AP లో బొంబాయి బ్రిడ్జి.. 60 ఏళ్ల క్రితమే ఇంత హైటెక్ ఇంజినీరింగ్ మిరాకిల్!

పైన కాలువ.. కింద రహదారి! పల్నాడులోని బొంబాయి బ్రిడ్జి ప్రత్యేకత ఇదే..

మాచర్ల సమీపంలో అరుదైన నిర్మాణం.. బొంబాయి బ్రిడ్జి కథ ఇదే..

పల్నాడు: రహదారిపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు వంతెనలు కనిపించడం సాధారణమే. కానీ వంతెన పైనుంచి సాగునీటి కాలువ ప్రవహిస్తుంటే, దాని కింద రహదారిపై వాహనాలు వెళ్తుంటే ఆ నిర్మాణం ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది. పల్నాడు జిల్లాలోని మాచర్ల సమీపంలో ఉన్న చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌ అలాంటి అరుదైన ఇంజినీరింగ్‌ నిర్మాణాల్లో ఒకటి. అధికారికంగా చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌గా పిలిచే ఈ నిర్మాణాన్ని స్థానికులు ఆప్యాయంగా ‘బొంబాయి బ్రిడ్జి’ అని పిలుస్తారు. సుమారు 60 ఏళ్ల క్రితం నిర్మించిన ఈ కట్టడం నేటికీ స్థానికులనే కాకుండా, ఆ మార్గంలో ప్రయాణించే సందర్శకులను కూడా ఆకర్షిస్తోంది.

కాలువ పైన.. రహదారి కింద

మాచర్ల నుంచి జమ్మలమడక వైపు వెళ్లే రహదారిపై ఈ నిర్మాణం ఉంది. నాగార్జునసాగర్‌ కుడి ప్రధాన కాలువలో సుమారు 17.296 కిలోమీటర్ల వద్ద చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌ నిర్మించారు. దీని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, పైన నిర్మించిన కాలువలో సాగునీరు ప్రవహిస్తుంటే, కింద సహజంగా ఉన్న చంద్రవంక వాగు పరివాహక ప్రాంతం పక్కనే రహదారి కొనసాగుతుంది. దీంతో ఒకే నిర్మాణం ద్వారా సాగునీటి రవాణాకు, స్థానిక రాకపోకలకు మార్గం ఏర్పడింది.

ఈ ఆక్విడక్ట్‌ సుమారు 180 అడుగుల పొడవు, 30 అడుగుల వెడల్పుతో ఉన్నట్లు అందుబాటులో ఉన్న వివరాలు చెబుతున్నాయి. పైభాగంలో ప్రవహించే కాలువ నీటిని కింద ఉన్న వాగు ప్రవాహంతో కలవకుండా, రెండు మార్గాలు తమ తమ పనులను కొనసాగించేలా నిర్మాణాన్ని రూపొందించారు. అందుకే ఇది సాధారణ రహదారి వంతెనలా కాకుండా, నీటిపారుదల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని రూపొందించిన ప్రత్యేక నిర్మాణంగా గుర్తింపు పొందింది.

60 ఏళ్ల క్రితమే ఎదురైన ఇంజినీరింగ్‌ సవాలు

నాగార్జునసాగర్‌ కుడి కాలువ తవ్వకాల సమయంలో, సుమారు ఆరు దశాబ్దాల క్రితం ఇంజినీర్లకు ఒక భౌగోళిక సమస్య ఎదురైంది. కాలువ వెళ్లాల్సిన మార్గంలో చంద్రవంక వాగు, స్థానిక రహదారి అడ్డంగా వచ్చాయి. కాలువ మార్గాన్ని పూర్తిగా మార్చడం సాధ్యం కాకపోవడంతో, రహదారి పైనుంచి కాలువను తీసుకెళ్లే విధంగా నిర్మాణాన్ని రూపొందించినట్లు సమాచారం.

