Iran War: గల్ఫ్‌కు బదులు అమెరికా.. ఎల్‌పీజీ కోసం భారత్ కొత్త దారులు.. భారీ నష్టాల్లో చమురు సంస్థలు

• World: ప్రభుత్వ చమురు సంస్థలకు మూడు నెలల్లో రూ. 22,000 కోట్ల నష్టాలు..
  
  
• పశ్చిమాసియా సంక్షోభం కారణంగా అమెరికా నుంచి భారీగా ఎల్‌పీజీ దిగుమతులు..

Iran War: పశ్చిమాసియా (మిడిల్ ఈస్ట్) ప్రాంతంలో ఇటీవల ఒక్కసారిగా చెలరేగిన భౌగోళిక రాజకీయ సంక్షోభం, భారతదేశ ద్రవీకృత పెట్రోలియం గ్యాస్ (ఎల్‌పీజీ) దిగుమతుల వ్యూహాత్మక స్వరూపాన్నే పూర్తిగా మార్చివేసింది. సంప్రదాయబద్ధంగా తమ ఎల్‌పీజీ అవసరాల కోసం గల్ఫ్ దేశాలపైనే ఏకంగా 90 శాతం మేర ఆధారపడే భారతదేశం, ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతల కారణంగా సరఫరా గొలుసులో తలెత్తిన అంతరాయాలను అధిగమించడానికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెతుక్కుంది. ఇందులో భాగంగా అమెరికా, ఇరాన్ సహా ఇతర పశ్చిమ, దక్షిణ అమెరికా దేశాల నుంచి దిగుమతులను న్యూఢిల్లీ గణనీయంగా పెంచుకుంది. ఈ వ్యూహాత్మక మార్పు దేశంలో ఎల్‌పీజీ కొరత రాకుండా ఇంధన సరఫరా భద్రతకు పూర్తి స్థాయి హామీ ఇచ్చినప్పటికీ, అంతర్జాతీయంగా ధరలు పెరగడం వల్ల దేశీయంగా గ్యాస్ వినియోగం దారుణంగా తగ్గిపోవడంతో పాటు భారత ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలపై (OMCs) ఎన్నడూ లేనంత భారీ ఆర్థిక భారం పడిందని ప్రముఖ రేటింగ్స్ అండ్ రీసెర్చ్ సంస్థ 'క్రిసిల్' (CRISIL) తన తాజా విశ్లేషణాత్మక నివేదికలో వెల్లడించింది.

ఈ ప్రాంతీయ సంక్షోభం తీవ్రరూపం దాల్చడం వల్ల గత ఫిబ్రవరి నెలలో భారత ఎల్‌పీజీ దిగుమతుల్లో కేవలం 8 శాతంగా ఉన్న అమెరికా వాటా, కేవలం రెండు నెలల వ్యవధిలోనే అంటే ఏప్రిల్ నాటికి భారతదేశ మొత్తం ఎల్‌పీజీ దిగుమతుల్లో ఏకంగా మూడో వంతుకు (దాదాపు 33 శాతం) చేరుకోవడం గమనార్హం. గత 2025 చివరి త్రైమాసికంలో భారతదేశం మరియు అమెరికాల మధ్య కుదిరిన 2.2 మిలియన్ టన్నుల వార్షిక ఎల్‌పీజీ సరఫరా దీర్ఘకాలిక ఒప్పందం ప్రస్తుత సంక్షోభ సమయంలో భారత్‌ను ఆదుకోవడానికి ఎంతగానో దోహదపడింది. ఈ వ్యూహాత్మక ఒప్పందం మన దేశ వార్షిక గ్యాస్ దిగుమతి అవసరాల్లో 10 శాతాన్ని ఒంటరిగానే తీరుస్తుంది. వీటితో పాటు చాలా కాలం విరామం తర్వాత అంతర్జాతీయ దౌత్య పరిణామాల నేపథ్యంలో ఇరాన్ నుంచి కూడా భారత్ తిరిగి ఎల్‌పీజీ దిగుమతులను ప్రారంభించగా, ఏప్రిల్ నెలలో భారత మార్కెట్‌లో ఇరాన్ గ్యాస్ వాటా 6 శాతంగా నమోదైంది. ఈ రెండు దేశాలతో పాటు అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ఎల్‌పీజీ కొరత రాకుండా ఉండేందుకు అర్జెంటీనా, చిలీ, ఫ్రాన్స్, నెదర్లాండ్స్ వంటి సుదూర దేశాల నుంచి కూడా భారత్ అత్యవసరంగా ఎల్‌పీజీ కార్గోలను (షిప్‌మెంట్లు) కొనుగోలు చేయాల్సి వచ్చింది.

