్తం అంతా భౌతికంగా బంగారం వృథా అయిందనే అర్థం కాదని వినియోగదారులు గుర్తుంచుకోవాలి. ఈ ఛార్జీలో తయారీ ఖర్చులు, హోల్‌సేల్‌ వ్యాపారుల ఛార్జీలు, షోరూమ్‌ నిర్వహణ వ్యయం, వ్యాపారి లాభం వంటి అంశాలు కూడా కలిసి ఉండవచ్చు.

‘5 శాతం ప్రత్యేక డిస్కౌంట్‌’ వెనుక అసలు లెక్క ఏమిటి?

బంగారు ఆభరణాలు కొనేటప్పుడు తరుగు ఛార్జీలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని వినియోగదారులు ప్రశ్నిస్తే, కొందరు షోరూమ్‌ మేనేజర్లు ‘5 శాతం స్పెషల్‌ డిస్కౌంట్‌’ ఇస్తామని చెబుతుంటారు. అయితే ఆ డిస్కౌంట్‌ ఎలా లెక్కిస్తున్నారన్నది గమనించాలి. ఉదాహరణకు 12 శాతం తరుగు ఛార్జీ విధించినప్పుడు, ఆ మొత్తంపైనే 5 శాతం తగ్గింపు ఇవ్వవచ్చు. అంటే 12 శాతం తరుగు రేటును 7 శాతానికి తగ్గించినట్లు కాదు.

ఈ విశ్లేషణలో ఇచ్చిన ఉదాహరణ ప్రకారం, 8 గ్రాముల గొలుసుపై 12 శాతం తరుగు విలువ రూ.13,080గా ఉంటే, దానిపై 5 శాతం తగ్గింపు సుమారు రూ.654 మాత్రమే అవుతుంది. వినియోగదారుడికి 5 శాతం తగ్గింపు ఇచ్చినట్లు కనిపించినా, అసలు తరుగు రేటు మాత్రం దాదాపు అదే స్థాయిలో కొనసాగుతుంది. అందువల్ల డిస్కౌంట్‌ శాతాన్ని మాత్రమే చూసి నిర్ణయం తీసుకోకుండా, తగ్గింపు తర్వాత మొత్తం బిల్లులో ఎంత మార్పు వచ్చిందో పరిశీలించాలి.

తరుగు ఛార్జీల్లో షోరూమ్‌ లాభం, ఇతర నిర్వహణ ఖర్చులు కూడా కలిసివుండే అవకాశం ఉండటంతో, కొన్ని సందర్భాల్లో మేనేజర్లు బేరసారాలకు అనుగుణంగా ఆ మొత్తాన్ని తగ్గించగలరు. అందుకే ఒకే ఆభరణంపై వేర్వేరు షాపుల్లో ధరలు మారవచ్చు. వినియోగదారులు అడిగితే ఛార్జీల వివరాలను స్పష్టంగా చెప్పాల్సిన బాధ్యత విక్రేతపై ఉంటుంది.

జ్యువెలరీ షోరూమ్‌ నిర్వహణకు ఎంత పెట్టుబడి అవసరం?

బంగారు నగల షోరూమ్‌ నిర్వహణ అంటే కేవలం ఆభరణాలు కొనుగోలు చేసి అమ్మడం మాత్రమే కాదు. పెద్ద మొత్తంలో బంగారు నిల్వలు, భద్రతా వ్యవస్థలు, సిబ్బంది, అద్దె, బీమా, పరీక్షా పరికరాలు వంటి వాటికి భారీ పెట్టుబడి అవసరం. ఈ విశ్లేషణలో 2,500 చదరపు అడుగుల షోరూమ్‌ నెలకు 1,000 సవరన్లు, అంటే సుమారు 8 కిలోల బంగారు ఆభరణాలు విక్రయిస్తుందని ఒక ఉదాహరణ తీసుకున్నారు.

ఇలాంటి షోరూమ్‌ నిరంతరం వ్యాపారం నిర్వహించాలంటే సుమారు 24 కిలోల బంగారం నిల్వగా ఉంచుకోవాల్సి ఉంటుందని అంచనా. ప్రస్తుత ధరల ఆధారంగా దీని విలువ సుమారు రూ.32.7 కోట్లుగా పేర్కొన్నారు. షోరూమ్‌ ఇంటీరియర్‌ డిజైన్‌, బంగారం స్వచ్ఛత పరీక్షించే ఎక్స్‌ఆర్‌ఎఫ్‌ పరికరాలు, సీసీటీవీ, భద్రతా ఏర్పాట్ల కోసం మరో రూ.2 కోట్లు అవసరమని ఈ లెక్క చెబుతోంది. మొత్తంగా ప్రారంభ పెట్టుబడి సుమారు రూ.34.7 కోట్ల వరకు ఉండవచ్చని అంచనా.

