మనం తినే 'మటన్' అసలు మటనేనా?.. భారతీయులను బురిడీ కొట్టిస్తున్న బ్రిటీష్ కాలం నాటి పదం! బిర్యానీలో తినేది మటన్ కాదు..

• భారత్లో మటన్ అంటే సాధారణంగా మేక మాంసాన్ని సూచిస్తున్న వైనం..
  
  
• భారత్లో మేకల వినియోగం, పెంపకం ఎక్కువ కావడం వల్లే ఈ పేరు స్థిరపడిన వైనం..

భారతదేశంలోని ఏ రెస్టారెంట్కు వెళ్లినా లేదా మాంసం దుకాణానికి వెళ్లినా ‘మటన్’ అని అడిగితే మనకు దొరికేది దాదాపుగా మేక మాంసమే (Goat Meat). ఘుమఘుమలాడే మటన్ కూరల నుంచి బిర్యానీలు, కబాబ్ల వరకు ఈ పదం మన నిత్య జీవితంలో, ఆహారపు అలవాట్లలో విడదీయరాని భాగమైపోయింది. కానీ ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ప్రపంచంలోని అనేక ఇతర దేశాల్లో 'మటన్' అంటే మేక మాంసం కాదు, దానికి అర్థం పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటుంది. మరి భారతీయులు ఈ పదాన్ని ఎందుకు అంత భిన్నంగా వాడుతున్నారు అనే అంశం వెనుక చారిత్రక, భాషా, వలసవాద ప్రభావాలతో పాటు శతాబ్దాలుగా మారుతున్న మన ఆహారపు అలవాట్లు దాగి ఉన్నాయి. అసలు 'మటన్' అనే పదానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేర్వేరు అర్థాలు ఎలా వచ్చాయో పరిశీలిస్తే ఆసక్తికరమైన విషయాలు వెలుగులోకి వస్తాయి.

భారతదేశంలో 'మటన్' అనే పదాన్ని సాధారణంగా మేక మాంసానికి ప్రత్యామ్నాయంగా వాడటం ఒక స్థిరమైన ఆనవాయితీగా మారింది. స్థానిక కబేళాలో కొనుగోలు చేసినా, ప్రముఖ రెస్టారెంట్లో ఆర్డర్ చేసినా, మెనూలో ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే మనకు లభించేది ఖచ్చితంగా మేక మాంసమే అవుతుంది. అయితే ఈ వాడుక అంతర్జాతీయంగా ఎక్కడా కనిపించదు. యూకే, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్ వంటి పాశ్చాత్య దేశాల్లో 'మటన్' అంటే కేవలం ఒక సంవత్సరం పైబడిన పెద్ద గొర్రె (Sheep) మాంసాన్ని మాత్రమే సూచిస్తుంది. అదేవిధంగా లేత గొర్రెపిల్ల మాంసాన్ని వారు 'ల్యామ్' (Lamb) అని పిలుస్తారు.

పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో మేక మాంసాన్ని కేవలం 'గోట్ మీట్' లేదా 'చెవాన్' (Chevon) అని మాత్రమే వ్యవహరిస్తారు. ఈ పదజాలంలోని స్పష్టమైన వ్యత్యాసం వల్లే విదేశాలకు వెళ్లే భారతీయులు అక్కడ మాంసం ఆర్డర్ చేసేటప్పుడు తరచుగా తీవ్ర గందరగోళానికి గురవుతుంటారు. భారతదేశాన్ని బ్రిటీషపాలకులు పరిపాలించిన కాలంలో, వారు గొర్రె మాంసం కోసం ఉపయోగించిన 'మటన్' అనే పదాన్ని భారతీయులు ఇక్కడ విస్తృతంగా లభించే మేక మాంసానికి అన్వయించుకోవడంతో ఈ చారిత్రక మార్పు చోటుచేసుకుంది. ప్రస్తుతం దక్షిణాసియాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతదేశంలో, స్థానిక వినియోగాన్ని బట్టి 'మటన్' అంటే గొర్రె మరియు మేక రెండింటినీ సూచించే సందర్భాలు ఉన్నప్పటికీ, మెజారిటీ ప్రజలు మాత్రం దీనిని మేక మాంసానికే స్థిరమైన ప్రత్యామ్నాయంగా భావిస్తున్నారు.

