విజయవాడకు శాశ్వత రక్షణ కవచం.. బుడమేరు వరదలకు చెక్ పెట్టేలా కొత్త ప్రాజెక్టు!

బుడమేరు వరదలకు శాశ్వత పరిష్కారం.. విజయవాడకు రక్షణ కవచంగా 25 కిలోమీటర్ల సమాంతర కాలువ..

2024 వరదల నుంచి పాఠాలు.. విజయవాడను కాపాడేందుకు చంద్రబాబు ప్రభుత్వం కీలక చర్యలు..

విజయవాడ నగరానికి వరద ముప్పు అనగానే ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది బుడమేరు. కొండ ప్రాంతాల్లో కురిసే భారీ వర్షాలకు ఉప్పొంగే ఈ వాగు గతంలో ఎన్నోసార్లు నగర ప్రజలకు కష్టాలు తెచ్చిపెట్టింది. ముఖ్యంగా 2024లో బుడమేరు వరదలు విజయవాడను అతలాకుతలం చేశాయి. సింగ్‌నగర్, అజిత్‌సింగ్‌నగర్‌తో పాటు అనేక ప్రాంతాలు నీట మునిగాయి. వేలాది కుటుంబాలు వరద నీటిలో చిక్కుకుని తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాయి. ఈ అనుభవాల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకున్న ప్రభుత్వం భవిష్యత్తులో ఇలాంటి పరిస్థితులు పునరావృతం కాకుండా బుడమేరు వరద నియంత్రణ వ్యవస్థను ఆధునికీకరించే పనులు చేపట్టింది. బుడమేరు డైవర్షన్ ఛానల్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడంతో పాటు 25 కిలోమీటర్ల సమాంతర వరద కాలువ నిర్మాణం, ఏనికేపాడు అండర్ టన్నెల్ విస్తరణ, వెలగలేరు గేట్ల మార్పు వంటి పనులు ఇందులో భాగంగా ఉన్నాయి.

1964 వరదల తర్వాత బుడమేరు మళ్లింపు వ్యవస్థ
బుడమేరు వాగు చుట్టుపక్కల కొండ ప్రాంతాల్లో కురిసే వర్షపు నీటిని దిగువ ప్రాంతాలకు తీసుకువెళ్తుంది. భారీ వర్షాలు కురిసినప్పుడు ఒక్కసారిగా నీటి ప్రవాహం పెరిగి విజయవాడ పరిసర ప్రాంతాలకు ముప్పుగా మారుతుంది. 1964లో వచ్చిన భారీ వరదల తర్వాత ఈ సమస్యను ఎదుర్కొనేందుకు అప్పటి అధికారులు వెలగలేరు వద్ద హెడ్ రెగ్యులేటర్ నిర్మించారు. అక్కడి నుంచి వరద నీటిని నేరుగా విజయవాడ నగరంలోకి వెళ్లకుండా బుడమేరు డైవర్షన్ ఛానల్ (BDC) ద్వారా కృష్ణానదిలోకి మళ్లించే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు.

ఈ వ్యవస్థ ద్వారా సాధారణ పరిస్థితుల్లో బుడమేరు నీటి ప్రవాహాన్ని నియంత్రించడం సాధ్యమైంది. అయితే కాలక్రమేణా విజయవాడ నగరం విస్తరించింది. బుడమేరు పాత ప్రవాహ మార్గం వెంట ఆక్రమణలు పెరిగాయి. దీంతో సహజంగా నీరు ప్రవహించే మార్గం కుంచించుకుపోయింది. మరోవైపు డైవర్షన్ ఛానల్ సామర్థ్యం కూడా అత్యంత భారీ వరదలను తట్టుకునే స్థాయిలో లేకపోవడంతో సమస్య మరింత తీవ్రమైంది.

2024లో 60 వేల క్యూసెక్కుల వరద.. మూడు చోట్ల గండ్లు
2024లో విజయవాడకు వచ్చిన బుడమేరు వరదలు నగర చరిత్రలో తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిల్చాయి. సుమారు 60 వేల క్యూసెక్కుల నీరు బుడమేరు డైవర్షన్ ఛానల్‌పై ఒత్తిడి పెంచడంతో మూడు ప్రాంతాల్లో గండ్లు పడ్డాయి. దీంతో వరద నీరు మళ్లీ బుడమేరు పాత ప్రవాహ మార్గంలోకి చేరింది. సింగ్‌నగర్, అజిత్‌సింగ్‌నగర్‌తో పాటు నగరంలోని పలు ప్రాంతాలు జలదిగ్బంధంలో చిక్కుకున్నాయి. ఇళ్లలోకి నీరు చేరడంతో ప్రజలు ప్రాణాలు అరచేతిలో పెట్టుకుని గడిపారు. రహదారులు, నివాస ప్రాంతాలు, వాహనాలు నీట మునిగాయి.