ఇక నెలవారీ నిర్వహణ ఖర్చుల విషయానికి వస్తే, షోరూమ్‌ అద్దె, 20 మంది సిబ్బంది జీతాలు, యజమాని జీతం, భద్రత, బీమా, విద్యుత్‌, ఇతర యుటిలిటీ ఖర్చులు, మార్కెటింగ్‌ వంటి వాటికి సుమారు రూ.14 లక్షలు ఖర్చవుతాయని విశ్లేషణ పేర్కొంది. వ్యాపారం కోసం తీసుకున్న రుణాలపై నెలకు మరో రూ.14 లక్షల వరకు వడ్డీ చెల్లించాల్సి రావచ్చని అంచనా వేసింది. అంటే నెలవారీ నిర్వహణ, వడ్డీ ఖర్చులు కలిపి సుమారు రూ.28 లక్షల వరకు ఉండవచ్చు. ఇవి ఒక నిర్దిష్ట షోరూమ్‌ వ్యాపార నమూనా ఆధారంగా ఇచ్చిన అంచనాలు మాత్రమే. వాస్తవ ఖర్చులు నగరం, అద్దె, వ్యాపార పరిమాణం, రుణాలపై ఆధారపడి మారుతాయి.

నగల పొదుపు పథకాలతో షాపులకు ఎలా లాభం?

చాలా జ్యువెలరీ షాపులు 11 నెలల నగల పొదుపు పథకాలను నిర్వహిస్తుంటాయి. వీటిని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ‘నగల చీటీ’ అని కూడా పిలుస్తారు. వినియోగదారుడు ప్రతి నెలా నిర్ణీత మొత్తాన్ని చెల్లిస్తాడు. ఉదాహరణకు నెలకు రూ.5,000 చొప్పున 11 నెలల పాటు చెల్లిస్తే, చివర్లో ఆ మొత్తాన్ని ఉపయోగించి నగలు కొనుగోలు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. పథకం నిబంధనల ప్రకారం మేకింగ్‌ ఛార్జీలు లేదా తరుగు ఛార్జీల్లో కొంత మినహాయింపు, తగ్గింపు ఇవ్వవచ్చు.

ఈ పథకాల వల్ల వినియోగదారుడికి ముందుగానే కొంత మొత్తాన్ని పొదుపు చేసే అలవాటు ఏర్పడుతుంది. మరోవైపు షోరూమ్‌కు ప్రతి నెలా నిరంతరంగా డబ్బు అందుతుంది. ఈ మొత్తాన్ని వ్యాపార అవసరాలకు ఉపయోగించడం ద్వారా బ్యాంకు రుణాలపై ఆధారపడటం తగ్గవచ్చు. ఫలితంగా వడ్డీ ఖర్చులు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో పథకం పూర్తయ్యాక వినియోగదారుడు అదే షాపులో నగలు కొనుగోలు చేసే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

అయితే కొన్ని పథకాల్లో నిర్ణీత బంగారం బరువు లేదా కొనుగోలు పరిమితి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు పథకం ద్వారా 4 గ్రాముల బంగారానికి సంబంధించిన ప్రయోజనం లభిస్తే, వినియోగదారుడు 6 గ్రాముల ఆభరణం కొనాలని నిర్ణయించుకోవచ్చు. అప్పుడు అదనంగా కొనుగోలు చేసే 2 గ్రాముల బంగారంపై సాధారణ మేకింగ్‌, తరుగు ఛార్జీలు వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి పథకంలో చేరే ముందు ఎంత మొత్తానికి ఏ ప్రయోజనం లభిస్తుంది? అదనపు బంగారం కొనుగోలు చేస్తే ఏ ఛార్జీలు వర్తిస్తాయి? ముందుగానే తెలుసుకోవాలి.

పాత బంగారం మార్పిడిలోనూ షోరూమ్‌లకు ఆదాయం

పాత బంగారు ఆభరణాలను కొత్త నగలతో మార్చుకోవడం కూడా జ్యువెలరీ వ్యాపారంలో కీలకమైన భాగం. ఈ విశ్లేషణ ప్రకారం, కొన్ని షోరూమ్‌ల మొత్తం అమ్మకాల్లో పాత బంగారం మార్పిడి వాటా సుమారు 35 శాతం వరకు ఉండవచ్చు. వినియోగదారుడు పాత గొలుసు, ఉంగరం లేదా ఇతర ఆభరణాలను తీసుకువెళ్తే, షోరూమ్‌ మొదట వాటి బరువు, స్వచ్ఛతను పరీక్షిస్తుంది. హాల్‌మార్క్‌ లేని పాత నగల విషయంలో స్వచ్ఛత నిర్ధారణ కోసం అదనపు పరీక్షలు చేయవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో కరిగించి బంగారం స్వచ్ఛతను నిర్ధారించే ప్రక్రియ కూడా ఉండవచ్చు.

