నానా పటేకర్ ఇక లేరు.. నాలుగు దశాబ్దాల సినీ ప్రస్థానంలో ఆయన ముద్ర ఇదే!

నానా పటేకర్ మృతి: ‘పరిందా’ నుంచి ‘వెల్‌కమ్’ వరకు.. మరచిపోలేని పాత్రలు..

నానా పటేకర్ 75 ఏళ్ల ప్రస్థానం.. బాలీవుడ్ నుంచి మరాఠీ సినిమా వరకు విశిష్ట సేవలు..

గోవా: భారతీయ సినీ పరిశ్రమలో తనదైన ప్రత్యేక శైలితో కోట్లాది మంది ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్న ప్రముఖ నటుడు, దర్శకుడు నానా పటేకర్ (75) కన్నుమూశారు. గురువారం తెల్లవారుజామున గోవాలోని డోనా పౌలాలో ఉన్న తన నివాసంలో తీవ్ర గుండెపోటుకు గురైన ఆయనను కుటుంబ సభ్యులు, సన్నిహితులు మణిపాల్ ఆసుపత్రికి తరలించారు. వైద్యులు సుమారు 45 నిమిషాల పాటు నిరంతరాయంగా CPR చేసినప్పటికీ ఆయనను కాపాడలేకపోయారు. ఉదయం 5.20 గంటలకు ఆయన మృతి చెందినట్లు వైద్యులు ప్రకటించారు.

నానా పటేకర్ మృతితో హిందీ, మరాఠీ చిత్ర పరిశ్రమల్లో తీవ్ర విషాదం నెలకొంది. దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల సినీ ప్రయాణంలో నటుడిగా మాత్రమే కాకుండా దర్శకుడు, రచయితగా కూడా తన ప్రతిభను చాటుకున్న ఆయన.. భారతీయ సినిమాకు ఒక ప్రత్యేకమైన నటనా శైలిని అందించారు.

చివరి బహిరంగ కార్యక్రమం.. వైరల్‌గా మారిన వీడియో

అనూహ్యంగా కన్నుమూయడానికి కొద్ది రోజుల ముందే నానా పటేకర్ బహిరంగ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు. అక్టోబర్ 4న గోవాలోని డోనా పౌలాలో జరిగిన సమ్రాట్ క్లబ్ ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టాలేషన్ కార్యక్రమానికి ఆయన హాజరయ్యారు. తెల్లటి కుర్తా, తెల్లటి స్కార్ఫ్ ధరించి కార్యక్రమంలో ప్రసంగించిన నానా పటేకర్ వీడియో ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో వైరల్‌గా మారింది.

ఈ కార్యక్రమంలో ఆయన మాజీ గోవా ముఖ్యమంత్రి మనోహర్ పారికర్‌ను గుర్తుచేసుకున్నారు. పారికర్ పని చేసే విధానాన్ని, రాజకీయ నాయకుడిగా ఆయన చూపిన నిబద్ధతను నానా పటేకర్ ప్రశంసించారు. అనంతరం జీవితం, మరణం, మనిషి చేయాల్సిన పనుల గురించి ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు మరింత భావోద్వేగాన్ని కలిగిస్తున్నాయి.

“మనమందరం ఏదో ఒక రోజు వెళ్లిపోవాల్సిందే. నేను రేపు ఇక్కడ ఉంటానో లేదో నాకు తెలియదు. ప్రతి ఒక్కరి జీవితం ఎప్పటికైనా ఆ దశకు చేరుకుంటుంది. కానీ అది జరగడానికి ముందు.. నేను చేయాలనుకున్నది చేయగలుగుతున్నానా? అని నన్ను నేను ప్రశ్నించుకోవాలి” అంటూ ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు అభిమానులను కలచివేస్తున్నాయి.

రంగస్థలం నుంచి వెండితెర వరకు..

నానా పటేకర్ అసలు పేరు విశ్వనాథ్ పటేకర్. మహారాష్ట్రలో జన్మించిన ఆయన కళారంగంలో తన ప్రయాణాన్ని రంగస్థలం నుంచి ప్రారంభించారు. 1978లో ‘గమన్’ సినిమాతో వెండితెరపై అడుగుపెట్టారు. ఆ తర్వాత మరాఠీ, హిందీ చిత్రాల్లో వరుసగా విభిన్న పాత్రలు పోషిస్తూ తనకంటూ ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు.

