సివిల్‌ వివాదం పేరుతో పోలీస్‌ జోక్యం వద్దు.. ఏపీ హైకోర్టు కీలక ఆదేశాలు!
AP High Court: భూమి, ఇల్లు, ఆస్తి హక్కు, స్వాధీనం వంటి పూర్తిగా సివిల్‌ స్వభావం ఉన్న వివాదాల్లో పోలీసులు జోక్యం చేసుకుని పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నించకూడదని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఆస్తిపై యాజమాన్య హక్కు ఎవరిది, స్వాధీనం ఎవరిది, పౌరుల మధ్య ఉన్న హక్కుల వివాదాన్ని ఎలా పరిష్కరించాలి వంటి అంశాలను నిర్ణయించే అధికారం పోలీసులకు లేదని పేర్కొంది. ఇలాంటి విషయాలను సివిల్‌ కోర్టులు లేదా చట్టబద్ధమైన ఇతర ఫోరమ్‌లే పరిష్కరించాల్సి ఉంటుందని తెలిపింది.
భూ, ఆస్తి వివాదాల్లో పోలీసులు జోక్యం చేసుకోకూడదు.. ఏపీ హైకోర్టు కీలక తీర్పు..
భూమి ఎవరిది? ఆస్తి హక్కు ఎవరిది? తేల్చాల్సింది పోలీస్‌ కాదు.. కోర్టే..
అమరావతి: భూమి, ఇల్లు, ఆస్తి హక్కు, స్వాధీనం వంటి పూర్తిగా సివిల్‌ స్వభావం ఉన్న వివాదాల్లో పోలీసులు జోక్యం చేసుకుని పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నించకూడదని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఆస్తిపై యాజమాన్య హక్కు ఎవరిది, స్వాధీనం ఎవరిది, పౌరుల మధ్య ఉన్న హక్కుల వివాదాన్ని ఎలా పరిష్కరించాలి వంటి అంశాలను నిర్ణయించే అధికారం పోలీసులకు లేదని పేర్కొంది. ఇలాంటి విషయాలను సివిల్‌ కోర్టులు లేదా చట్టబద్ధమైన ఇతర ఫోరమ్‌లే పరిష్కరించాల్సి ఉంటుందని తెలిపింది.
జస్టిస్‌ కుంచం మహేశ్వరరావు సెప్టెంబర్‌ 30, 2026న ఇచ్చిన తీర్పులో ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. వివిధ జిల్లాలకు చెందిన ఏడు పిటిషన్లను విచారించిన సందర్భంగా.. తమ భూములు, ఆస్తులకు సంబంధించిన కేసులు ఇప్పటికే సివిల్‌ కోర్టుల్లో పెండింగ్‌లో ఉన్నప్పటికీ పోలీసులు స్టేషన్‌కు పిలిచి జోక్యం చేసుకుంటున్నారని పిటిషనర్లు ఆరోపించారు. ఈ నేపథ్యంలో పోలీసుల అధికార పరిధి, సివిల్‌ వివాదాల విషయంలో వారి పాత్రపై కోర్టు స్పష్టత ఇచ్చింది.
ఆస్తి హక్కును నిర్ణయించే అధికారం పోలీసులకు లేదు
పౌరుల మధ్య భూమి, ఆస్తి హక్కు, టైటిల్‌, స్వాధీనం వంటి వివాదాలు తలెత్తినప్పుడు వాటి పరిష్కారం న్యాయస్థానాల పరిధిలోకి వస్తుందని హైకోర్టు పేర్కొంది. సివిల్‌ కోర్టులో ఇప్పటికే కేసు విచారణలో ఉన్న సందర్భంలో పోలీసులు ఒక పక్షం తరఫున నిలబడి రికవరీ చేయడం, ఆస్తిని ఖాళీ చేయించడం, మరో పక్షాన్ని ఒత్తిడికి గురిచేయడం లేదా రాజీ చేయించడం వంటి చర్యలు తీసుకోరాదని స్పష్టం చేసింది.
