డాలర్లు కావాలని NRI లను అడిగిన ప్రభుత్వం! అనుకోని రీతిలో 10 రెట్ల భారీ స్పందన! బేజారైన RBI అధికారులు

• చమురు ధరల ఎఫెక్ట్.. రూపాయి పతనం: డాలర్ నిల్వల కోసం ఆర్బీఐ వేసిన మాస్టర్ ప్లాన్‌లో ఊహించని ట్విస్ట్!

• 1991, 2013 సంక్షోభాలను మించిన సరికొత్త రికార్డు: భారీగా వచ్చిపడ్డ డాలర్లతో భారతదేశానికి లాభమా.. నష్టమా?!

• ఉచితంగా వచ్చిన డబ్బు కాదు.. తిరిగి చెల్లించాల్సిన వేల కోట్లు!: ఆర్బీఐ బ్యాలెన్స్ షీట్‌పై పెరిగిన ఒత్తిడి!

అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, పెరుగుతున్న ముడి చమురు ధరలు మరియు విదేశీ వాణిజ్య లోటుల కారణంగా భారత రూపాయి విలువ నిరంతరం ఒత్తిడికి లోనవుతోంది. అమెరికన్ డాలర్‌తో పోలిస్తే రూపాయి విలువ క్షీణిస్తున్న ప్రతిసారీ దేశీయ విదేశీ మారక ద్రవ్య నిల్వలను పటిష్టం చేసేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా అత్యవసర చర్యలు చేపడుతుంటుంది. ఇందులో భాగంగా విదేశాల్లోని భారతీయులు (ఎన్‌ఆర్‌ఐలు) సంపాదించిన డాలర్లను దేశీయ బ్యాంకుల్లో డిపాజిట్ చేసేలా ఆకర్షణీయమైన వడ్డీ రేట్లతో ఫారిన్ కరెన్సీ నాన్-రెసిడెంట్ బ్యాంక్ (ఎఫ్‌సీఎన్‌ఆర్-బీ) డిపాజిట్ల పథకాన్ని ప్రోత్సహించింది. ట్యాక్స్ డిడక్షన్ ఎట్ సోర్స్ (టీడీఎస్) మినహాయింపులతో పాటు డాలర్లలోనే అసలు, వడ్డీ తిరిగి పొందే సదుపాయం కల్పించడంతో ఈ పథకం అనూహ్య ఆదరణ పొందింది.

అంచనాలకు మించిన డాలర్ల ప్రవాహం – గడువుకు ముందే నిలిపివేత

ఈ ప్రత్యేక ప్రక్రియ ద్వారా సుమారు 50 నుంచి 70 బిలియన్ డాలర్ల వరకు నిధులను సమీకరించాలని ప్రభుత్వం, ఆర్బీఐ తొలుత అంచనా వేశాయి. అయితే విదేశీ ఇన్వెస్టర్లు, ఎన్‌ఆర్‌ఐలు పోటెత్తడంతో ఏకంగా 136 బిలియన్ డాలర్లు (భారత కరెన్సీలో సుమారు రూ.11 లక్షల కోట్లకు పైగా) దేశీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి వెల్లువెత్తాయి. డిపాజిట్ల ప్రవాహం పరిమితి దాటిపోతుండటం, భవిష్యత్తులో అది తీవ్రమైన ఆర్థిక సవాలుగా మారే ప్రమాదం ఉందని గుర్తించిన ఆర్బీఐ, సెప్టెంబర్ 30 వరకు కొనసాగాల్సిన ఈ డిపాజిట్ విండోను నెల రోజుల ముందే మూసివేసి అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచింది.

బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో అదనపు లిక్విడిటీ – రుణ డిమాండ్ కొరత

ఎన్‌ఆర్‌ఐల నుంచి వచ్చిన డాలర్లను బ్యాంకులు ఆర్బీఐకి అప్పగించగా, అందుకు సమానమైన రూపాయలను ఆర్బీఐ బ్యాంకులకు విడుదల చేసింది. దీనివల్ల దేశీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి ఒక్కసారిగా లక్షల కోట్ల రూపాయల నగదు వచ్చి చేరింది. అయితే మార్కెట్లో ఆ మొత్తాన్ని వెంటనే రుణాల రూపంలో తీసుకునే డిమాండ్ లేకపోవడంతో బ్యాంకుల వద్ద నిధులు నిరుపయోగంగా మిగిలిపోయే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ అదనపు నగదు వ్యవస్థను నియంత్రించేందుకు ఆర్బీఐ వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో (వీఆర్‌ఆర్) వంటి సాధనాలను ఉపయోగించి అదనపు రూపాయలను వెనక్కి తీసుకోవలసి వచ్చింది.