సినిమాల్లో ఆయన ప్రత్యేకత కేవలం డైలాగ్ డెలివరీలోనే కాదు. పాత్రలోకి పూర్తిగా ప్రవేశించి, ఆ పాత్ర భావోద్వేగాలను ప్రేక్షకులకు చేరవేయడంలో ఆయనకు ప్రత్యేకమైన సామర్థ్యం ఉండేది. హీరో, విలన్, సహాయ నటుడు, కామెడీ పాత్ర, రాజకీయ నాయకుడు, పోలీస్ అధికారి, సామాన్యుడు.. ఇలా పాత్ర ఏదైనా తనదైన శైలిలో జీవించడం నానా పటేకర్ ప్రత్యేకతగా నిలిచింది.

‘పరిందా’తో జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు

1989లో విడుదలైన ‘పరిందా’ నానా పటేకర్ కెరీర్‌లో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. ఈ సినిమాలో ఆయన పోషించిన ప్రతికూల ఛాయలున్న పాత్రకు ప్రేక్షకులు, విమర్శకుల నుంచి విశేష ప్రశంసలు లభించాయి. ఈ నటనకు ఉత్తమ సహాయ నటుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుతో పాటు ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు కూడా అందుకున్నారు.

‘అంగార్’, ‘తిరంగా’, ‘క్రాంతివీర్’, ‘అగ్ని సాక్షి’, ‘ఖామోషి: ది మ్యూజికల్’ వంటి చిత్రాలు ఆయన నటనా వైవిధ్యాన్ని మరింత స్పష్టంగా చూపించాయి. ముఖ్యంగా ‘క్రాంతివీర్’లో ఆయన ప్రదర్శించిన నటనకు ఉత్తమ నటుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు, ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు లభించాయి.

మూడు జాతీయ అవార్డులు.. అరుదైన ఘనత

నానా పటేకర్ భారతీయ సినీ రంగంలో మూడు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు అందుకున్న అరుదైన నటుల్లో ఒకరు. ‘పరిందా’కు ఉత్తమ సహాయ నటుడు, ‘క్రాంతివీర్’కు ఉత్తమ నటుడు, ‘అగ్ని సాక్షి’కి మరోసారి ఉత్తమ సహాయ నటుడిగా ఆయన జాతీయ అవార్డులను అందుకున్నారు.

అంతేకాదు.. ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డుల్లో ఉత్తమ నటుడు, ఉత్తమ సహాయ నటుడు, ఉత్తమ విలన్ వంటి విభిన్న విభాగాల్లో విజేతగా నిలిచిన అరుదైన నటుల్లో నానా పటేకర్ ఒకరు.

‘ప్రహార్’తో దర్శకుడిగానూ..

నానా పటేకర్ తనను కేవలం నటుడిగానే పరిమితం చేసుకోలేదు. 1991లో ‘ప్రహార్: ది ఫైనల్ అటాక్’ చిత్రంతో దర్శకుడిగానూ తన ప్రతిభను చాటుకున్నారు. నటనతో పాటు కథ, పాత్రల రూపకల్పన, సామాజిక అంశాలపై తన దృష్టిని సినిమాలో ప్రతిబింబించారు. ఈ బహుముఖ ప్రజ్ఞ ఆయనను భారతీయ సినిమా రంగంలో ప్రత్యేకమైన వ్యక్తిగా నిలబెట్టింది.

‘వెల్‌కమ్’తో మరో కోణం చూపించిన నటుడు

తీవ్రమైన, గంభీరమైన పాత్రలకు పేరుగాంచిన నానా పటేకర్ కామెడీలోనూ తనదైన ముద్ర వేశారు. ‘వెల్‌కమ్’ సినిమాలో ఉదయ్ శెట్టి పాత్రలో ఆయన చేసిన నటన ప్రేక్షకులను విశేషంగా అలరించింది. ఆ పాత్ర ఆయనలోని హాస్య నటుడిని కూడా ప్రేక్షకులకు పరిచయం చేసింది. ‘వెల్‌కమ్ బ్యాక్’లోనూ అదే పాత్రను కొనసాగించారు.