సివిల్‌ వివాదానికి సంబంధించి పోలీసులకు ఫిర్యాదు వచ్చినా.. అది కేవలం ఆస్తి హక్కు లేదా స్వాధీనం నిర్ణయించాల్సిన అంశమైతే సంబంధిత పక్షాలను సివిల్‌ కోర్టు లేదా చట్టబద్ధమైన ఫోరమ్‌ను ఆశ్రయించాల్సిందిగా సూచించాలని కోర్టు తెలిపింది. న్యాయపరంగా పరిష్కరించాల్సిన అంశాన్ని పోలీసు స్టేషన్‌లో ‘సెటిల్‌మెంట్‌’ చేయడం వారి అధికార పరిధిలో లేదని తేల్చిచెప్పింది.
నేరం జరిగితే మాత్రం చర్యలు తప్పవు
ఇదే సమయంలో సివిల్‌ కేసు ఉందనే కారణంతో ప్రతి పరిస్థితిలోనూ పోలీసులు పూర్తిగా పక్కకు తప్పుకోవాలని హైకోర్టు చెప్పలేదు. సివిల్‌ వివాదం నుంచి కాగ్నిజబుల్‌ నేరం చోటుచేసుకుంటే లేదా అలాంటి నేరానికి ఆధారాలు ఉంటే పోలీసులు చట్టప్రకారం కేసు నమోదు చేసి దర్యాప్తు చేయాల్సిందేనని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. శాంతిభద్రతలకు ముప్పు, ప్రాణాలకు లేదా ఆస్తులకు ప్రమాదం ఏర్పడే పరిస్థితుల్లో కూడా చట్టబద్ధమైన పోలీసు చర్యలు తీసుకోవచ్చని పేర్కొంది.
అంటే.. “సివిల్‌ వివాదం” అనే పేరుతో క్రిమినల్‌ అంశాన్ని పట్టించుకోకూడదన్నది కాదు; అదే సమయంలో సివిల్‌ హక్కులను నిర్ణయించే బాధ్యతను పోలీసులు తమ చేతుల్లోకి తీసుకోవద్దన్నదే కోర్టు ఉద్దేశం. ఈ రెండు అధికార పరిధుల మధ్య స్పష్టమైన హద్దులు ఉండాలని తీర్పు సూచించింది.
ఎగ్జిక్యూటివ్‌ మేజిస్ట్రేట్ల అధికారాలపై కూడా స్పష్టత
మండల, డివిజన్‌, జిల్లా స్థాయిలోని ఎగ్జిక్యూటివ్‌ మేజిస్ట్రేట్లకు శాంతిభద్రతల పరిరక్షణకు కొన్ని చట్టబద్ధమైన అధికారాలు ఉన్నాయని కోర్టు గుర్తించింది. అయితే ఒక వివాదం ఇప్పటికే సివిల్‌ కోర్టు పరిధిలోకి వెళ్లిన తర్వాత, ఆ అధికారాలను ఉపయోగించి భూ హక్కు లేదా స్వాధీనం వంటి అంశాలను తాము పరిష్కరించకూడదని పేర్కొంది.
భూ వివాదం కారణంగా శాంతిభద్రతలకు ముప్పు ఏర్పడితే ఆ పరిస్థితిని అరికట్టడం పోలీసుల బాధ్యతే అయినప్పటికీ, దాని పేరుతో పౌరుల మధ్య ఉన్న యాజమాన్య హక్కులను నిర్ణయించడం మాత్రం వారి పని కాదని తీర్పు స్పష్టం చేసింది.
డీజీపీ మార్గదర్శకాలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి
సివిల్‌, ముఖ్యంగా భూ వివాదాల్లో పోలీసులు ఎలా వ్యవహరించాలనే దానిపై ఆంధ్రప్రదేశ్‌ డీజీపీ 2025 అక్టోబర్‌ 24న జారీ చేసిన మార్గదర్శకాలను కచ్చితంగా అమలు చేయాలని హైకోర్టు ఆదేశించింది. ఆ మార్గదర్శకాలలో కూడా పోలీసులు యాజమాన్యం లేదా స్వాధీనం ఎవరిదో నిర్ణయించే పాత్ర పోషించరాదని, అయితే శాంతిభద్రతలకు ముప్పు లేదా కాగ్నిజబుల్‌ నేరం ఏర్పడితే చట్టప్రకారం స్పందించాలని పేర్కొన్నట్లు కోర్టు రికార్డుల్లో ఉంది.
