శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి: దేశమంతా భక్తి, ఆనందాల సందడి.. ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో ప్రత్యేకత!

శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి.. బాలకృష్ణుడి చిలిపి చేష్టలను గుర్తుచేసుకుంటూ దేశవ్యాప్తంగా భక్తులు ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకునే పండుగ. కృష్ణాష్టమి, గోకులాష్టమి, శ్రీకృష్ణ జయంతి వంటి పేర్లతోనూ ఈ పండుగను పిలుస్తారు. హిందూ పంచాంగం ప్రకారం భాద్రపద మాసం కృష్ణపక్ష అష్టమి రోజున ఈ వేడుక జరుగుతుంది. 2026లో దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో సెప్టెంబర్ 4న జన్మాష్టమి జరుపుకుంటున్నారు. అయితే పంచాంగం, ప్రాంతీయ ఆచారాల ఆధారంగా పూజా సమయాల్లో స్వల్ప తేడాలు ఉంటాయి.

శ్రీకృష్ణుడు అర్ధరాత్రి జన్మించాడనే విశ్వాసంతో జన్మాష్టమి వేడుకల్లో మధ్యరాత్రి పూజకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. రోజంతా ఉపవాసం ఉండే భక్తులు రాత్రి వరకు భజనలు, కీర్తనలు చేస్తూ కృష్ణుడి జన్మ ఘడియ కోసం ఎదురుచూస్తారు. అర్ధరాత్రి కృష్ణుడికి అభిషేకం చేసి, కొత్త వస్త్రాలు అలంకరించి, పూలతో అందంగా ముస్తాబు చేసిన పల్లకిలో లేదా ఉయ్యాలలో బాలకృష్ణుడిని ప్రతిష్ఠిస్తారు. అనంతరం హారతి ఇచ్చి ప్రసాదాన్ని పంచుకుంటారు.

బాలకృష్ణుడి కోసం ప్రత్యేక అలంకరణ
జన్మాష్టమి వచ్చిందంటే ఇళ్లలో సందడి మొదలవుతుంది. ముందుగా ఇళ్లను శుభ్రం చేసి పూజా గదిని అందంగా అలంకరిస్తారు. బాలకృష్ణుడి విగ్రహాన్ని పూలు, నెమలిపింఛం, పసుపు రంగు వస్త్రాలతో ముస్తాబు చేస్తారు. చిన్న ఉయ్యాలను సిద్ధం చేసి అందులో లడ్డూ గోపాలను కూర్చోబెట్టడం అనేక కుటుంబాల్లో కనిపించే అందమైన సంప్రదాయం.

కొన్ని ఇళ్లలో ఇంటి గుమ్మం నుంచి పూజా గది వరకు చిన్న చిన్న పాదముద్రలు వేస్తారు. ఇవి బాలకృష్ణుడు ఇంట్లోకి అడుగుపెడుతున్నాడనే భావనకు ప్రతీక. ముఖ్యంగా తమిళనాడులో ఈ ఆచారం ఎంతో ప్రాచుర్యంలో ఉంది.

ఉపవాసం.. భజనలు.. అర్ధరాత్రి కృష్ణజననం
జన్మాష్టమి రోజున చాలామంది భక్తులు ఉపవాసం ఉంటారు. కొందరు పూర్తిగా ఉపవాసం పాటిస్తే, మరికొందరు పండ్లు, పాలు వంటి ఫలాహారం తీసుకుంటారు. కుటుంబ సంప్రదాయాలను బట్టి ఉపవాస విధానాలు మారుతాయి. రోజంతా కృష్ణనామస్మరణ, భజనలు, కీర్తనలు, పురాణ పఠనం కొనసాగుతాయి.

రాత్రి సమయం దగ్గర పడేకొద్దీ ఆలయాల్లో భక్తుల సందడి పెరుగుతుంది. శంఖనాదాలు, గంటల మోత, కృష్ణనామస్మరణతో ఆలయ ప్రాంగణాలు మార్మోగుతాయి. అర్ధరాత్రి కృష్ణుడి జన్మోత్సవాన్ని నిర్వహించి, పంచామృతంతో అభిషేకం చేసి, నైవేద్యం సమర్పిస్తారు.