ఈ ఘటనకు ప్రధాన కారణాల్లో కొండ ప్రాంతాల నుంచి ఒక్కసారిగా వచ్చిన భారీ వర్షపు నీరు, పాత బుడమేరు మార్గంలో ఆక్రమణలు, డైవర్షన్ ఛానల్ పరిమిత సామర్థ్యం ఉన్నాయి. వరద నీటిని మళ్లించే వ్యవస్థలోని బలహీనతలు కూడా బయటపడ్డాయి. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి పరిస్థితులు రాకుండా ఉండాలంటే తాత్కాలిక మరమ్మతులు సరిపోవని, మొత్తం వరద నిర్వహణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని ఈ ఘటన స్పష్టం చేసింది.

వరద సమయంలో రంగంలోకి దిగిన చంద్రబాబు.. యుద్ధ ప్రాతిపదికన సహాయక చర్యలు
2024 వరదల సమయంలో ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు స్వయంగా సహాయక చర్యలను పర్యవేక్షించడం ప్రత్యేకంగా నిలిచింది. విజయవాడ కలెక్టరేట్‌ను కేంద్రంగా చేసుకుని ప్రత్యేక కమాండ్ వార్ రూమ్ ఏర్పాటు చేశారు. అక్కడి నుంచే అధికారులకు దిశానిర్దేశం చేస్తూ వరద ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో సహాయక చర్యలను సమన్వయం చేశారు. పరిస్థితి తీవ్రంగా ఉన్న ప్రాంతాలకు పడవలు, జేసీబీల సహాయంతో వెళ్లి బాధితులను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే చర్యలను పర్యవేక్షించారు. ప్రజలకు ఆహారం, తాగునీరు, వైద్య సహాయం అందించడంతో పాటు వరద నీటిని తొలగించే పనులపైనా దృష్టి పెట్టారు.

మరోవైపు నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి నిమ్మల రామానాయుడు బుడమేరు డైవర్షన్ ఛానల్‌కు గండ్లు పడిన ప్రాంతాల్లోనే ఉండి మరమ్మతు పనులను పర్యవేక్షించారు. భారీగా వరద నీరు ప్రవహిస్తున్న సమయంలో గండ్లను పూడ్చడం ఇంజినీరింగ్ పరంగా అత్యంత కష్టమైన పని. వేగంగా ప్రవహిస్తున్న నీటిని ఎదుర్కొంటూ మరమ్మతులు చేపట్టాల్సి వచ్చింది. ఈ క్రమంలో భారత సైన్యం సిబ్బంది సహకారంతో మంత్రి రేయింబవళ్లు అక్కడే ఉండి మూడు ప్రాంతాల్లోనూ గండ్లను పూడ్చే పనులను సమన్వయం చేశారు. వరద ఉధృతి మధ్య ఈ పనులు పూర్తి చేయడం అధికారులకు, సిబ్బందికి పెద్ద సవాలుగా మారింది.

15 వేల నుంచి 37,500 క్యూసెక్కులకు బుడమేరు ఛానల్ సామర్థ్యం
బుడమేరు వరద నియంత్రణలో అత్యంత కీలకమైన మార్పు డైవర్షన్ ఛానల్ సామర్థ్యం పెంపు. ప్రస్తుతం ఉన్న ఛానల్ ద్వారా సుమారు 15 వేల క్యూసెక్కుల నీటిని మళ్లించే సామర్థ్యం ఉండగా, దీనిని 37,500 క్యూసెక్కులకు పెంచుతున్నారు. అంటే గతంతో పోలిస్తే రెండున్నర రెట్లకు పైగా నీటిని మళ్లించేలా వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు.

భారీ వర్షాలు కురిసినప్పుడు బుడమేరు నుంచి వచ్చే వరద నీరు ఒకే మార్గంపై ఒత్తిడి పెంచకుండా, మరింత ఎక్కువ నీటిని సురక్షితంగా కృష్ణానదిలోకి మళ్లించేందుకు ఈ విస్తరణ ఉపయోగపడుతుంది. 2024లో ఎదురైన పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఛానల్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం ద్వారా విజయవాడ నగరానికి వరద ముప్పును తగ్గించడమే ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన లక్ష్యం.