కరెన్సీ రిస్క్ మరియు హెడ్జింగ్ ఖర్చుల భారం

ఈ డిపాజిట్లు స్వల్పకాలికమైనవి కావు; సాధారణంగా 3 నుంచి 5 సంవత్సరాల కాలపరిమితితో ఉండే ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్లు. ఇవి ఉచితంగా వచ్చిన నిధులు కావు, నిర్ణీత గడువు తీరిన తర్వాత ఎన్‌ఆర్‌ఐలకు తిరిగి డాలర్లలోనే చెల్లించాల్సిన చట్టబద్ధమైన అప్పులు. ప్రస్తుతమున్న మారకం విలువ కంటే భవిష్యత్తులో రూపాయి మరింత బలహీనపడితే, తిరిగి చెల్లించే సమయంలో భారతీయ బ్యాంకులకు రూపాయి విలువ పరంగా తీవ్రమైన నష్టం వాటిల్లుతుంది. ఈ నష్టాన్ని నివారించేందుకు తీసుకునే కరెన్సీ హెడ్జింగ్ కోసం కూడా బ్యాంకులు భారీగా ప్రీమియంలను భరించాల్సి రావడం కొత్త తలనొప్పిగా మారింది.

ఆర్బిట్రేజ్ రూపంలో లాభపడ్డ ఎన్‌ఆర్‌ఐలు – గిఫ్ట్ సిటీ మార్గాలు

ఈ డిపాజిట్లు ఇంత భారీగా రావడానికి వెనుక గల ప్రధాన కారణం వడ్డీ వ్యత్యాసం (ఆర్బిట్రేజ్). అంతర్జాతీయ బ్యాంకుల నుంచి తక్కువ వడ్డీకి డాలర్లను రుణాలుగా తీసుకుని, భారతీయ బ్యాంకులలో అధిక వడ్డీకి ఎఫ్‌సీఎన్‌ఆర్ ఖాతాల్లో జమ చేయడం ద్వారా ఎన్‌ఆర్‌ఐలు పెద్ద ఎత్తున లాభాలు ఆర్జించారు. గుజరాత్‌లోని గిఫ్ట్ సిటీ వంటి అంతర్జాతీయ ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ కేంద్రాల ద్వారా చట్టబద్ధంగానే ఈ లావాదేవీలు పెద్ద ఎత్తున సాగాయి. అయితే ఒక పథకం ఊహించిన దానికంటే మితిమీరి విజయవంతం కావడం ఆర్బీఐకి ఊహించని నిర్వహణ సవాలును తెచ్చిపెట్టింది.

గత సంక్షోభాల అనుభవాలు – పాఠాలు

భారతదేశం విదేశీ మారకద్రవ్య కొరతను ఎదుర్కొన్న 1991 ఇండియా డెవలప్‌మెంట్ బాండ్లు, 1998 అణుపరీక్షల నాటి ఆంక్షలు, 2000 నాటి మిలీనియం డిపాజిట్లు మరియు 2013 నాటి ట్యాపర్ టాంట్రమ్ సమయాల్లోనూ ఎన్‌ఆర్‌ఐల నిధులను ఆశ్రయించింది. అయితే గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా ఇప్పుడు రూ.11 లక్షల కోట్ల భారీ మొత్తం జమకావడం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ విదేశీ అప్పుల నిర్వహణ నైపుణ్యానికి పరీక్షగా నిలిచింది. డాలర్ నిల్వలు పెరగడం రూపాయికి తాత్కాలిక ఊరటనిచ్చినప్పటికీ, ఆ నిధులపై వడ్డీ, హెడ్జింగ్ మరియు భవిష్యత్ మారకపు విలువ రిస్కులను సమర్థవంతంగా దాటడమే ఆర్బీఐ ముందున్న అసలైన బాధ్యత.