రైల్వే ప్రయాణికులకు గుడ్‌న్యూస్.. ఇక టీటీఈ చుట్టూ పరుగులు అవసరం లేదు!

రైల్వే కొత్త రూల్.. ఖాళీ బెర్త్ ఉంటే అర్హత ఉన్న ప్రయాణికుడికి ఆటోమేటిక్ అలాట్..

పండుగల సీజన్‌లో రైలు ప్రయాణం.. ఖాళీ బెర్త్ కేటాయింపులో కొత్త సిస్టమ్..

న్యూఢిల్లీ: పండుగల సీజన్ మొదలవుతున్న వేళ సొంతూళ్లకు వెళ్లేందుకు రైలు టికెట్ల కోసం ప్రయత్నించే ప్రయాణికులకు బెర్త్ దొరకడం పెద్ద సవాలుగా మారుతుంటుంది. ముఖ్యంగా రద్దీ ఎక్కువగా ఉన్న సుదూర రైళ్లలో RACలో ఉన్న ప్రయాణికులు తమ టికెట్ పూర్తి బెర్త్‌గా మారుతుందా అని చివరి వరకు ఎదురుచూస్తుంటారు. మరికొందరు ఖాళీ బెర్త్ కోసం రైలులో టీటీఈని సంప్రదించాల్సి వస్తుంది.

ఈ సమస్యను మరింత సాంకేతికంగా పరిష్కరించే దిశగా భారతీయ రైల్వే ఆటోమేటిక్ బెర్త్ కేటాయింపు విధానాన్ని విస్తరిస్తోంది. రైలులో ఖాళీ అయ్యే బెర్త్‌లను అర్హత కలిగిన RAC, పాక్షిక వెయిటింగ్‌లిస్ట్ ప్రయాణికులకు ప్రాధాన్యత క్రమంలో కేటాయించేలా HHT వ్యవస్థను రూపొందించారు. తాజా HHT సాఫ్ట్‌వేర్ మాన్యువల్‌లో ఆటోమేటిక్ బెర్త్ అలొకేషన్‌కు సంబంధించిన విధానం స్పష్టంగా ఉంది.

టీటీఈ HHTలో ‘నాట్ టర్న్డ్ అప్’ నమోదు చేస్తే..

కొత్తగా విస్తరిస్తున్న విధానంలో ప్రయాణికుడి హాజరు స్థితిని టీటీఈ తన హ్యాండ్‌హెల్డ్ టెర్మినల్ (HHT)లో నమోదు చేస్తారు. రిజర్వ్ చేసుకున్న ప్రయాణికుడు తన బోర్డింగ్ స్టేషన్‌లో రైలు ఎక్కకపోతే, నిబంధనల ప్రకారం అతడిని ‘Not Turned Up’గా నమోదు చేస్తారు. అలా నమోదు చేసిన తర్వాత సంబంధిత బెర్త్ ఖాళీగా సిస్టమ్‌లో కనిపిస్తుంది.

ఆ తర్వాత అందుబాటులో ఉన్న బెర్త్‌ను ప్రాధాన్యత క్రమంలో అర్హత ఉన్న RAC ప్రయాణికుడికి కేటాయించే ప్రక్రియను HHTలోని ఆటో అలాట్ ఫీచర్ నిర్వహిస్తుంది. రైల్వే సాంకేతిక మార్గదర్శకాల ప్రకారం RAC, పాక్షికంగా వెయిటింగ్‌లో ఉన్న ప్రయాణికులకు ముందుగా బెర్త్ కేటాయిస్తారు. అవసరమైన సందర్భాల్లో తదుపరి క్రమంలో పూర్తి వెయిటింగ్‌లిస్ట్ లేదా చెల్లుబాటు అయ్యే ప్రయాణ అనుమతి ఉన్న వారికి ఖాళీ బెర్త్‌లను కేటాయించే విధానం కూడా ఉంది.

ప్రయాణికుడి మొబైల్‌కు సమాచారం

బెర్త్ కేటాయించిన తర్వాత ప్రయాణికుడికి కోచ్, బెర్త్ నంబర్ వంటి వివరాలు ఎలక్ట్రానిక్ విధానంలో అందించేలా రైల్వే రిజర్వేషన్ వ్యవస్థ అనుసంధానించబడింది. ఖాళీ బెర్త్‌ల కేటాయింపును సాంకేతికంగా నిర్వహించడం వల్ల ప్రయాణికులకు తమకు కేటాయించిన సీటు గురించి స్పష్టమైన సమాచారం అందే అవకాశం ఉంటుంది. భారతీయ రైల్వే గతంలోనే HHTల ద్వారా ఖాళీ బెర్త్‌లను గుర్తించి, వాటిని అవసరమైన ప్రయాణికులకు కేటాయించే వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టింది.

