యూట్యూబర్ల రోడ్ ట్రిప్స్ కంటే ముందే.. 11 దేశాలు చుట్టిన లండన్-కలకత్తా బస్సు!
Bus Travelled from London to India: నేటి రోజుల్లో యూట్యూబర్లు కార్లు, బైక్‌లపై వందలాది, వేలాది కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తూ తమ అనుభవాలను వీడియోల రూపంలో పంచుకుంటున్నారు. ఒక దేశం నుంచి మరో దేశానికి రోడ్డు మార్గంలో వెళ్లడం ఇప్పుడు సాహసయాత్రగా భావిస్తున్నారు. అయితే, ఇలాంటి సుదీర్ఘ ప్రయాణాలకు దశాబ్దాల క్రితమే అవకాశం ఉండేది. అదీ సాధారణ కారులోనో, బైక్‌పైనో కాదు.. ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన డబుల్ డెక్కర్ బస్సులో! 1957లో లండన్ నుంచి భారతదేశంలోని కలకత్తా వరకు ప్రారంభమైన ఈ బస్సు సర్వీస్ అప్పట్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. దాదాపు 110 రోజుల పాటు సాగే ఈ ప్రయాణం 11 దేశాలను కలుపుతూ 20 వేల కిలోమీటర్లకు పైగా దూరాన్ని అధిగమించేది. నాలుగు నెలల పాటు బస్సులోనే ప్రయాణిస్తూ విభిన్న దేశాల సంస్కృతులు, ప్రకృతి అందాలు, చారిత్రక ప్రదేశాలను చూసే అవకాశం ప్రయాణికులకు లభించేది.
లండన్ నుంచి కలకత్తాకు 110 రోజుల బస్సు ప్రయాణం.. 11 దేశాలు, 20 వేల కిలోమీటర్లు.. అప్పట్లోనే ఇలాంటి సాహసయాత్ర..
యూట్యూబర్ల రోడ్ ట్రిప్స్ కంటే ముందే.. 11 దేశాలు చుట్టిన లండన్-కలకత్తా బస్సు..
నేటి రోజుల్లో యూట్యూబర్లు కార్లు, బైక్‌లపై వందలాది, వేలాది కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తూ తమ అనుభవాలను వీడియోల రూపంలో పంచుకుంటున్నారు. ఒక దేశం నుంచి మరో దేశానికి రోడ్డు మార్గంలో వెళ్లడం ఇప్పుడు సాహసయాత్రగా భావిస్తున్నారు. అయితే, ఇలాంటి సుదీర్ఘ ప్రయాణాలకు దశాబ్దాల క్రితమే అవకాశం ఉండేది. అదీ సాధారణ కారులోనో, బైక్‌పైనో కాదు.. ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన డబుల్ డెక్కర్ బస్సులో! 1957లో లండన్ నుంచి భారతదేశంలోని కలకత్తా వరకు ప్రారంభమైన ఈ బస్సు సర్వీస్ అప్పట్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. దాదాపు 110 రోజుల పాటు సాగే ఈ ప్రయాణం 11 దేశాలను కలుపుతూ 20 వేల కిలోమీటర్లకు పైగా దూరాన్ని అధిగమించేది. నాలుగు నెలల పాటు బస్సులోనే ప్రయాణిస్తూ విభిన్న దేశాల సంస్కృతులు, ప్రకృతి అందాలు, చారిత్రక ప్రదేశాలను చూసే అవకాశం ప్రయాణికులకు లభించేది.
1957లో లండన్ నుంచి కలకత్తాకు తొలి ప్రయాణం
1957లో లండన్‌లోని విక్టోరియా కోచ్ స్టేషన్ నుంచి 'ఆల్బర్ట్' (Albert) పేరుతో ఈ ప్రత్యేక బస్సు సర్వీస్ ప్రారంభమైంది. డబుల్ డెక్కర్ తరహాలో ఉండే ఈ బస్సు లండన్ నుంచి బయలుదేరి యూరప్, మధ్యప్రాచ్యం మీదుగా భారతదేశానికి చేరుకునేది. చివరకు కలకత్తా (ప్రస్తుత కోల్‌కతా) నగరాన్ని గమ్యస్థానంగా చేసుకుని ప్రయాణించేది. తిరుగు ప్రయాణం కూడా ఇదే మార్గంలో సాగేది. ఒకవైపు ప్రయాణానికే దాదాపు 110 రోజులు పట్టేది. మొత్తం మీద 20 వేల కిలోమీటర్లకు పైగా దూరాన్ని దాటుతూ సాగిన ఈ సర్వీస్ అప్పట్లో ప్రపంచంలోనే అత్యంత పొడవైన బస్సు మార్గంగా గుర్తింపు పొందింది. ముఖ్యంగా 1960, 70వ దశకాల్లో విదేశీ పర్యాటకులకు ఇది ఒక అరుదైన అనుభవంగా నిలిచింది.