'మటన్' పదం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?
'మటన్' అనే పదానికి మూలాలు పాత ఫ్రెంచ్ పదం 'మోటాన్' (mouton)లో ఉన్నాయి. దీని అర్థం 'గొర్రె'. 1066లో నార్మన్లు ఇంగ్లండ్ను జయించిన తర్వాత, ఫ్రెంచ్ భాషా ప్రభావం ఇంగ్లీష్ ఆహార పదజాలంపై బలంగా పడింది. ఆ క్రమంలోనే ఈ పదం ఆంగ్లంలోకి ప్రవేశించింది. ఆవు మాంసాన్ని 'బీఫ్' అని, పంది మాంసాన్ని 'పోర్క్' అని పిలవడం వెనుక కూడా ఇదే కారణం. చారిత్రాత్మకంగా ఆంగ్లంలో 'మటన్' అంటే గొర్రె మాంసమే. అయితే, యూరప్ వెలుపల కొన్ని ప్రాంతాలలో మేక మాంసానికి కూడా ఈ పదాన్ని వాడినట్లు చారిత్రక ఆధారాలున్నాయి.

భారత్లో మేక మాంసాన్ని 'మటన్' అని ఎందుకంటారు?
దీనికి సమాధానం కేవలం భాషలో కాదు, మన ఆహార సంస్కృతి, భౌగోళిక పరిస్థితులు, చారిత్రక అవసరాలలో దాగి ఉంది. భారతదేశంలో శతాబ్దాలుగా అత్యధికంగా వినియోగించే మాంసాలలో మేక ఒకటి. గొడ్డు మాంసం లేదా పంది మాంసంలా కాకుండా, దాదాపు అన్ని మత వర్గాలు మేక మాంసాన్ని స్వీకరిస్తాయి. దీంతో ఇది ఇళ్లలో, హోటళ్ల మెనూలలో ఒక సాధారణ ఎంపికగా మారింది. అంతేకాకుండా, దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో మేకల పెంపకం కూడా సులభం. తక్కువ స్థలంలో, విభిన్న వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా జీవించడం, చిన్న తరహా రైతులకు సైతం ఆచరణీయంగా ఉండటంతో, తరతరాలుగా ఇది ప్రధాన మాంసాహార వనరుగా నిలిచింది.

బ్రిటిష్ వలస పాలన సమయంలో, ఆంగ్ల ఆహార పదాలు భారతీయ మార్కెట్లలోకి, వంటశాలల్లోకి ప్రవేశించాయి. అప్పటికే భారత్లో విస్తృతంగా అందుబాటులో ఉన్న మేక మాంసానికి, గొర్రె మాంసానికి వాడే 'మటన్' అనే ఆంగ్ల పదం స్థిరపడిపోయింది. కసాయి దుకాణాలు, రెస్టారెంట్లు, గృహ వినియోగంలో ఈ వాడుక విస్తరించడంతో, అది మన దైనందిన భాషలో భాగమైంది. అందుకే భారత్లో మటన్ కూర, మటన్ బిర్యానీ, మటన్ రోగన్ జోష్ వంటి వంటకాలన్నీ, ప్రత్యేకంగా చెబితే తప్ప, మేక మాంసంతోనే తయారు చేస్తారు.

మేక మాంసానికి అధికారిక పేరు ఉందా?
అవును, ఉంది. పాకశాస్త్ర పరిభాషలో మేక మాంసాన్ని 'చెవన్' (Chevon) అని పిలుస్తారు. 20వ శతాబ్దంలో పేరును ప్రామాణీకరించడానికి ఫ్రెంచ్ నుంచి ఈ పదాన్ని స్వీకరించారు. లేత మేకపిల్ల మాంసాన్ని కొన్నిసార్లు 'క్యాబ్రిటో' (Cabrito) అని కూడా అంటారు. అయితే, ఈ పదాలు రోజువారీ సంభాషణలో చాలా అరుదుగా వినిపిస్తాయి. పాశ్చాత్య దేశాల్లో కూడా 'గోట్ మీట్' అనే పదమే ఎక్కువగా వాడుకలో ఉంది.

కాబట్టి తదుపరిసారి ఎవరైనా మటన్ అంటే గొర్రె మాంసం అని చెబితే వారు చెప్పింది తప్పని అనలేం. అలాగే, ఒక భారతీయుడు మటన్ వండుతున్నానని చెబితే, అది మేక మాంసమేనని అర్థం చేసుకోవాలి. ఈ వ్యత్యాసం ఒక పొరపాటు కాదు, శతాబ్దాలుగా చరిత్ర, వలసవాద ప్రభావం, స్థానిక ఆహారపు అలవాట్లు, సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యతల కలయికతో ఏర్పడిన ఒక ఆసక్తికరమైన పరిణామం. ప్రజలు వారసత్వంగా పొందిన పదాల కంటే, వారు తినే ఆహారమే భాషను ఎలా మలుస్తుందో చెప్పడానికి ఇదొక చక్కటి ఉదాహరణ.