HHTతో పారదర్శకత పెంపు

టీటీఈలకు అందిస్తున్న HHT పరికరాలు 4G వంటి కమ్యూనికేషన్ సదుపాయాల ద్వారా రైల్వే సర్వర్లతో సమాచారాన్ని సమకాలీకరించేందుకు ఉపయోగపడుతున్నాయి. ప్రయాణికుడు రైలులో ఎక్కాడా లేదా అనే వివరాలను డిజిటల్‌గా నమోదు చేయడం, ఖాళీ బెర్త్‌లను గుర్తించడం, వాటిని కేటాయించడం వంటి ప్రక్రియలు మాన్యువల్‌గా రాసుకునే విధానంతో పోలిస్తే మరింత వ్యవస్థీకృతంగా జరుగుతాయి. HHT వినియోగం టికెట్ తనిఖీ ప్రక్రియలో పారదర్శకతను పెంచడం, ఖాళీ బెర్త్‌ల సమాచారాన్ని తదుపరి స్టేషన్లకు అందించడం వంటి లక్ష్యాలతో ప్రారంభమైంది.

ఇదివరకు పరిస్థితి ఎలా ఉండేది?

ఒక ప్రయాణికుడు ధృవీకరించిన టికెట్‌తో ప్రయాణించకపోతే, టీటీఈ తన HHTలో ఆ ప్రయాణికుడి హాజరు స్థితిని నమోదు చేసి బెర్త్‌ను ఖాళీగా గుర్తిస్తారు. ఆ ఖాళీ వసతి సాధారణంగా RAC ప్రయాణికులకు ప్రాధాన్యత క్రమంలో కేటాయించబడుతుంది. రైల్వే నియమాల ప్రకారం గైర్హాజరైన ప్రయాణికుడి బెర్త్‌ను RAC, తదుపరి అర్హత ఉన్న ప్రయాణికులకు కేటాయించే విధానం చాలాకాలంగా అమల్లో ఉంది.

ఇప్పుడు ఆటోమేటిక్ అలాట్ ఫీచర్‌ను ఉపయోగించడం వల్ల టీటీఈకు ఒక్కొక్క ప్రయాణికుడిని మాన్యువల్‌గా ఎంపిక చేసి బెర్త్ కేటాయించే అవసరం తగ్గుతుంది. HHT మాన్యువల్‌లో కూడా ముందుగా హాజరు స్థితిని నమోదు చేసి, అనంతరం ‘Auto Allot Berth’ ఎంపిక ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న బెర్త్‌లను కేటాయించే విధానం వివరించబడింది.

RAC టికెట్ అంటే ఏమిటి?

RAC అంటే Reservation Against Cancellation. అన్ని బెర్త్‌లు పూర్తిగా నిండిపోయిన సమయంలో RAC టికెట్ లభిస్తుంది. RAC ప్రయాణికుడికి రైలులో ప్రయాణించే హక్కు ఉంటుంది. ప్రారంభంగా సిట్టింగ్ సదుపాయం లభిస్తుంది. ప్రయాణికులు రద్దు చేసుకోవడం లేదా కేటాయించిన బెర్త్ వినియోగించకపోవడం వంటి కారణాలతో బెర్త్ ఖాళీ అయితే, RAC ప్రయాణికులకు పూర్తి బెర్త్‌గా అప్‌గ్రేడ్ అయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.

వెయిటింగ్‌లిస్ట్ టికెట్ అంటే?

రైలు రిజర్వేషన్‌లో అందుబాటులో ఉన్న బెర్త్‌లు, RAC స్థానాలు కూడా పూర్తయినప్పుడు వెయిటింగ్‌లిస్ట్‌లో ప్రయాణికుడి పేరు చేరుతుంది. రద్దుల కారణంగా స్థానాలు ఖాళీ అయితే వెయిటింగ్‌లిస్ట్ క్రమాన్ని బట్టి స్థాయి మారుతుంది.

అయితే పూర్తి వెయిటింగ్‌లిస్ట్‌గా మిగిలిపోయిన ఆన్‌లైన్ ఈ-టికెట్ విషయంలో ముఖ్యమైన నిబంధన ఉంది. ఫైనల్ చార్ట్ తయారయ్యే సమయానికి మొత్తం ప్రయాణికులూ వెయిటింగ్‌లోనే ఉంటే, వారి పేర్లు చార్ట్ నుంచి తొలగించబడతాయి. అలాంటి ప్రయాణికులు రిజర్వ్‌డ్ కోచ్‌లో ప్రయాణించేందుకు అనుమతించరు; టికెట్‌ను రైల్వే వ్యవస్థ ఆటోమేటిక్‌గా రద్దు చేసి రీఫండ్ ప్రక్రియను చేపడుతుంది.