ఈ పనులను ముంబైకి చెందిన ఒక ప్రముఖ నిర్మాణ సంస్థకు అప్పగించారు. సుమారు మూడేళ్ల పాటు నిర్మాణ పనులు కొనసాగినట్లు అందుబాటులో ఉన్న వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. ముంబై నుంచి వచ్చిన నిర్మాణ నిపుణులు ఈ పనులను చేపట్టడంతో, కాలక్రమంలో ఈ కట్టడానికి ‘బొంబాయి బ్రిడ్జి’ అనే పేరు స్థిరపడింది. అయితే ఆ నిర్మాణ సంస్థ అసలు పేరు, దాని వ్యవస్థాపకులు, ఆ సంస్థ చేపట్టిన ఇతర ప్రాజెక్టుల వివరాలు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారంలో లేవు.

ఆ కాలంలోనే స్థానిక భౌగోళిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా కాలువ, వాగు, రహదారిని ఒకే ప్రాంతంలో సమన్వయం చేయడం ఈ నిర్మాణం ప్రత్యేకత. నీటిపారుదల వ్యవస్థలో ఎదురయ్యే సమస్యలకు ఇంజినీరింగ్‌ పరిష్కారాలు ఎలా ఉపయోగపడతాయో చెప్పడానికి ఇది ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.

33,700 క్యూసెక్కుల వరదనీటిని తట్టుకునేలా రూపకల్పన

వర్షాకాలంలో చంద్రవంక వాగులో వరద ప్రవాహం పెరిగినప్పుడు, ఆ నీరు కింద ఉన్న సహజ ప్రవాహ మార్గం గుండా వెళ్లేలా ఏర్పాట్లు చేశారు. ఈ నిర్మాణం సుమారు 33,700 క్యూసెక్కుల వరకు వరద ప్రవాహాన్ని తట్టుకునేలా రూపొందించినట్లు వివరాలు చెబుతున్నాయి. భారీ వర్షాల సమయంలో వాగులో నీటి మట్టం పెరిగినా నిర్మాణానికి నష్టం కలగకుండా ఉండేలా దీని రూపకల్పనకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

అయితే ఒక నిర్మాణం గతంలో ఎంతటి వరద ప్రవాహాన్ని తట్టుకునేలా రూపొందించారన్నది మాత్రమే దాని ప్రస్తుత భద్రతను నిర్ధారించదు. ఆక్విడక్ట్‌ వంటి పాత నీటిపారుదల నిర్మాణాలకు క్రమం తప్పని తనిఖీలు, అవసరమైన మరమ్మతులు, వరదల తర్వాత స్థితిగతుల పరిశీలన ముఖ్యం. చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌కు సంబంధించిన తాజా తనిఖీ నివేదికలు, నిర్వహణ విధానాల వివరాలు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారంలో పేర్కొనలేదు.

11 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటి వ్యవస్థలో కీలక భాగం

నాగార్జునసాగర్‌ కుడి ప్రధాన కాలువ ద్వారా సరఫరా అయ్యే నీరు పల్నాడు ప్రాంత వ్యవసాయానికి ఎంతో కీలకం. ఈ కాలువ వ్యవస్థ ద్వారా సుమారు 11 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు అందుతున్నట్లు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం పేర్కొంటోంది. చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌ కూడా ఈ విస్తృత సాగునీటి వ్యవస్థలో భాగంగా పనిచేస్తోంది.

సాగునీటి కాలువలు సజావుగా పనిచేస్తే రైతులు పంటల సాగును ప్రణాళికాబద్ధంగా చేపట్టడానికి వీలుంటుంది. కాలువల ద్వారా నీటిని అవసరమైన ప్రాంతాలకు తరలించే నిర్మాణాల్లో చిన్నపాటి అడ్డంకి కూడా నీటి పంపిణీపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌ వంటి క్రాస్‌-డ్రైనేజ్‌ నిర్మాణాలు నీటిపారుదల వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.

అయితే 11 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టు అనేది విస్తృత నాగార్జునసాగర్‌ కుడి కాలువ వ్యవస్థకు సంబంధించిన గణాంకంగా చూడాలి. ఈ ఆక్విడక్ట్‌ ఒక్కటే ఆ మొత్తం భూమికి నీటిని అందిస్తుందని భావించకూడదు. కాలువ నెట్‌వర్క్‌లోని వివిధ నిర్మాణాలు సమన్వయంతో పనిచేయడం ద్వారా సాగునీరు ఆయకట్టుకు చేరుతుంది.

