పట్టుబట్టిన చంద్రబాబు.. పట్టు విడిచిన మోడీ! గోదావరి టు పెన్నా కేంద్రం పూర్తి పెట్టుబడి!

నేషనల్ వాటర్ గ్రిడ్‌లో తొలి ప్రాజెక్టుగా గోదావరి–పెన్నా లింక్‌.. 100 శాతం కేంద్ర నిధుల కోసం విజ్ఞప్తి..

పోలవరం నుంచి పెన్నా నది వరకు.. 148 టీఎంసీల గోదావరి జలాలను ఎలా తరలిస్తారంటే?..

అమరావతి: వర్షాకాలంలో గోదావరి నది నుంచి భారీ స్థాయిలో వరద నీరు సముద్రంలో కలుస్తుంటే, మరోవైపు రాయలసీమ ప్రాంతం నీటి కొరతతో అల్లాడుతోంది. సరైన వర్షాలు లేకపోతే సాగునీరు, తాగునీటి కోసం రైతులు, ప్రజలు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. ఈ ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న నీటి అసమానతలను తగ్గించి, గోదావరి మిగులు జలాలను కరువు ప్రాంతాలకు మళ్లించాలనే లక్ష్యంతో గోదావరి–పెన్నా నదుల అనుసంధాన ప్రతిపాదనను ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు ముందుకు తీసుకొచ్చారు. ఈ ప్రాజెక్టు అమలైతే రాయలసీమకు దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రత కల్పించవచ్చని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

ఈ ప్రతిపాదనలో భాగంగా గోదావరి నది నుంచి 148 టీఎంసీల నీటిని రాయలసీమ ప్రాంతానికి తరలించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఇందుకోసం గోదావరి జలాలను పోలవరం ప్రాజెక్టు ద్వారా కృష్ణా నదీ పరివాహక ప్రాంతానికి మళ్లించి, అక్కడి నుంచి శ్రీశైలం, బనకచర్ల మార్గంలో పెన్నా నదికి చేర్చే విధానాన్ని ప్రతిపాదించారు. ఈ మార్గం ద్వారా వర్షాకాలంలో గోదావరికి వచ్చే అదనపు వరద నీటిని నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాలకు ఉపయోగించుకోవచ్చని ప్రణాళికలో పేర్కొన్నారు.

దేశంలో నదుల అనుసంధానానికి సంబంధించి ఉత్తరప్రదేశ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌ రాష్ట్రాల మధ్య చేపట్టిన కేన్‌–బెట్వా ప్రాజెక్టును ఈ ప్రతిపాదనకు ఒక నమూనాగా చూపిస్తున్నారు. రెండు నదీ పరివాహక ప్రాంతాల మధ్య నీటిని మళ్లించే విధానాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనూ అనుసరించాలని చంద్రబాబు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి వివరించినట్లు సమాచారం. కేన్‌–బెట్వా ప్రాజెక్టు తరహాలో గోదావరి–పెన్నా అనుసంధానాన్ని చేపడితే రాష్ట్రంలోని నీటి వనరులను మరింత సమర్థంగా వినియోగించుకునే అవకాశం ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.

అయితే ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి వేల కోట్ల రూపాయల వ్యయం అవసరమవుతుందని అంచనా. అంత భారీ మొత్తాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే భరించడం ఆర్థికంగా కష్టమనే అభిప్రాయం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో దేశవ్యాప్తంగా నీటి వనరుల నిర్వహణ, నదుల అనుసంధానానికి ప్రత్యేకంగా ‘నేషనల్ వాటర్ గ్రిడ్‌’ ఏర్పాటు చేయాలని చంద్రబాబు ప్రతిపాదించారు. దేశంలో విద్యుత్‌ సరఫరా కోసం పవర్‌ గ్రిడ్‌, రహదారుల అభివృద్ధి కోసం జాతీయ రహదారుల వ్యవస్థ ఉన్నట్లుగానే, రాష్ట్రాల మధ్య నీటి వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకునేందుకు జాతీయ స్థాయి నీటి గ్రిడ్‌ ఉండాలని సూచించారు.

ఈ నేషనల్ వాటర్ గ్రిడ్‌ కింద గోదావరి–పెన్నా అనుసంధాన ప్రాజెక్టును తొలి పైలట్‌ ప్రాజెక్టుగా చేపట్టాలని, దీనికి 100 శాతం కేంద్ర ప్రభుత్వమే నిధులు సమకూర్చాలని ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీని చంద్రబాబు కోరినట్లు ప్రతిపాదనలో పేర్కొన్నారు. ఈ అంశంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం సానుకూలంగా స్పందించినట్లు సమాచారం. అయితే పూర్తి స్థాయి ఆర్థిక సహాయం, ప్రాజెక్టు ఆమోదం, నిర్మాణానికి సంబంధించిన అధికారిక నిర్ణయాలు వెలువడాల్సి ఉంది.