పాత బంగారం విలువ నిర్ణయించేటప్పుడు నికర బరువు, స్వచ్ఛత, కరిగించే ప్రక్రియలో వచ్చే తగ్గింపు, శుద్ధి ఖర్చులు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. కొన్ని సందర్భాల్లో 1 నుంచి 3 శాతం వరకు తగ్గింపులు విధించవచ్చని విశ్లేషణ పేర్కొంది. ఈ విధంగా పాత బంగారం కొనుగోలు ధర, తిరిగి శుద్ధి చేసిన తర్వాత లభించే బంగారం విలువ మధ్య తేడా ద్వారా వ్యాపారులకు అదనపు మార్జిన్‌ రావచ్చు. ఒక 8 గ్రాముల సవరణ్‌పై సగటున సుమారు రూ.950 వరకు అదనపు ఆదాయం రావచ్చని ఈ లెక్కలో అంచనా వేశారు. అయితే ఈ మొత్తం ప్రతి షాపులోనూ ఒకేలా ఉండదు. స్వచ్ఛత, బరువు, పరీక్షా విధానం, మార్కెట్‌ ధరలను బట్టి మారుతుంది.

డైమండ్స్‌, 18 క్యారెట్ల బంగారం, వెండి విక్రయాల్లో మార్జిన్‌

22 క్యారెట్ల బంగారు ఆభరణాలతో పాటు డైమండ్‌ నగలు, 18 క్యారెట్ల బంగారు ఆభరణాలు, వెండి వస్తువులు కూడా షోరూమ్‌లకు ఆదాయాన్ని అందిస్తాయి. ఈ విశ్లేషణలో పేర్కొన్న అంచనాల ప్రకారం, డైమండ్స్‌, వెండి వస్తువులపై 25 నుంచి 35 శాతం వరకు మార్జిన్‌ ఉండవచ్చని, 22 క్యారెట్ల బంగారు ఆభరణాలపై సాధారణంగా 8 నుంచి 10 శాతం వరకు మార్జిన్‌ ఉండవచ్చని పేర్కొన్నారు. డైమండ్‌ నగల్లో రాళ్ల ధరలు, వాటి నాణ్యత, డిజైన్‌, తయారీ ఛార్జీలు కూడా తుది ధరను ప్రభావితం చేస్తాయి.

ఈ విభాగాల్లో వచ్చే ఆదాయం మొత్తం షోరూమ్‌ లాభదాయకతకు తోడ్పడుతుంది. ఒక 8 గ్రాముల బంగారు గొలుసు విక్రయానికి సంబంధించి డైమండ్‌, 18 క్యారెట్ల బంగారం, వెండి వ్యాపారం వంటి ఇతర ఆదాయ మార్గాల ప్రభావాన్ని కలిపి సుమారు రూ.1,250 అదనపు ఆదాయంగా ఈ విశ్లేషణ అంచనా వేసింది. అయితే ఉత్పత్తి రకం, కొనుగోలు ధర, అమ్మకపు ధర, నిల్వ నిర్వహణ వంటి అంశాలపై వాస్తవ మార్జిన్లు ఆధారపడి ఉంటాయి.

8 గ్రాముల బంగారు గొలుసుపై షోరూమ్‌కు ఎంత లాభం?

ఈ విశ్లేషణలో ఇచ్చిన వ్యాపార నమూనా ప్రకారం, 8 గ్రాముల బంగారు గొలుసు విక్రయం ద్వారా ఇతర ఆదాయ మార్గాలను కలిపి సుమారు రూ.1,22,000 ఆదాయం వస్తుందని అంచనా వేశారు. బంగారం తిరిగి కొనుగోలు చేయడానికి అయ్యే ఖర్చు, హోల్‌సేల్‌ తయారీ ఛార్జీలు, ప్యాకేజింగ్‌, కార్డు సంబంధిత ఖర్చులు కలిపి సుమారు రూ.1,11,600గా లెక్కించారు. దీంతో ఒక్కో 8 గ్రాముల ఆభరణంపై స్థూల మార్జిన్‌ సుమారు రూ.10,400గా ఉంటుంది.