మథుర, బృందావనాల్లో ప్రత్యేక వైభవం
శ్రీకృష్ణుడి జన్మస్థలమైన మథుర, బాల్య లీలలకు ప్రసిద్ధి చెందిన బృందావనం జన్మాష్టమి వేడుకలకు ప్రధాన కేంద్రాలుగా నిలుస్తాయి. ఇక్కడ ఆలయాలు ప్రత్యేకంగా అలంకరించబడతాయి. రాత్రంతా భక్తి కార్యక్రమాలు, అభిషేకాలు, భజనలు నిర్వహిస్తారు.

కృష్ణుడి బాల్యం, రాసలీలలు, గోపికలతో ఆయన అనుబంధాన్ని ప్రతిబింబించే రాసలీల, కృష్ణలీల నృత్య నాటకాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా ఉంటాయి. మథుర ప్రాంతంతో పాటు మణిపూర్, అసోం, రాజస్థాన్, గుజరాత్ ప్రాంతాల్లోనూ రాసలీల సంప్రదాయానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

మహారాష్ట్రలో దహీ హండి సందడి
జన్మాష్టమి అంటే మహారాష్ట్రలో మరో ప్రత్యేకత గుర్తుకు వస్తుంది. అదే దహీ హండి. చిన్నతనంలో కృష్ణుడు వెన్న, పెరుగు దొంగిలించి తినేవాడనే కథను గుర్తుచేసుకుంటూ ఈ వేడుక నిర్వహిస్తారు.

గోవింద బృందాలు ఒకరిపై ఒకరు నిలబడి మానవ పిరమిడ్‌గా ఏర్పడతారు. పైకి ఎక్కిన వ్యక్తి ఎత్తులో వేలాడదీసిన పెరుగు లేదా వెన్నతో నింపిన కుండను పగులగొడతాడు. ముంబై, థానే, పుణే తదితర ప్రాంతాల్లో దహీ హండి వేడుకలు భారీ స్థాయిలో జరుగుతాయి. ఢోల్-తాషా వాయిద్యాలు, నృత్యాలు, పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొనే గోవింద బృందాలతో వీధులు పండుగ వాతావరణాన్ని సంతరించుకుంటాయి.

గుజరాత్‌లో ‘సాతమ్-ఆఠమ్’
గుజరాత్‌లో జన్మాష్టమిని కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాతమ్-ఆఠమ్ పేరుతో రెండు రోజుల పండుగగా జరుపుకుంటారు. ద్వారకలో శ్రీకృష్ణుడికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఇళ్లలో భక్తులు ఉపవాసం పాటిస్తూ కృష్ణుడిని ఆరాధిస్తారు.

శ్రీకృష్ణుడికి ఇష్టమైనవిగా భావించే పాలు, పెరుగు, వెన్నతో పాటు వివిధ రకాల నైవేద్యాలను సమర్పిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో మట్కీ ఫోడ్ కార్యక్రమాలు కూడా నిర్వహిస్తారు.

దక్షిణ భారతంలో ప్రత్యేక సంప్రదాయాలు
తమిళనాడులో కృష్ణుడి పాదముద్రలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. బియ్యపు పిండితో ఇంటి గుమ్మం నుంచి పూజా గది వరకు చిన్న పాదాలను వేస్తారు. ఇళ్ల ముందు కోలాలు(ముగ్గులు) వేసి, కృష్ణుడికి ఇష్టమైన నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. భక్తి గీతాలు, గీతా పారాయణం కూడా నిర్వహిస్తారు.

కేరళలో జన్మాష్టమిని అష్టమి రోహిణిగా పిలుస్తారు. మలయాళ క్యాలెండర్ ప్రకారం ప్రత్యేక పూజలు, భక్తి కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. కృష్ణుడి బాల్య రూపాన్ని ఆరాధించడం ఇక్కడ ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో కృష్ణాష్టమి సందర్భంగా ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు, అభిషేకాలు, భజనలు, శ్లోక పఠనం జరుగుతాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో చిన్నారులను బాలకృష్ణుడి వేషధారణలో అలంకరించి వేడుకల్లో పాల్గొనడం ఆనవాయితీ. ఈ దృశ్యాలు పండుగకు మరింత అందాన్ని తీసుకొస్తాయి.

56 రకాల నైవేద్యం.. ‘ఛప్పన్ భోగ్’
ఉత్తర, పశ్చిమ భారతంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఛప్పన్ భోగ్ సంప్రదాయం కనిపిస్తుంది. శ్రీకృష్ణుడికి 56 రకాల వంటకాలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. పాలు, పెరుగు, వెన్న వంటి పాల పదార్థాలకు ఇందులో ప్రత్యేక స్థానం ఉంటుంది. ఈ సంప్రదాయం కేవలం ఆహారంతో ముడిపడినది కాదు. కృష్ణుడిపై భక్తి, ప్రేమను నైవేద్యం రూపంలో వ్యక్తం చేసే ఆచారంగా భక్తులు భావిస్తారు.

కృష్ణాష్టమి వేడుకలు ఉత్తర, పశ్చిమ, దక్షిణ భారతానికే పరిమితం కావు. ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లోనూ కృష్ణుడి కథలను సంగీతం, నృత్యం, నాటక రూపాల్లో ప్రదర్శిస్తారు. ముఖ్యంగా మణిపూర్, అసోం ప్రాంతాల్లో రాసలీలకు ప్రత్యేక సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యం ఉంది.

పిల్లలతో మరింత అందంగా మారే పండుగ
కృష్ణాష్టమి ప్రత్యేకతల్లో పిల్లల భాగస్వామ్యం కూడా ఒకటి. చిన్నారులను కృష్ణుడు, రాధ, గోపికల వేషాల్లో అలంకరించి కుటుంబ సభ్యులు మురిసిపోతారు. కొందరు ఇళ్లలో చిన్న గోకులాన్ని ఏర్పాటు చేసి కృష్ణుడి బాల్య ఘట్టాలను చూపిస్తారు.

ఇలా చూస్తే కృష్ణాష్టమి కేవలం ఒక మతపరమైన పండుగగా కనిపించదు. కుటుంబాన్ని ఒకచోట చేర్చే వేడుకగా, పిల్లలకు భారతీయ సంప్రదాయాలను పరిచయం చేసే సందర్భంగా, సంగీతం-నృత్యం-నాటకాలకు వేదికగా, సమాజాన్ని కలిపే ఉత్సవంగా కూడా నిలుస్తోంది.

ప్రాంతాలు మారినా.. కృష్ణుడిపై ప్రేమ ఒక్కటే
మథురలో అర్ధరాత్రి అభిషేకం, బృందావనంలో రాసలీల, మహారాష్ట్రలో దహీ హండి, గుజరాత్‌లో ద్వారక ఉత్సవాలు, తమిళనాడులో చిన్న పాదముద్రలు, కేరళలో అష్టమి రోహిణి.. ఇలా దేశంలోని ప్రతి ప్రాంతం తనదైన పద్ధతిలో కృష్ణాష్టమిని జరుపుకుంటుంది.

ఆచారాలు మారినా సందేశం మాత్రం ఒక్కటే. అధర్మంపై ధర్మం, చెడుపై మంచి, నిరాశపై ఆశ గెలుస్తుందనే నమ్మకాన్ని శ్రీకృష్ణుడి జీవితం గుర్తుచేస్తుంది. అందుకే తరాలు మారుతున్నా కృష్ణాష్టమి పండుగపై భారతీయుల ప్రేమ తగ్గడం లేదు. బాలకృష్ణుడి చిలిపి నవ్వుతో మొదలయ్యే ఈ పండుగ ప్రతి ఇంటికీ భక్తితో పాటు ఆనందాన్ని తీసుకొస్తోంది.

ఈ సందర్భంగా మీకూ మీ కుటుంబ సభ్యులకు ఆంధ్రప్రవాసి తరపున శ్రీ కృష్ణాష్టమి శుభాకాంక్షలు.