సివిల్‌ ఇంజినీరింగ్‌ విద్యార్థులకు ప్రత్యక్ష పాఠశాల

చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌ కేవలం నీటిని తరలించే నిర్మాణమే కాదు. భౌగోళిక అడ్డంకులను అధిగమిస్తూ సాగునీటి కాలువను ఎలా నిర్మించవచ్చో తెలుసుకోవాలనుకునే సివిల్‌ ఇంజినీరింగ్‌ విద్యార్థులకు ఇది ప్రత్యక్ష అధ్యయన కేంద్రంగా ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. కాలువ, సహజ వాగు, రహదారి ఒకే ప్రాంతంలో ఉన్నప్పుడు వాటి నిర్మాణాత్మక సమన్వయం ఎంత ముఖ్యమో ఈ కట్టడం ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

అలాగే స్థానిక ఇంజినీరింగ్‌ చరిత్రపై ఆసక్తి ఉన్న ప్రయాణికులకు కూడా బొంబాయి బ్రిడ్జి ఒక గుర్తింపు పొందిన ప్రాంతీయ కట్టడంగా నిలుస్తోంది. ప్రయాణంలో ఈ నిర్మాణాన్ని చూసే వారికి దాని ప్రత్యేకతను వివరించే సమాచార బోర్డులు, చారిత్రక వివరాలు అందుబాటులో ఉంటే మరింత ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. అయితే ప్రత్యేక పర్యాటక సదుపాయాలు లేదా అధికారిక పర్యాటక కేంద్ర హోదా ఉన్నట్లు నిర్ధారించే సమాచారం అందుబాటులో లేదు.

కారంపూడి సమీపంలోని నాగులేరు ప్రవాహానికి కూడా ప్రాధాన్యం

నాగార్జునసాగర్‌ కుడి ప్రధాన కాలువ మార్గంలో చంద్రవంక వాగుతో పాటు పల్నాడు ప్రాంతంలోని ఇతర సహజ వాగులు, ప్రవాహ మార్గాలను దాటే క్రాస్‌-డ్రైనేజ్‌ నిర్మాణాలు కూడా ఉన్నాయి. కారంపూడి సమీపంలో నాగులేరు వాగును దాటే ప్రధాన నిర్మాణం కూడా ఈ ప్రాంత నీటి నిర్వహణలో ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది.

చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌ వద్ద కాలువను రహదారి పైనుంచి తీసుకెళ్లడం ప్రత్యేకత కాగా, నాగులేరు వద్ద కూడా ఇలాంటి కట్టడమే ఉండడం విశేషం. ఆ ప్రాంతంలో ఉన్న ప్రయటక ఆకర్షణల్లో ఈ ఆక్విడక్ట్‌ కూడా ఒకటి. ఈ కట్టడాలను చూసేందుకు ఎన్నో ప్రాంతాలు ప్రజలు వస్తుంటారని స్థానికులు వెల్లడించారు. 

నీటిపారుదల చరిత్రను గుర్తుచేసే నిర్మాణం

నాగార్జునసాగర్‌ కుడి ప్రధాన కాలువ పరిధిలోని చంద్రవంక ఆక్విడక్ట్‌ పల్నాడు ప్రాంతంలో నీటిపారుదల అవసరాలు, స్థానిక రవాణా, సహజ వాగుల ప్రవాహాలను సమన్వయం చేసిన నిర్మాణంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. సుమారు 60 ఏళ్ల క్రితం ఎదురైన భౌగోళిక సవాలుకు ఇంజినీర్లు చూపిన పరిష్కారం నేటికీ ఈ కట్టడాన్ని ఆసక్తికరంగా నిలబెడుతోంది.

బొంబాయి బ్రిడ్జి వంటి పాత నీటిపారుదల నిర్మాణాలను సంరక్షించడం, వాటి చరిత్రను నమోదు చేయడం, ప్రస్తుత స్థితిని సాంకేతికంగా పరిశీలించడం అవసరం. సాగునీటి సరఫరాలో వాటి పాత్ర కొనసాగుతూనే, భవిష్యత్‌ తరాలకు ప్రాంతీయ ఇంజినీరింగ్‌ చరిత్రను పరిచయం చేసే వారసత్వ కట్టడాలుగా కూడా ఇవి ఉపయోగపడవచ్చు.