11 దేశాల మీదుగా సాగిన సాహసయాత్ర
లండన్ నుంచి కలకత్తా వరకు ఆల్బర్ట్ బస్సు ప్రయాణం అనేక దేశాలను కలుపుతూ సాగేది. లండన్ నుంచి బయలుదేరిన బస్సు బెల్జియం, పశ్చిమ జర్మనీ, ఆస్ట్రియా, యుగోస్లేవియా, బల్గేరియా, టర్కీ, ఇరాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్, పాకిస్థాన్ మీదుగా భారత్‌లోకి ప్రవేశించేది. ఇలా వివిధ దేశాల గుండా ప్రయాణిస్తూ అక్కడి ప్రజల జీవన విధానాలు, ఆచార వ్యవహారాలు, సంప్రదాయాలను దగ్గరగా చూసే అవకాశం ప్రయాణికులకు లభించేది. నేటిలా విమాన ప్రయాణాల్లో ఒక దేశం నుంచి మరో దేశానికి వేగంగా చేరుకోవడం కాకుండా, మార్గమధ్యంలో కనిపించే ప్రతి కొత్త ప్రదేశాన్ని ఆస్వాదించేలా ఈ యాత్ర సాగేది.
భారతదేశంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత ఢిల్లీ, ఆగ్రా, అలహాబాద్, వారణాసి మీదుగా బస్సు కలకత్తాకు చేరుకునేది. ముఖ్యంగా తాజ్‌మహల్, ఢిల్లీలోని రాజ్‌పథ్, వారణాసిలోని గంగానది ఘాట్లను సందర్శించే అవకాశం ఉండేది. భారతదేశంలోని ఈ ప్రయాణానికి సుమారు ఐదు రోజులు పట్టేది. దాదాపు 110 రోజుల మొత్తం ప్రయాణంతో పోలిస్తే దేశంలోని మార్గాన్ని ఐదు రోజుల్లో పూర్తి చేయడం విశేషం. విదేశీ పర్యాటకులకు భారతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి, ఆధ్యాత్మికతను పరిచయం చేసేలా ఈ ప్రయాణాన్ని రూపొందించారు.
టికెట్ ధరలోనే భోజనం, వసతి సౌకర్యాలు
నాలుగు నెలల పాటు 11 దేశాలను చుట్టివచ్చే ఈ ప్రయాణానికి అప్పట్లో వసూలు చేసిన టికెట్ ధర కూడా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. లండన్ నుంచి కలకత్తాకు ఒకవైపు ప్రయాణానికి 85 పౌండ్లు చెల్లించాల్సి వచ్చేది. తిరుగు ప్రయాణానికి 65 పౌండ్లు వసూలు చేసేవారు. రెండు వైపుల ప్రయాణానికి కలిపి మొత్తం 145 పౌండ్లు ఖర్చయ్యేది. ఈ టికెట్ ధరలో బస్సు ప్రయాణంతో పాటు భోజనం, వసతి సౌకర్యాలు కూడా కల్పించేవారు. అందువల్ల ప్రయాణికులు ప్రతి దేశంలోనూ హోటళ్ల కోసం ప్రత్యేకంగా వెతుక్కోవాల్సిన అవసరం ఉండేది కాదు.
అప్పటి పరిస్థితుల్లో ఇన్ని దేశాలను ఒకే ప్రయాణంలో సందర్శించే అవకాశం చాలా అరుదు. అందుకే ఈ బస్సు సర్వీస్‌ను సాధారణ రవాణా సౌకర్యంగా కాకుండా, విలాసవంతమైన పర్యాటక యాత్రగా పరిగణించేవారు. త్వరగా గమ్యస్థానానికి చేరుకోవడం కంటే ప్రయాణంలోని అనుభూతులను ఆస్వాదించాలనుకునే వారికి ఇది మంచి అవకాశం కల్పించింది.
బస్సులోనే రెస్టారెంట్.. ప్రయాణికుల కోసం ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు
ఆల్బర్ట్ బస్సు ప్రత్యేకత కేవలం దాని ప్రయాణ మార్గం మాత్రమే కాదు. ప్రయాణికుల సౌకర్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని బస్సులోనే అనేక సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేశారు. కింది అంతస్తులో ప్రయాణికులు కూర్చొని చదువుకోవడానికి, భోజనం చేయడానికి వీలుగా ప్రత్యేక లాంజ్ ఉండేది. పై అంతస్తులో ముందు భాగంలో అబ్జర్వేషన్ గదిని ఏర్పాటు చేశారు. అక్కడ కూర్చొని రహదారికి ఇరువైపులా కనిపించే ప్రకృతి అందాలను వీక్షించవచ్చు.