‘అబ్ తక్ ఛప్పన్’, ‘అపహరణ్’, ‘రాజ్‌నీతి’ వంటి చిత్రాల్లో ఆయన పోషించిన పాత్రలు మరోసారి ఆయన నటనా పరిధిని చూపించాయి. ఒకే తరహా పాత్రలకు పరిమితం కాకుండా ప్రతి సినిమాతో కొత్త కోణాన్ని ఆవిష్కరించగలిగిన నటుడిగా నానా పటేకర్ గుర్తింపు పొందారు.

‘నటసమ్రాట్’.. మరాఠీ సినిమాకు మరో మైలురాయి

మరాఠీ చిత్ర పరిశ్రమతో నానా పటేకర్‌కు ఉన్న అనుబంధం ఎంతో ప్రత్యేకమైనది. 2016లో వచ్చిన ‘నటసమ్రాట్’లో రంగస్థల నటుడి పాత్రలో ఆయన చేసిన నటన ప్రేక్షకులను, విమర్శకులను కదిలించింది. వయసు, కుటుంబ సంబంధాలు, కళాకారుడి ఒంటరితనం వంటి భావోద్వేగాలను అత్యంత సహజంగా తెరపై ఆవిష్కరించారు. ఈ పాత్రకు మరాఠీ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు సహా ప్రశంసలు లభించాయి.

పద్మశ్రీతో గౌరవం

సినిమా, కళారంగానికి నానా పటేకర్ చేసిన సేవలను గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం 2013లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారం అందించింది. జాతీయ అవార్డులు, ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలతో పాటు ఈ గౌరవం ఆయన సినీ ప్రస్థానానికి మరో ముఖ్యమైన గుర్తింపుగా నిలిచింది.

తెరపై మాత్రమే కాదు.. సమాజం పట్ల కూడా బాధ్యత

నానా పటేకర్ వ్యక్తిత్వంలో మరో ముఖ్యమైన కోణం సామాజిక సేవ. ‘నామ్ ఫౌండేషన్’ ద్వారా రైతులు, కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాల ప్రజలకు సహాయం చేయడంలో ఆయన భాగస్వామ్యం అయ్యారు. దీంతో తెరపై సామాజిక సమస్యలను ప్రతిబింబించిన నటుడిగానే కాకుండా, నిజ జీవితంలోనూ ప్రజల సమస్యల పట్ల స్పందించిన వ్యక్తిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.

నానా పటేకర్ అంటే ఒక నటనా పాఠశాల

దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల కెరీర్‌లో నానా పటేకర్ ఎన్నో గుర్తుండిపోయే పాత్రలను ప్రేక్షకులకు అందించారు. ‘పరిందా’లో భయానక ప్రతినాయకుడి నుంచి ‘క్రాంతివీర్’లో ఆవేశభరితమైన యువకుడి వరకు.. ‘అబ్ తక్ ఛప్పన్’లో పోలీస్ అధికారి నుంచి ‘వెల్‌కమ్’లో హాస్యభరితమైన గ్యాంగ్‌స్టర్ వరకు.. ‘నటసమ్రాట్’లో వృద్ధ రంగస్థల నటుడి వరకు ఆయన ప్రయాణం ఎన్నో భిన్నమైన పాత్రలతో సాగింది.

ఆయన సంభాషణలు కేవలం మాటలుగా కాకుండా పాత్ర భావోద్వేగానికి ప్రతిరూపంగా మారేవి. కళ్లలోని భావం, స్వరంలోని తీవ్రత, శరీర భాష, సహజమైన నటనతో పాత్రకు ప్రాణం పోయడం నానా పటేకర్ ప్రత్యేకత. అందుకే ఆయన పోషించిన అనేక పాత్రలు సినిమా ముగిసిన తర్వాత కూడా ప్రేక్షకుల జ్ఞాపకాల్లో నిలిచిపోయాయి.

నానా పటేకర్ ఆకస్మిక మరణంతో భారతీయ సినిమా ఒక విలక్షణ నటుడిని కోల్పోయింది. హిందీ, మరాఠీ సినిమాలతో పాటు భారతీయ నటనా రంగంపై ఆయన వేసిన ముద్ర మాత్రం ఎప్పటికీ చెరిగిపోదు. తెరపై ఆయన పలికిన శక్తివంతమైన సంభాషణలు, జీవించిన పాత్రలు, దర్శకుడిగా చేసిన ప్రయోగాలు, కళాకారుడిగా ఆయన చూపించిన నిబద్ధత.. భవిష్యత్ తరాలకు కూడా ఒక నటనా పాఠంలా నిలిచిపోతాయి.