సంక్రాంతి పండుగ వస్తుందంటే చాలు ఆకాశం రంగురంగుల పతంగులతో నిండిపోతుంది. పతంగి ఎగరేయడం ఒక గొప్ప సరదా అయితే, పక్కవారి పతంగిని కట్ చేయడం (కైట్ ఫైటింగ్) యువతకు ఒక పెద్ద సవాలు. ఈ పోటీలో గెలవడం కోసం వాడే 'చైనా మాంజా' లేదా 'గ్లాస్ మాంజా' ఎంత ప్రమాదకరమో, అది ఎలా తయారవుతుందో తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
సాధారణంగా పతంగులకు వాడే దారం (సద్దా) పత్తి (Cotton) తో తయారవుతుంది. కానీ ప్రత్యర్థి దారాన్ని సులభంగా కట్ చేయడం కోసం ఈ దారాన్ని ఒక ఆయుధంలా మారుస్తారు. దీని తయారీలో నైలాన్ లేదా ప్లాస్టిక్ వంటి సింథటిక్ దారాలను తీసుకుంటారు. ఈ దారానికి అత్యంత బలాన్ని, పదునును ఇవ్వడానికి ఒక ప్రత్యేకమైన మిశ్రమాన్ని పూస్తారు.
ఈ మిశ్రమంలో ప్రధానంగా గాజు పొడి (Glass Powder), కృత్రిమ జిగురు, రంగులు మరియు కొన్నిసార్లు మెటల్ పొడి (Metal Powder) ను కలుపుతారు. గాజును మెత్తగా పిండి చేసి, దానిని దారానికి పట్టించడం వల్ల ఆ దారం ఒక సన్నని బ్లేడులా మారుతుంది. దీనిని ఎండలో ఆరబెట్టిన తర్వాత, అది ఎంత గట్టిగా మారుతుందంటే.. చేతితో తెంచడం అసాధ్యం, పైగా వేళ్లు కోసుకుపోయేంత పదునుగా ఉంటుంది. చైనా మాంజా కేవలం పతంగులను కట్ చేయడానికే పరిమితం కాకుండా, సమాజానికి ఒక పెద్ద ముప్పుగా మారింది. దీనివల్ల కలిగే నష్టాలు ఇవే.
మానవ ప్రాణాలకు ముప్పు: ముఖ్యంగా ద్విచక్ర వాహనాలపై వెళ్లేవారికి ఈ మాంజా ఒక ఉరితాడులా మారుతోంది. గాలిలో వేలాడుతున్న ఈ దారాలు కంటికి కనిపించవు. బైక్ మీద వెళ్తున్నప్పుడు ఇవి గొంతుకు లేదా ముఖానికి తగిలితే, క్షణాల్లో లోతైన గాయాలు అవుతాయి. ఎంతో మంది వాహనదారులు ఈ మాంజా వల్ల గొంతు కోసుకుపోయి ప్రాణాలు కోల్పోయిన సంఘటనలు మనం ప్రతి ఏటా చూస్తూనే ఉన్నాం.
పక్షుల విలవిల: ఆకాశంలో ఎగిరే పక్షులకు ఈ దారాలు మృత్యుపాశాలు. ఈ సింథటిక్ దారం పక్షుల రెక్కలకు చుట్టుకుపోతే, అవి తెగిపోతాయి. పక్షులు గాలిలో ఉండగానే గాయపడి కిందపడి చనిపోతాయి. చెట్లపై చిక్కుకున్న మాంజాలో చిక్కుకొని ఎన్నో పక్షులు ఆహారం లేక, కదలలేక ప్రాణాలు విడుస్తున్నాయి.
విద్యుత్ ప్రమాదాలు: మాంజా తయారీలో మెటల్ పౌడర్ వాడటం వల్ల అది విద్యుత్ వాహకంలా మారుతుంది. పతంగి దారం హై-టెన్షన్ విద్యుత్ తీగలకు తగిలినప్పుడు విద్యుత్ షాక్ తగిలే అవకాశం ఉంటుంది. దీనివల్ల పతంగి ఎగరేసే వారికే కాకుండా, చుట్టుపక్కల వారికి కూడా ప్రమాదం పొంచి ఉంటుంది.
పర్యావరణానికి హాని: సాధారణ పత్తి దారం మట్టిలో కలిసిపోతుంది (Biodegradable). కానీ చైనా మాంజాలో వాడే నైలాన్ మరియు ప్లాస్టిక్ పదార్థాలు వందల ఏళ్లయినా భూమిలో కరిగిపోవు. ఇవి మురికి కాలువల్లో ఇరుక్కుపోయి నీటి ప్రవాహానికి అడ్డుపడతాయి.
చైనా మాంజా వాడకంపై ప్రభుత్వం ఇప్పటికే నిషేధం (Ban) విధించింది. నేషనల్ గ్రీన్ ట్రిబ్యునల్ (NGT) కూడా దీని అమ్మకాలపై కఠినంగా వ్యవహరించాలని ఆదేశించింది. అయినప్పటికీ రహస్యంగా దీని అమ్మకాలు జరుగుతున్నాయి. ఒక బాధ్యతాయుతమైన పౌరుడిగా మనం ఈ క్రింది జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
కాటన్ దారం మాత్రమే వాడండి: పతంగి ఎగరేయడానికి కేవలం సాధారణ కాటన్ దారాన్ని (సద్దా) మాత్రమే ఉపయోగించండి. ఇది ఎవరికీ ప్రాణాపాయం కలిగించదు.
ఫ్లై ఓవర్లపై జాగ్రత్త: పండుగ సమయంలో ఫ్లై ఓవర్ల మీద ప్రయాణించేటప్పుడు బైక్ వేగం తగ్గించాలి. వీలైతే మెడకు గొంతును రక్షించేలా స్కార్ఫ్ లేదా హెల్మెట్ క్లాత్ను ధరించాలి.
అవగాహన కల్పించండి: మన ఇంట్లో పిల్లలకు మరియు స్నేహితులకు చైనా మాంజా వల్ల కలిగే అనర్థాలను వివరించాలి. పక్షులను ప్రేమించడం, తోటి మనుషుల ప్రాణాలను గౌరవించడం నేర్పాలి.
పండుగ అంటే సంతోషం ఉండాలి కానీ, ఎవరి ప్రాణాలు తీసే విషాదం కాకూడదు. పర్యావరణానికి, పక్షులకు, తోటి మనుషులకు హాని కలిగించని విధంగా సంక్రాంతి జరుపుకుందాం.
