Veligonda Project: వెలిగొండ టన్నెల్స్ నిర్మాణంలో ఎదురైన అసలు సవాళ్లు! ఆ యంత్రాలనే ఎందుకు వాడారంటే...

• 19.2 కిలోమీటర్ల భారీ కన్వేయర్ బెల్ట్.. వెలిగొండ రాళ్లను తరలించేందుకు వాడిన సరికొత్త టెక్నాలజీ!

• భూగర్భ నీటి ఊటలు, కఠినమైన క్వార్ట్‌జైట్ రాళ్లు: వెలిగొండలో ఇంజనీర్ల అద్భుత పోరాటం

• పర్యావరణ పరిరక్షణకే ప్రాధాన్యం: టైగర్ రిజర్వ్ కోసం పేలుళ్లు ఆపి టీబీఎం మిషన్ల వినియోగం  

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రకాశం, నెల్లూరు, వైఎస్సార్ కడప జిల్లాల దాహార్తిని తీర్చే పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ఒక అద్భుతమైన ఇంజనీరింగ్ విన్యాసం. ఈ ప్రాజెక్టును అధికారికంగా ప్రారంభించిన తరుణంలో రాజకీయ క్రెడిట్ వివాదాలు ఎలా ఉన్నా, సాంకేతిక కోణంలో నల్లమల కొండలను తొలుచుకుంటూ నిర్మించిన ట్విన్ టన్నెల్స్ (సొరంగాలు) నిర్మాణం భారత నీటిపారుదల రంగ చరిత్రలోనే అత్యంత సంక్లిష్టమైన ఇంజనీరింగ్ సవాలుగా నిలిచింది. పర్యావరణ పరిమితులు, విభిన్న భూగర్భ భౌగోళిక పరిస్థితుల నడుమ ఇంజనీర్లు ఈ ప్రాజెక్టును ఎలా ముందుకు తీసుకెళ్లారనేది ఆసక్తికరమైన అంశం.

టీబీఎం (టన్నెల్ బోరింగ్ మిషన్ల) ఎంపికకు గల కారణం

వెలిగొండ టన్నెల్స్ మార్గం నాగార్జునసాగర్ - శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్ పరిధిలోని దట్టమైన నల్లమల అటవీ ప్రాంతం గుండా వెళ్తుంది. సాధారణంగా కొండలను తవ్వేందుకు డ్రిల్ అండ్ బ్లాస్ట్ (బాంబు పేలుళ్లు) పద్ధతిని ఉపయోగిస్తారు. అయితే వన్యప్రాణులకు ఎటువంటి శబ్ద కాలుష్యం, నిద్రాభంగం కలగకుండా పర్యావరణ అనుమతులు సాధించేందుకు భారీ టన్నెల్ బోరింగ్ మిషన్లనే (TBM) ఎంచుకోవాల్సి వచ్చింది. టన్నెల్-1 కోసం 128 మీటర్ల పొడవు, 1000 టన్నుల బరువున్న జర్మన్ టీబీఎంను, టన్నెల్-2 కోసం 130 మీటర్ల పొడవు, 1900 టన్నుల బరువున్న అమెరికన్ టీబీఎంను దిగుమతి చేసుకున్నారు.

భూగర్భ జలాలు మరియు కఠినమైన రాళ్ల సవాళ్లు

నల్లమల కొండల అంతర్భాగంలో భౌగోళిక నిర్మాణం ఏకరూపంగా లేదు. ఒకవైపు అత్యంత కఠినమైన క్వార్ట్‌జైట్ రాళ్లు ఉంటే, మరోవైపు సులువుగా పొడయ్యే బలహీనమైన పొరలు, భూగర్భ నీటి ప్రవాహాలు ఎదురయ్యాయి. టన్నెల్-1 తవ్వకంలో సుమారు 9 కిలోమీటర్ల వద్ద భారీ నీటి ఊట, బురద రావడంతో మిషన్ ఏడాదికి పైగా నిలిచిపోయింది. చివరకు ప్రత్యేకంగా బైపాస్ సొరంగం తవ్వి ఆ యంత్రాన్ని వెలికితీసి తిరిగి పనిని ప్రారంభించాల్సి వచ్చింది.

19.2 కిలోమీటర్ల రికార్డు కన్వేయర్ వ్యవస్థ

టీబీఎం యంత్రం ముందు భాగంలోని డిస్క్ కట్టర్లు రాళ్లను ముక్కలు చేస్తూ ముందుకు సాగుతుంటే, వెనుక భాగంలో ఆటోమేటిక్‌గా కాంక్రీట్ సెగ్మెంట్లను అమర్చి సొరంగానికి లైనింగ్ ఏర్పాటు చేసేవారు. ఈ క్రమంలో తవ్విన భారీ ఎత్తున మట్టి, రాళ్లను సొరంగం లోపలి నుంచి బయటకు తరలించేందుకు ఏకంగా 19.2 కిలోమీటర్ల పొడవైన కంటిన్యూస్ కన్వేయర్ బెల్ట్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. ఇది భారతదేశంలోనే ఉపయోగించిన అత్యంత విస్తృతమైన కన్వేయర్ నెట్‌వర్క్‌లలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.

సొరంగంలోనే ఇరుక్కుపోయిన భారీ టీబీఎం మిషన్

టన్నెల్-2 తవ్వకంలో 11 కిలోమీటర్ల తర్వాత కన్వేయర్ బెల్ట్ వ్యవస్థలో సాంకేతిక సమస్యలు తలెత్తాయి. దాంతో మిగిలిన సుమారు 6.9 కిలోమీటర్ల పనిని సంప్రదాయ డ్రిల్ అండ్ బ్లాస్ట్ పద్ధతిలో పూర్తి చేయాల్సి వచ్చింది. అయితే ఆ భారీ అమెరికన్ టీబీఎం మిషన్ టన్నెల్ లోపలే ఉండిపోవడంతో, సొరంగం పూర్తి చేయడానికి ఆ యంత్రమే పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది. కాంట్రాక్టర్లు, బ్యాంకుల మధ్య ఏర్పడిన వివాదాలు కోర్టుకు చేరడంతో, చివరకు హైకోర్టు అనుమతితో యంత్రాన్ని విడిభాగాలుగా (డిస్మాంటిల్ చేసి) బయటకు తీసే ప్రక్రియను చేపట్టారు.

దశాబ్దాల సుదీర్ఘ పోరాటానికి సంకేతం

వెలిగొండ ప్రాజెక్టు పరిధిలోని మొత్తం 37.6 కిలోమీటర్ల మేర ట్విన్ టన్నెల్స్ నిర్మాణం వెనుక కేవలం మట్టి తవ్వకం మాత్రమే కాకుండా.. ప్రోబ్ డ్రిల్లింగ్, గ్రౌండ్ కెమికల్ ఇంజెక్షన్లు, రాక్ బోల్టింగ్ మరియు రికార్డు స్థాయి యంత్రాల నిర్వహణ లాంటి అసాధారణ ఇంజనీరింగ్ కృషి దాగి ఉంది. ఈ సాంకేతిక, న్యాయపరమైన సంక్లిష్టతలే వెలిగొండ ప్రాజెక్టు పూర్తి కావడానికి దశాబ్దాల కాలం పట్టడానికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి.