Veligonda Project: ఆసియాలోనే అతి పొడవైన ట్విన్ టన్నెల్స్.. వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకత ఇదే!

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని మార్కాపురం జిల్లా (పాత ప్రకాశం జిల్లా) పరిధిలో ఉన్న 'పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు' దశాబ్దాల కరవును తరిమికొట్టేందుకు నిర్మించిన ఒక అద్భుత జలయజ్ఞం. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా కృష్ణా నది వరద జలాలను శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ సమీపంలోని కొల్లంవాగు వద్ద నుంచి మళ్లించి నల్లమలసాగర్ రిజర్వాయర్‌లో నిల్వ చేస్తారు. ప్రకాశం, నెల్లూరు, మరియు వైఎస్ఆర్ కడపా జిల్లాల్లోని ఫ్లోరైడ్ బాధితులకు సురక్షితమైన తాగునీటిని, లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీటిని అందించడమే ఈ ప్రతిష్టాత్మక పథకం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

ఆసియా ఖండంలోనే అతి పొడవైన సొరంగాలు (ట్విన్ టన్నెల్స్)
ఈ ప్రాజెక్టులో అత్యంత కఠినమైన నల్లమల కొండలను తొలిచి నిర్మించిన రెండు సమాంతర సొరంగాలు (ట్విన్ టన్నెల్స్) ఆసియా ఖండంలోనే అతి పొడవైనవిగా రికార్డు సృష్టించాయి. మొదటి టన్నెల్ 18.82 కిలోమీటర్ల పొడవు మరియు 7 మీటర్ల వ్యాసంతో రోజూ 734 కోట్ల లీటర్ల నీటిని తరలించేలా రూపొందించబడింది. ఇక రెండో టన్నెల్ 18.83 కిలోమీటర్ల పొడవు మరియు 9.20 మీటర్ల భారీ వ్యాసంతో నిర్మించగా, దీని ద్వారా ప్రతిరోజూ ఏకంగా 2,099 కోట్ల లీటర్ల నీరు ప్రవహిస్తుంది. మెఘా ఇంజనీరింగ్ (MEIL) సంస్థ ఈ సుదీర్ఘ సొరంగాల తవ్వకం పనులను అత్యాధునిక టన్నెల్ బోరింగ్ మిషన్ల సహాయంతో విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది.

కాలువల నెట్‌వర్క్ మరియు నీటి నిల్వ సామర్థ్యం
సొరంగాల గుండా వచ్చిన నీటిని నల్లమలసాగర్ రిజర్వాయర్ లోకి తరలించి, అక్కడ నుంచి వివిధ కాలువల ద్వారా వ్యవసాయ భూములకు పంపిస్తారు. ముఖ్యంగా తీగలరు కాలువ (48.30 కి.మీ.), గొట్టెపాడియా కాలువ (11.44 కి.మీ.) మరియు ఫీడర్ కాలువలతో పాటు తూర్పు ప్రధాన కాలువ, ఉదయగిరి బ్రాంచ్ కాలువల ద్వారా భారీ నెట్‌వర్క్ ఏర్పాటయింది. నల్లమలసాగర్ రిజర్వాయర్ పూర్తి సామర్థ్యం 53.85 టీఎంసీలు కాగా, కనీస మట్టంగా ఉండే 10 టీఎంసీల నీటిని నింపడానికి ఈ రెండు సొరంగాల ద్వారా దాదాపు 10 రోజుల పాటు నిరంతరాయంగా ప్రవాహం కొనసాగాల్సి ఉంటుంది.

లబ్ధి పొందే ప్రాంతాలు.. కోట్లాది ప్రజల కల
ఈ భారీ ప్రాజెక్టు పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి రావడం వల్ల ప్రకాశం, నెల్లూరు, మరియు కడపా జిల్లాల్లోని సుమారు 30 కరవు పీడిత మండలాలకు బహుళ ప్రయోజనాలు చేకూరుతాయి. దాదాపు 15.25 lakhs మంది ప్రజలకు శాశ్వతంగా తాగునీటి సమస్య తీరడంతో పాటు, 4.47 లక్షల ఎకరాల సారవంతమైన సాగుభూమి పచ్చని పంటలతో కనువిందు చేయనుంది. దశాబ్దాలుగా తీవ్రమైన ఫ్లోరైడ్ సమస్యతో అల్లాడుతున్న పశ్చిమ ప్రకాశం ఏరియా గ్రామాల పాలిట ఈ ప్రాజెక్టు నీళ్లు ఒక సంజీవనిలా మారబోతున్నాయి.

పునరావాసం మరియు సవాళ్లు (R&R Issues)
ఇంతటి అద్భుతమైన ప్రాజెక్టు వెనుక వేలాది కుటుంబాల భూ త్యాగాలు మరియు కష్టాలు కూడా దాగి ఉన్నాయి. నల్లమలసాగర్ ముంపు కారణంగా దాదాపు 11 గ్రామాలలోని 7,500 కుటుంబాలు నిరాశ్రయులవుతున్నారు. ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు 84 శాతానికి పైగా నిర్వాసితులకు రూ. 768 కోట్ల మేర పరిహారం అందించినప్పటికీ, ఇంకా వెయ్యికి పైగా కుటుంబాలు తుది పరిహారం మరియు పునరావాస కాలనీలలో సరైన రోడ్లు, తాగునీరు వంటి కనీస వసతుల కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి.

2004 అక్టోబర్‌లో శంకుస్థాపన చేసిన ఈ ప్రాజెక్టు అంచనా వ్యయం కాలక్రమేణా పెరుగుతూ రూ. 8,052 కోట్లకు చేరింది. ఏదేమైనా, ఈ భారీ జలయజ్ఞం పూర్తికావడం వల్ల రాయలసీమ, ప్రకాశం సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో శాశ్వత కరవు నివారణ జరిగి ప్రాంతీయ సమతుల్యత సాధించవచ్చు. అమరావతిలో ప్రతిపాదించిన ఏపీఎన్‌ఆర్‌టీ ఐకాన్ టవర్ (APNRT Icon Tower) ఎలాగైతే గ్లోబల్ తెలుగు ప్రజల గుర్తింపునకు చిహ్నంగా నిలవబోతోందో, అదే విధంగా ఈ వెలిగొండ ప్రాజెక్టు కాలువలు సామాన్య రైతు జీవితాల్లో నూతన వెలుగులు నింపే సరికొత్త ప్రగతి చిహ్నాలుగా నిలిచిపోతాయి.