ఏనికేపాడు అండర్ టన్నెల్ సామర్థ్యం 400 నుంచి 20 వేల క్యూసెక్కులకు
బుడమేరు వరద నియంత్రణ ప్రాజెక్టులో ఏనికేపాడు అండర్ టన్నెల్ విస్తరణ కూడా కీలకమైన అంశం. ప్రస్తుతం ఈ అండర్ టన్నెల్ ద్వారా సుమారు 400 క్యూసెక్కుల నీటిని మాత్రమే తరలించే సామర్థ్యం ఉంది. దీనిని ఏకంగా 20 వేల క్యూసెక్కులకు పెంచేలా పనులు చేపడుతున్నారు. నీటి ప్రవాహానికి అడ్డంకులు లేకుండా, భారీ వరద సమయంలోనూ ఎక్కువ మొత్తంలో నీటిని వేగంగా తరలించేలా నిర్మాణాన్ని ఆధునికీకరిస్తున్నారు.

ఒకవైపు బుడమేరు డైవర్షన్ ఛానల్ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతూనే మరోవైపు ఏనికేపాడు వద్ద నీటి ప్రవాహానికి ఉన్న పరిమితులను తొలగించడం వల్ల మొత్తం వ్యవస్థ మరింత సమర్థంగా పనిచేసే అవకాశం ఉంటుంది. వరద సమయంలో ఒక ప్రాంతంలో నీరు నిలిచిపోయి వెనక్కి ప్రవహించకుండా ఉండేందుకు ఈ మార్పులు దోహదపడతాయి.

25 కిలోమీటర్ల సమాంతర వరద కాలువ.. అదనంగా 20 వేల క్యూసెక్కుల నీటి మళ్లింపు
ఈ ప్రాజెక్టులో మరో ప్రధాన ఆకర్షణ 25 కిలోమీటర్ల పొడవైన సమాంతర వరద కాలువ నిర్మాణం. బుడమేరు డైవర్షన్ ఛానల్‌కు అదనపు మార్గంగా ఈ కాలువను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. దీని ద్వారా మరో 20 వేల క్యూసెక్కుల వరద నీటిని తరలించేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు.

భారీ వర్షాలు కురిసినప్పుడు ప్రస్తుతం ఉన్న ఛానల్‌పై మాత్రమే ఆధారపడకుండా, అదనపు కాలువ ద్వారా కూడా నీటిని మళ్లించవచ్చు. ఒకేసారి భారీ మొత్తంలో వరద నీరు వచ్చినప్పుడు ప్రధాన ఛానల్‌పై ఒత్తిడి తగ్గించేందుకు ఈ సమాంతర కాలువ ఉపయోగపడుతుంది. ముఖ్యంగా 2024లో ఎదురైన 60 వేల క్యూసెక్కుల వరద వంటి పరిస్థితుల్లో నీటిని వేర్వేరు మార్గాల ద్వారా మళ్లించడం వల్ల నగరంలోకి నీరు ప్రవేశించే ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు.

వెలగలేరు గేట్ల మార్పు.. కాలువల్లో పూడిక తొలగింపు
బుడమేరు వరద నియంత్రణ వ్యవస్థలో వెలగలేరు హెడ్ రెగ్యులేటర్ గేట్లు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. భారీ వర్షాల సమయంలో బుడమేరు నీరు విజయవాడ నగరంలోని పాత ప్రవాహ మార్గంలోకి వెళ్లకుండా నియంత్రించి, డైవర్షన్ ఛానల్ ద్వారా కృష్ణానదిలోకి మళ్లించడంలో ఈ గేట్లు ఉపయోగపడతాయి.

ప్రస్తుతం ఈ గేట్లను మార్చి మరింత మెరుగైన నీటి నియంత్రణ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసే పనులు చేపడుతున్నారు. గేట్ల సామర్థ్యం పెరగడంతో పాటు నీటి ప్రవాహాన్ని అవసరానికి అనుగుణంగా నియంత్రించేలా ఆధునికీకరణ చేస్తున్నారు. దీనికి తోడు వివిధ కాలువల్లో పేరుకుపోయిన మట్టిని, పూడికను తొలగించే పనులు కూడా ప్రాజెక్టులో భాగంగా ఉన్నాయి. కాలువల్లో పూడిక పేరుకుపోతే నీటి ప్రవాహం తగ్గి వరద సమయంలో సమస్యలు ఏర్పడతాయి. అందుకే వాటిని శుభ్రం చేయడంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టారు.

కొల్లేరు, ఉప్పుటేరు మీదుగా సముద్రంలోకి వరద నీరు
బుడమేరు వరద నియంత్రణలో నీటిని నగరం నుంచి మళ్లించడం మాత్రమే సరిపోదు. ఆ నీరు దిగువ ప్రాంతాలకు చేరిన తర్వాత ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా సముద్రంలో కలిసేలా మార్గాలను సిద్ధం చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఈ నేపథ్యంలో కొల్లేరు సరస్సు, ఉప్పుటేరు పరిసరాల్లో నీటి ప్రవాహ మార్గాలను మెరుగుపరిచే చర్యలు చేపడుతున్నారు.