దిగుమతుల వైవిధ్యీకరణ (డైవర్సిఫికేషన్) ద్వారా దేశంలో ఇంధన సంక్షోభం రాకుండా రక్షించుకున్నప్పటికీ, దీని కోసం భారతదేశం అంతర్జాతీయంగా భారీ మూల్యాన్ని చెల్లించాల్సి వచ్చింది. అత్యంత సుదూర ప్రాంతాల నుంచి సముద్ర మార్గం ద్వారా గ్యాస్ సిలిండర్లను దిగుమతి చేసుకోవడం వల్ల రవాణా ఖర్చులు (ఫ్రైట్ ఛార్జీలు) అంతరిక్షాన్ని తాకాయి. అంతర్జాతీయంగా ఎల్‌పీజీ ధరలు రికార్డు స్థాయికి చేరడంతో దేశీయంగా గ్యాస్ వినియోగంపై అది తీవ్ర ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపింది. గత ఫిబ్రవరిలో దేశవ్యాప్తంగా 3.2 మిలియన్ టన్నులుగా నమోదైన ఎల్‌పీజీ వినియోగం, ధరల భారం కారణంగా ఏప్రిల్ నాటికి 2.47 మిలియన్ టన్నులకు పడిపోయింది. గత ఏడాది ఇదే కాలంతో పోల్చి చూస్తే మార్చి, ఏప్రిల్ నెలల్లో దేశీయ ఎల్‌పీజీ వినియోగం 13 శాతం చొప్పున తగ్గగా, మే నెల నాటికి అది ఏకంగా 20 శాతం మేర క్షీణించి ట్రేడ్ వర్గాలను ఆందోళనకు గురిచేసింది.

అంతర్జాతీయ ధరల పెరుగుదల యొక్క ప్రత్యక్ష ప్రభావం దేశంలోని వాణిజ్య (కమర్షియల్), పారిశ్రామిక వినియోగదారులపై అత్యధికంగా పడింది. వాణిజ్య సిలిండర్లపై పూర్తిగా మార్కెట్ ఆధారిత ధరల నియంత్రణ విధానం ఉండటంతో, పెరిగిన ధరలను తట్టుకోలేక హోటళ్లు, పరిశ్రమల నిర్వాహకులు తమ రోజువారీ గ్యాస్ వాడకాన్ని భారీగా తగ్గించుకున్నారు. అయితే సామాన్య గృహ వినియోగదారులకు (డొమెస్టిక్) మాత్రం కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిమితంగానే ధరలను పెంచడంతో, ఇండ్లలో వంట గ్యాస్ డిమాండ్ పెద్దగా పడిపోకుండా నిలకడగానే కొనసాగింది. పశ్చిమాసియా సంక్షోభం కారణంగా భారతీయ చమురు దిగుమతులకు అంతర్జాతీయ ప్రామాణికమైన 'సౌదీ అరామ్కో కాంట్రాక్ట్ ధర' (Saudi Aramco Contract Price) ఫిబ్రవరి మరియు జూన్ మాసాల మధ్య ఏకంగా 46 శాతం మేర పెరిగింది. కానీ దేశీయంగా సామాన్యులపై భారం పడకుండా చూసేందుకు దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో 14.2 కిలోల గృహ వినియోగ సిలిండర్ ధరను ప్రభుత్వం కేవలం 10 శాతం మాత్రమే పెంచింది. అదే సమయంలో మార్కెట్ శక్తుల నియంత్రణలో ఉన్న 19 కిలోల వాణిజ్య సిలిండర్ ధర ఏకంగా 79 శాతం పైగా పెరిగి వ్యాపార వర్గాలకు కోలుకోలేని షాక్ ఇచ్చింది.

దేశంలోని కోట్ల మంది గృహ వినియోగదారులకు అకాల ధరల భారం నుండి ఊరట కల్పించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశీయంగా ఎల్‌పీజీ ధరలను కఠినంగా నియంత్రించడంతో, ఇండియన్ ఆయిల్, హెచ్‌పీసీఎల్, బీపీసీఎల్ వంటి భారత ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలు తీవ్ర ఆర్థిక నష్టాలను చవిచూడాల్సి వచ్చింది. క్రిసిల్ సంస్థ అంచనాల ప్రకారం, మే నెలలో సరఫరా చేసిన ఒక్కో డొమెస్టిక్ ఎల్‌పీజీ సిలిండర్‌పై ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలు సగటున రూ. 651 మేర నికర నష్టాన్ని (అండర్ రికవరీ) భరించాయి. ఈ అధికారిక లెక్కల ప్రకారం కేవలం మార్చి నుండి మే నెలల మధ్య ఉన్న స్వల్ప కాలంలోనే ఈ ప్రభుత్వ ఆర్థిక సంస్థలు భరించిన మొత్తం నికర నష్టం సుమారు రూ. 22,000 కోట్లుగా ఉందని, ఈ భారీ నష్టాలు చమురు సంస్థల త్రైమాసిక బ్యాలెన్స్ షీట్లపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.