పోలీసుల ప్రధాన బాధ్యతలేంటి?
నేరాలను అరికట్టడం, చట్టాన్ని అమలు చేయడం, శాంతిభద్రతలను కాపాడడం, పౌరుల ప్రాణాలు మరియు ఆస్తులను రక్షించడం పోలీసుల ప్రాథమిక బాధ్యతలని న్యాయమూర్తి గుర్తుచేశారు. అయితే న్యాయవ్యవస్థకు చెందిన అధికారాలను పోలీసు వ్యవస్థ స్వీకరించకూడదని స్పష్టం చేశారు.
ఈ సందర్భంగా రాష్ట్రంలో పోలీసు సిబ్బంది అందుబాటుపై కూడా కోర్టు వ్యాఖ్యలు చేసింది. లక్ష జనాభాకు 222 మంది పోలీసు సిబ్బంది ఉండాలన్న ఐక్యరాజ్యసమితి సిఫారసుతో పోలిస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈ నిష్పత్తి 166.18గా ఉందని తీర్పులో పేర్కొంది. పరిమిత సంఖ్యలో ఉన్న పోలీసులు తమ అసలు విధులను పక్కన పెట్టి సివిల్‌ వివాదాల్లో జోక్యం చేసుకుంటే వ్యవస్థకు మరిన్ని సమస్యలు ఏర్పడే అవకాశం ఉందని న్యాయమూర్తి అభిప్రాయపడ్డారు.
వలస పాలనా ధోరణులపై న్యాయమూర్తి వ్యాఖ్యలు
పోలీసుల పనితీరులో అధిపత్య ధోరణి కనిపించకూడదని, ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండే ప్రజాస్వామ్య పోలీసింగ్‌ వ్యవస్థ అవసరమని జస్టిస్‌ మహేశ్వరరావు పేర్కొన్నారు. పోలీసు వ్యవస్థ పౌరుల హక్కులను గౌరవిస్తూ, తన చట్టబద్ధమైన పరిధిలోనే పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. పోలీసుల ఆలోచనా విధానంలో వలస పాలనా కాలపు ఆధిపత్య ధోరణులు ప్రతిబింబించకూడదని కూడా సూచించారు.
బాధితులు ఏం చేయాలి?
భూమి, ఆస్తి, టైటిల్‌, స్వాధీనం వంటి సివిల్‌ హక్కులకు సంబంధించిన వివాదాల్లో పరిష్కారం కోరే పక్షాలు సంబంధిత సివిల్‌ కోర్టు లేదా చట్టబద్ధమైన ఫోరమ్‌ను ఆశ్రయించాలని హైకోర్టు సూచించింది. పోలీసు స్టేషన్‌లో ఒత్తిడి ద్వారా రాజీ చేయించుకోవడం చట్టబద్ధమైన న్యాయపరిష్కారానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదని తీర్పు స్పష్టం చేస్తోంది.
మొత్తంగా చూస్తే.. ఆస్తి హక్కు ఎవరిది, భూమి ఎవరి స్వాధీనంలో ఉండాలి, పౌరుల మధ్య ఉన్న టైటిల్‌ వివాదాన్ని ఎలా పరిష్కరించాలి అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సింది సివిల్‌ కోర్టులే తప్ప పోలీసులు కాదని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ హైకోర్టు మరోసారి స్పష్టం చేసింది. అదే సమయంలో కాగ్నిజబుల్‌ నేరం, హింస, శాంతిభద్రతల సమస్య ఏర్పడితే పోలీసులు చట్టప్రకారం చర్యలు తీసుకోవచ్చని కూడా స్పష్టం చేసింది. ఈ తీర్పు భూ వివాదాల్లో పోలీసుల పాత్రకు, న్యాయస్థానాల అధికార పరిధికి మధ్య ఉన్న హద్దులను మరింత స్పష్టంగా నిర్దేశించింది.
Tags
Be the first to react