ఈ ప్రతిపాదనకు ఎన్డీఏ కూటమిలో తెలుగుదేశం పార్టీ భాగస్వామిగా ఉండటం కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వంతో రాష్ట్ర అవసరాలను చర్చించేందుకు కూటమి సంబంధాలను ఉపయోగించుకోవచ్చని రాజకీయ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా రాష్ట్రానికి భారీ వ్యయం అవసరమయ్యే సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు కేంద్ర సహకారం తీసుకురావడంపై చంద్రబాబు దృష్టి పెట్టినట్లు ఈ ప్రతిపాదన తెలియజేస్తోంది. అయితే కేంద్రం నుంచి సానుకూల స్పందన రావడం, పూర్తిస్థాయి నిధుల మంజూరు జరగడం రెండూ వేర్వేరు దశలని గుర్తించాలి.

గోదావరి–పెన్నా అనుసంధానం పూర్తయితే రాయలసీమలోని కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలకు సాగునీటి లభ్యత పెరిగే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం నీటి కొరత కారణంగా పంటలు వేయలేకపోతున్న రైతులకు అదనపు నీటి వనరు అందుబాటులోకి రావచ్చు. వ్యవసాయ భూములకు నీరు చేరితే పంటల సాగు విస్తీర్ణం పెరగడంతో పాటు రైతుల ఆదాయానికి కూడా తోడ్పాటు లభించవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. తాగునీటి అవసరాలు, పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి కూడా నీటి లభ్యత ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా రాయలసీమను సస్యశ్యామలంగా మార్చి, ‘రత్నాల సీమ’గా అభివృద్ధి చేయాలన్నది ప్రతిపాదన వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఆశయం.

ఈ ప్రణాళికను భవిష్యత్తులో గోదావరి–కృష్ణా–పెన్నా–కావేరి నదుల అనుసంధాన వ్యవస్థలో భాగంగా విస్తరించాలనే ఆలోచన కూడా ఉంది. గోదావరి నుంచి కృష్ణా బేసిన్‌కు, అక్కడి నుంచి పెన్నా నదికి, తదుపరి దక్షిణ భారతదేశంలోని ఇతర నదీ పరివాహక ప్రాంతాలకు నీటిని అనుసంధానించే విస్తృత ప్రణాళికలో ఇది ఒక కీలక దశగా భావిస్తున్నారు. ఈ విధానం అమలైతే ఒక ప్రాంతంలో అధికంగా లభించే నీటిని మరో ప్రాంతంలోని అవసరాలకు మళ్లించే అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

అయితే ప్రాజెక్టు నిర్మాణం అంత సులభం కాదు. వేల కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో పాటు, వివిధ నదీ పరివాహక ప్రాంతాల మధ్య నీటిని తరలించేందుకు భారీ కాలువలు, పంపింగ్‌ వ్యవస్థలు, ఇతర మౌలిక సదుపాయాలు అవసరమవుతాయి. పోలవరం నుంచి కృష్ణా బేసిన్‌కు నీటిని మళ్లించడం, అక్కడి నుంచి శ్రీశైలం, బనకచర్ల మార్గంలో పెన్నాకు పంపించడం వంటి పలు దశల పనులు చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. 148 టీఎంసీల నీటిని తరలించేందుకు అవసరమైన సాంకేతిక ప్రణాళిక, విద్యుత్‌ అవసరాలు, నిర్వహణ వ్యయం వంటి అంశాలపై సమగ్ర అధ్యయనం చేయాల్సి ఉంటుంది. ప్రాజెక్టు ముందుకు వెళ్లాలంటే నిధుల సమీకరణతో పాటు అవసరమైన అనుమతులు, అంతర్రాష్ట్ర సమన్వయం కూడా కీలకం కానున్నాయి.

మొత్తంగా గోదావరి–పెన్నా నదుల అనుసంధాన ప్రతిపాదన రాయలసీమ నీటి సమస్యకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం చూపాలనే లక్ష్యంతో ముందుకు వచ్చింది. గోదావరి మిగులు జలాలను సమర్థంగా వినియోగించుకోవడం, కరువు ప్రాంతాలకు సాగునీరు అందించడం, రాష్ట్ర వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశాలు. అయితే ఈ లక్ష్యాలు కార్యరూపం దాల్చాలంటే కేంద్ర నిధుల మంజూరు, సాంకేతిక సాధ్యాసాధ్యాల పరిశీలన, అనుమతులు, నిర్మాణ పనులు వంటి కీలక దశలు పూర్తికావాలి. ప్రతిపాదన నుంచి ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వరకు జరిగే ప్రతి అడుగు రాయలసీమ భవిష్యత్తుకు ఎంతో ప్రాధాన్యం కలిగించనుంది.