కొల్లేరు నుంచి ఉప్పుటేరు మీదుగా సముద్రంలోకి నీరు చేరే మార్గంలో పూడిక, అడ్డంకులు ఉంటే వరద నీరు ముందుకు వెళ్లకుండా వెనక్కి నిలిచిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. దీనివల్ల డైవర్షన్ ఛానల్‌పై ఒత్తిడి పెరిగి విజయవాడ పరిసర ప్రాంతాల్లో మళ్లీ నీరు చేరే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే దిగువ ప్రాంతాల్లోనూ కాలువలను శుభ్రం చేసి, నీరు సముద్రంలోకి సాఫీగా వెళ్లేలా చర్యలు తీసుకోవడం ఈ ప్రాజెక్టులో కీలక భాగంగా ఉంది.

తాజా తుపానులో విజయవాడకు ఉపశమనం
బుడమేరు వరద నియంత్రణ వ్యవస్థలో చేపట్టిన మార్పుల ప్రయోజనం ఇటీవల వచ్చిన తుపాను సమయంలో కనిపించిందని ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది. వరద నీటిని కృష్ణానదిలోకి మళ్లించే వ్యవస్థ సజావుగా పనిచేయడంతో విజయవాడ పాత నగర ప్రాంతాల్లోకి నీరు ప్రవేశించకుండా నిరోధించగలిగినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. అయితే ఈ ఉపశమనాన్ని భవిష్యత్తులో వచ్చే అన్ని రకాల భారీ వరదలకు పూర్తి రక్షణగా భావించలేం. కాలువల నిర్వహణ, గేట్ల పనితీరు, ఆక్రమణల నియంత్రణ, దిగువ ప్రాంతాల్లో నీటి పారుదల సామర్థ్యం నిరంతరం పర్యవేక్షించాల్సి ఉంటుంది.

విజయవాడకు శాశ్వత వరద రక్షణ సాధ్యమేనా?
బుడమేరు వరదల సమస్యకు కేవలం ఒక కాలువ నిర్మించడం లేదా గండ్లు పూడ్చడం మాత్రమే శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. కొండ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే వరద నీటిని నియంత్రించడం, నగరంలోని పాత ప్రవాహ మార్గాలను పరిరక్షించడం, ఆక్రమణలను తొలగించడం, డైవర్షన్ ఛానల్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, దిగువ ప్రాంతాల్లో నీరు సముద్రంలోకి వెళ్లే మార్గాలను మెరుగుపరచడం వంటి చర్యలన్నీ సమన్వయంతో అమలు కావాలి.

ముఖ్యంగా బుడమేరు పాత ప్రవాహ మార్గంలో ఆక్రమణల సమస్యను పరిష్కరించకుండా కేవలం భారీ సామర్థ్యంతో కూడిన కాలువలు నిర్మించడం వల్ల మాత్రమే పూర్తి స్థాయి భద్రత లభించదు. వర్షపాతం, వరద ప్రవాహం, కాలువల నీటి మట్టాలను నిరంతరం పర్యవేక్షించే వ్యవస్థ కూడా అవసరం. రియల్ టైమ్ గవర్నెన్స్ సొసైటీ (RTGS) పాత్రకు సంబంధించిన వివరాలు అందించిన సమాచారంలో లేనందున, ఈ ప్రాజెక్టులో దాని నిర్దిష్ట బాధ్యతలను నిర్ధారించలేం.

మొత్తంగా చూస్తే, 2024 బుడమేరు వరదలు విజయవాడకు ఒక పెద్ద హెచ్చరికగా నిలిచాయి. ఆ విపత్తు నుంచి నేర్చుకున్న పాఠాలతో 37,500 క్యూసెక్కుల సామర్థ్యంతో డైవర్షన్ ఛానల్, 20 వేల క్యూసెక్కుల సామర్థ్యంతో ఏనికేపాడు అండర్ టన్నెల్, అదనంగా 20 వేల క్యూసెక్కుల నీటిని మళ్లించే 25 కిలోమీటర్ల సమాంతర కాలువ వంటి పనులు చేపట్టడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఈ పనులన్నీ పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి వచ్చి, కాలువల నిర్వహణ, ఆక్రమణల నియంత్రణ కూడా సమర్థంగా కొనసాగితే విజయవాడకు బుడమేరు వరద ముప్పును గణనీయంగా తగ్గించే అవకాశం ఉంది. నగర ప్రజలు కోరుకుంటున్నది కూడా అదే.. ప్రతి వర్షాకాలంలో వరద భయంతో బతకకుండా, తమ ఇళ్లలో ప్రశాంతంగా జీవించే భద్రత.