MEA: పాస్‌పోర్ట్ పౌరసత్వానికి రుజువు కాదు.. విదేశాంగ శాఖ వ్యాఖ్యలపై దేశవ్యాప్త చర్చ!

పాస్‌పోర్ట్, ఆధార్, ఓటర్ ఐడీ కాకపోతే.. పౌరసత్వానికి ఆధారం ఏది?..

భారత పాస్‌పోర్ట్‌పై కొత్త వివాదం.. పౌరసత్వ రుజువుపై సందిగ్ధత..

న్యూఢిల్లీ: భారత పాస్‌పోర్ట్ ప్రధానంగా ఒక ప్రయాణ పత్రం మాత్రమేనని, అది నేరుగా భారత పౌరసత్వానికి చట్టపరమైన రుజువు కాదని విదేశాంగ శాఖకు చెందిన ఓ ఉన్నతాధికారి చేసిన వ్యాఖ్యలు చర్చకు దారితీశాయి.

14వ పాస్‌పోర్ట్ సేవా దివస్ సందర్భంగా సేవల విస్తరణపై జరిగిన కార్యక్రమంలో అధికారి ఈ విషయాన్ని స్పష్టం చేశారు. విదేశాల్లో భారతీయుల జాతీయతను గుర్తించేందుకు పాస్‌పోర్ట్ ఉపయోగపడుతుందని, అయితే అది పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించే పత్రంగా పరిగణించబడదని పేర్కొన్నారు.

ఈ వ్యాఖ్యలపై సోషల్ మీడియా వేదిక ఎక్స్ (X)లో పెద్ద ఎత్తున స్పందనలు వచ్చాయి. పాస్‌పోర్ట్, ఆధార్ కార్డు, ఓటర్ ఐడీ వంటి గుర్తింపు పత్రాలు పౌరసత్వానికి రుజువు కాకపోతే మరి ఏ పత్రం పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారిస్తుందని పలువురు ప్రశ్నించారు.

ఓ వినియోగదారు భారత పాస్‌పోర్ట్‌లో ఉన్న జాతీయత వివరాలను చూపిస్తూ “అయితే ఇది ఏమిటి?” అంటూ ప్రశ్నించారు. మరో వినియోగదారు “పాస్‌పోర్ట్ కాదు, ఆధార్ కాదు, ఓటర్ ఐడీ కాదు.. మరి భారత పౌరుడినని నిరూపించేది ఏది?” అంటూ సందేహం వ్యక్తం చేశారు.

మరో నెటిజన్ విదేశాంగ శాఖే భారతీయులు విదేశాల్లో తమ గుర్తింపును నిరూపించుకునేందుకు పాస్‌పోర్ట్ జారీ చేస్తుందని, అదే సమయంలో అది పౌరసత్వానికి రుజువు కాదని చెప్పడం ఎలా సాధ్యమని ప్రశ్నించారు.

పాస్‌పోర్ట్ విషయంలో ప్రభుత్వం చెబుతున్న ఈ వివరణ కొత్తది కాదని అధికారులు తెలిపారు. గతంలో కోర్టులు ఇచ్చిన తీర్పుల్లో కూడా గుర్తింపు పత్రాలు, పౌరసత్వ రుజువుల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని ప్రస్తావించాయి.

సుప్రీంకోర్టు 2025 ఆగస్టు 12న బీహార్ ప్రత్యేక ఓటరు జాబితా సవరణకు సంబంధించిన కేసులో ఆధార్ కార్డు అంశంపై కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఆధార్‌ను కేవలం గుర్తింపు పత్రంగా మాత్రమే పరిగణించాలని, అది భారత పౌరసత్వానికి ఆధారంగా ఉపయోగించరాదని స్పష్టం చేసింది. పౌరసత్వాన్ని నిరూపించేందుకు ఏ పత్రాలు సమర్పించాలి అనే అంశంపై స్పష్టత కోసం ప్రజల్లో ఆసక్తి కొనసాగుతోంది.

2019 డిసెంబర్‌లో జాతీయ పౌరుల రిజిస్టర్ (NRC)పై కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో ఇచ్చిన వివరణలో, జన్మతేదీ, జన్మస్థలానికి సంబంధించిన పత్రాల ద్వారా పౌరసత్వాన్ని నిరూపించవచ్చని పేర్కొంది. అయితే అంగీకరించే పత్రాలపై తుది నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉందని తెలిపింది.

2026 జూన్ నాటికి దేశవ్యాప్తంగా NRC కోసం పౌరసత్వ రుజువుకు సంబంధించి కేంద్ర హోంశాఖ ఎలాంటి తుది మార్గదర్శకాలు లేదా పూర్తి జాబితాను ప్రకటించలేదు.

2024 మార్చిలో నోటిఫై చేసిన పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA) నిబంధనల్లో విదేశీ మూలాలు ఉన్న వ్యక్తుల అర్హతలను నిరూపించేందుకు కొన్ని ప్రత్యేక పత్రాలను సూచించారు.

పాకిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్, అఫ్గానిస్థాన్ నుంచి వచ్చిన వారికి సంబంధించిన మూలాలను నిరూపించేందుకు షెడ్యూల్ 1Aలో పేర్కొన్న పత్రాలను సమర్పించాల్సి ఉంటుందని నిబంధనలు చెబుతున్నాయి. ఈ జాబితాలో 2024 ఆగస్టులో కొన్ని భారత ప్రభుత్వ, అర్ధ న్యాయ సంస్థల రికార్డులను కూడా చేర్చారు. పాస్‌పోర్ట్ విలువ, పౌరసత్వ రుజువు మధ్య తేడాపై వచ్చిన ఈ చర్చ దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పత్రాల పాత్రపై మరోసారి చర్చకు దారితీసింది.