బస్సులోనే వంటగది కూడా ఉండేది. ప్రయాణికులకు ఎప్పటికప్పుడు తాజా ఆహారాన్ని తయారుచేసి అందించేవారు. రేడియోలో సంగీతం వినిపించేవారు. అప్పుడప్పుడు బస్సులోనే చిన్నపాటి పార్టీలను కూడా నిర్వహించేవారు. ప్రస్తుతం మనం ఉపయోగిస్తున్న స్మార్ట్‌ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్, వైఫై వంటి సౌకర్యాలు లేని కాలంలో ప్రయాణికులు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకుంటూ, కొత్త స్నేహాలు చేసుకుంటూ ప్రయాణాన్ని ఆస్వాదించేవారు.
ప్రముఖ పర్యాటక ప్రాంతాల సందర్శనకు ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు
ఈ బస్సు ప్రయాణం కేవలం ఒక దేశం నుంచి మరో దేశానికి చేరుకోవడానికే పరిమితం కాలేదు. మార్గమధ్యంలో ఉన్న ప్రముఖ పర్యాటక ప్రాంతాలను సందర్శించేలా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను కూడా రూపొందించారు. భారతదేశంలో తాజ్‌మహల్, పీకాక్ థ్రోన్, ఢిల్లీలోని రాజ్‌పథ్, వారణాసి గంగానది ఘాట్లను చూసే అవకాశం ఉండేది. టర్కీలోని గోల్డెన్ హార్న్ ప్రాంతాన్ని సందర్శించేవారు. బల్గేరియాలో అప్పటి కమ్యూనిస్ట్ పాలనలో ప్రజల జీవన విధానాన్ని గమనించే అవకాశం ఉండేది.
ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో సంప్రదాయ దుస్తులు ధరించే గిరిజన తెగల ప్రజల జీవనశైలిని దగ్గరగా చూసేవారు. అంతేకాకుండా కాస్పియన్ సముద్రం, బ్లూ డాన్యూబ్ నది, రైన్ లోయ వంటి ప్రకృతి అందాలు కూడా ఈ సుదీర్ఘ యాత్రలో భాగంగా ఉండేవి. ఇలా ప్రతి దేశంలోనూ కొత్త అనుభవాలను అందించడం ఈ బస్సు ప్రయాణానికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకొచ్చింది.
21 ఏళ్ల పాటు కొనసాగిన సర్వీస్.. చివరకు ఎందుకు ఆగిపోయింది?
లండన్ – కలకత్తా బస్సు సర్వీస్ దాదాపు 21 ఏళ్ల పాటు కొనసాగింది. అయితే కాలక్రమంలో మధ్యప్రాచ్య దేశాల్లో రాజకీయ అస్థిరత, భద్రతాపరమైన సమస్యలు పెరగడంతో ఈ మార్గంలో ప్రయాణించడం కష్టంగా మారింది. ఇదే సమయంలో బస్సు వెనుక భాగం కూడా దెబ్బతినడంతో దాన్ని సర్వీస్ నుంచి తొలగించినట్లు సమాచారం. 1968 మేలో బ్రిటిష్ ప్రయాణికుడు ఆండీ స్టీవర్ట్ (Andy Stewart) ఈ బస్సును కొనుగోలు చేశాడు. దాన్ని ఉపయోగించి తిరిగి లండన్ చేరుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఆయన ప్రయత్నించినట్లు తెలుస్తోంది.
ఆ తర్వాత అంతర్జాతీయ రాజకీయ పరిణామాలు, దేశాల మధ్య మారుతున్న సంబంధాలు, వీసా నిబంధనలు, సరిహద్దు ఆంక్షలు, భద్రతాపరమైన సమస్యలు ఇలాంటి సుదీర్ఘ బస్సు ప్రయాణాలకు మరిన్ని అడ్డంకులుగా మారాయి. దీంతో లండన్ నుంచి కలకత్తా వరకు సాగిన ఈ ప్రత్యేక బస్సు సర్వీస్ చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.
నేటికీ ఆసక్తి రేపుతున్న అరుదైన బస్సు ప్రయాణం
ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలను రోడ్డు మార్గంలో చుట్టిరావడం చాలా మందికి సాహసయాత్రగా మారింది. అయితే దాదాపు ఏడు దశాబ్దాల క్రితమే లండన్ నుంచి కలకత్తా వరకు 110 రోజుల పాటు సాగిన ఈ బస్సు ప్రయాణం అందుబాటులో ఉండటం విశేషం. ఒకే బస్సులో 11 దేశాలను సందర్శించడం, విభిన్న సంస్కృతులను తెలుసుకోవడం, మార్గమధ్యంలోని చారిత్రక ప్రదేశాలను చూడటం అప్పటి ప్రయాణికులకు జీవితాంతం గుర్తుండిపోయే అనుభూతిని అందించాయి. ఈ ప్రయాణానికి సంబంధించిన పాత ఫొటోలు, టికెట్లు ప్రస్తుతం కూడా సోషల్ మీడియాలో కనిపిస్తూ నెటిజన్లలో ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తున్నాయి. ఆధునిక రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి రాకముందే ప్రపంచాన్ని కలిపిన ఈ బస్సు సర్వీస్ అంతర్జాతీయ ప్రయాణ చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయంగా నిలిచిపోయింది.