ఖాళీ బెర్త్‌ల సమాచారాన్ని కూడా తెలుసుకునే అవకాశం

రైల్వే వ్యవస్థలో HHT ద్వారా ఖాళీ బెర్త్‌లను గుర్తించడమే కాకుండా, వాటి వివరాలను తదుపరి స్టేషన్ల రిజర్వేషన్ వ్యవస్థలకు పంపే అవకాశం ఉంది. గతంలోనే భారతీయ రైల్వే ఖాళీ బెర్త్‌ల సమాచారాన్ని PRS వెబ్‌సైట్, IVRS/కాల్ సెంటర్, తదుపరి స్టేషన్‌లోని PRS టెర్మినల్స్‌కు అందించే విధానాన్ని అమలు చేసింది.

ప్రస్తుతం రైల్వే డిజిటల్ సేవలు మరింత విస్తరించాయి. 2025లో ప్రారంభమైన RailOne యాప్‌లో రిజర్వేషన్, అన్‌రిజర్వ్‌డ్ టికెట్లు, PNR విచారణ, రైలు సమాచారం, RailMadad వంటి అనేక సేవలు ఒకే వేదికపై అందుబాటులోకి వచ్చాయి.

పండుగల సీజన్‌లో ప్రయాణికులకు ఉపయోగం

దసరా, దీపావళి, సంక్రాంతి వంటి పండుగల సమయంలో సుదూర రైళ్లకు డిమాండ్ ఒక్కసారిగా పెరుగుతుంది. ఈ సమయంలో రద్దుల వల్ల ఏర్పడే ఖాళీ బెర్త్‌లను చివరి వరకు ఉపయోగించకుండా ఉంచకుండా, అర్హులైన ప్రయాణికులకు వేగంగా కేటాయించడం ద్వారా రైల్వే వనరులను మెరుగ్గా వినియోగించుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

ప్రత్యేకంగా RACలో ఉన్న ప్రయాణికులకు ఇది ఉపయుక్తంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటి వరకు ఖాళీ బెర్త్ ఉందేమో తెలుసుకోవడానికి టీటీఈని సంప్రదించే పరిస్థితి ఉండేది. ఆటోమేటిక్ కేటాయింపు వ్యవస్థ విస్తృతంగా అమల్లోకి వస్తే, బెర్త్ అందుబాటులోకి వచ్చినప్పుడు అర్హత క్రమం ప్రకారం కేటాయింపు జరిగేలా ప్రక్రియ మరింత సులభతరం కానుంది.

పూర్తి డిజిటల్ ప్రక్రియ దిశగా రైల్వే

టికెట్ బుకింగ్ నుంచి PNR సమాచారం, చార్టింగ్, టీటీఈ తనిఖీలు, ఖాళీ బెర్త్‌ల కేటాయింపు వరకు భారతీయ రైల్వేలో డిజిటల్ వ్యవస్థల వినియోగం క్రమంగా పెరుగుతోంది. HHTలోని ఆటో బెర్త్ కేటాయింపు వంటి ఫీచర్లు ప్రయాణికుల సౌకర్యంతో పాటు ఖాళీ వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకునే లక్ష్యంతో రూపొందించబడ్డాయి.

అయితే బెర్త్ ఆటోమేటిక్‌గా లభిస్తుందన్నది ప్రతి RAC లేదా వెయిటింగ్‌లిస్ట్ టికెట్‌కు పూర్తి బెర్త్ ఖచ్చితంగా వస్తుందనే అర్థం కాదు. బెర్త్ ఖాళీ కావడం, ప్రయాణికుడి హాజరు, కోచ్ పరిధి, ప్రాధాన్యత క్రమం, ప్రయాణ మార్గం వంటి అంశాల ఆధారంగా కేటాయింపు జరుగుతుంది.

పండుగల రద్దీ పెరుగుతున్న సమయంలో రైలు ప్రయాణికులకు బెర్త్ కేటాయింపు ప్రక్రియను మరింత పారదర్శకంగా, సాంకేతికంగా నిర్వహించేందుకు రైల్వే తీసుకుంటున్న ఈ చర్య కీలకంగా మారనుంది. ముఖ్యంగా RACలో ఉన్నవారికి ఖాళీ బెర్త్ లభించినప్పుడు దాన్ని గుర్తించి, క్రమబద్ధంగా కేటాయించే ప్రక్రియ ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే అనవసర ఇబ్బందులను తగ్గించే అవకాశం కల్పిస్తోంది.