దీనిలో నుంచి షోరూమ్‌ నిర్వహణ ఖర్చులు, బ్యాంకు వడ్డీ వంటి వాటికి ఒక్కో 8 గ్రాముల ఆభరణంపై సుమారు రూ.3,300 కేటాయించినట్లు ఈ లెక్క చెబుతోంది. దీంతో పన్నులకు ముందు లాభం రూ.7,100గా అంచనా వేశారు. దీనిపై 25 శాతం పన్ను తీసివేస్తే షోరూమ్‌ యజమానికి మిగిలే నికర లాభం సుమారు రూ.5,325 అవుతుందని విశ్లేషణ పేర్కొంది. అంటే రూ.1,23,000 కొనుగోలు విలువగా తీసుకున్న ఉదాహరణలో నికర లాభ మార్జిన్‌ సుమారు 4.3 శాతంగా లెక్కించారు.

అయితే ఈ లెక్కలు ఒక నమూనా వ్యాపార అంచనా మాత్రమే. ప్రతి షోరూమ్‌కు ఇదే లాభం వస్తుందని భావించకూడదు. బంగారం రోజువారీ ధరలు, అమ్మకాల పరిమాణం, నిల్వలపై పెట్టుబడి, రుణాల వడ్డీ, అద్దె, సిబ్బంది ఖర్చులు, పన్నుల విధానం, ఇతర ఉత్పత్తుల విక్రయాలు వంటి అంశాల వల్ల లాభం మారుతుంది.

బంగారం కొనేవారు ఈ జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి

బంగారు ఆభరణాలు కొనేటప్పుడు మేకింగ్‌ ఛార్జీలు, తరుగు శాతాలపై మాత్రమే దృష్టి పెట్టకుండా, అన్ని పన్నులు కలిపి చివరకు ఎంత చెల్లించాల్సి వస్తుందో తెలుసుకోవాలి. షోరూమ్‌ ఇచ్చే డిస్కౌంట్‌ ఎంత శాతంపై వర్తిస్తోంది? అది బంగారం ధరపైనా, మేకింగ్‌ ఛార్జీలపైనా, తరుగు మొత్తంపైనా? అనే విషయాన్ని స్పష్టంగా అడగాలి. 5 శాతం డిస్కౌంట్‌ అని చెప్పినప్పుడు దాని లెక్కను బిల్లులో చూపించమని కోరాలి.

ఒకే బరువు, ఒకే స్వచ్ఛత, ఒకే డిజైన్‌కు సంబంధించి కనీసం రెండు లేదా మూడు షోరూమ్‌ల నుంచి ధరలు తెలుసుకోవడం మంచిది. బంగారం ధరతో పాటు మేకింగ్‌ ఛార్జీలు, తరుగు, రాళ్ల ధరలు, జీఎస్టీ కలిపి తుది బిల్లు ఎంత వస్తుందో పోల్చాలి. పాత బంగారం మార్పిడి చేసేటప్పుడు స్వచ్ఛత పరీక్ష ఎలా చేస్తారు? కరిగించే ముందు బరువు ఎంత? పరీక్ష తర్వాత ఎంత బంగారాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు? ఏ మేరకు తగ్గింపు విధిస్తారు? అనే వివరాలను ముందుగానే తెలుసుకోవాలి. వీలైతే పరీక్ష, బరువు కొలత ప్రక్రియను వినియోగదారుడి సమక్షంలోనే నిర్వహించాలని కోరాలి.

ముఖ్యంగా ఆభరణం కొనుగోలు చేసినప్పుడు బిల్లు, హాల్‌మార్క్‌ వివరాలు, స్వచ్ఛత, నికర బరువు, రాళ్ల బరువు, మేకింగ్‌ ఛార్జీలు, తరుగు, పన్నుల వివరాలను భద్రపరచుకోవాలి. తిరిగి అమ్మేటప్పుడు లేదా మార్పిడి చేసేటప్పుడు షోరూమ్‌ ఏ విధంగా విలువ నిర్ణయిస్తుందో ముందుగానే తెలుసుకోవడం ఉపయోగకరం.

బంగారం కొనుగోలు విషయంలో ఆకర్షణీయమైన డిస్కౌంట్ల కంటే తుది ధర, స్వచ్ఛత, బరువు, తిరిగి అమ్మేటప్పుడు వర్తించే నిబంధనలే ముఖ్యమైనవి. కాబట్టి ఆభరణం నచ్చిందని వెంటనే కొనుగోలు చేయకుండా, ధరలోని ప్రతి అంశాన్ని అర్థం చేసుకుని నిర్ణయం తీసుకుంటే అనవసర ఖర్చులను తగ్గించుకోవచ్చు.