ఒకప్పుడు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వంట అంటే కట్టెల పొయ్యి, కళ్ళలో నీళ్లు తెప్పించే పొగ, దానివల్ల వచ్చే అనారోగ్య సమస్యలు. కానీ, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన ప్రధాన మంత్రి ఉజ్వల యోజన (PMUY) ఈ చిత్రపటాన్ని పూర్తిగా మార్చేసింది. పేద మహిళల ఆరోగ్యమే పరమావధిగా ప్రారంభమైన ఈ పథకం, నేడు దేశవ్యాప్తంగా కోట్లాది కుటుంబాల్లో వెలుగులు నింపుతోంది.
తాజా గణాంకాలతో సహా ఈ పథకం సాధించిన విజయాలు, వినియోగదారులకు కల్పిస్తున్న భద్రత మరియు ఇంధన రంగంలో వస్తున్న పెను మార్పుల గురించి పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
డిసెంబర్ 1, 2025 నాటికి ఉజ్వల పథకం లబ్ధిదారుల సంఖ్య ఏకంగా 10.35 కోట్లకు చేరుకుంది. కట్టెల పొయ్యి వల్ల వచ్చే శ్వాసకోశ వ్యాధుల నుంచి మహిళలకు విముక్తి కల్పించడంలో ఈ పథకం అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇచ్చింది. 2019లో ఒక కుటుంబం ఏడాదికి సగటున 3 సిలిండర్లు మాత్రమే వాడేది. ప్రస్తుతం ఆ సంఖ్య 4.85 కి పెరిగింది. ప్రజలు కట్టెల పొయ్యిని వదిలి గ్యాస్ వాడకానికి అలవాటు పడ్డారని ఇది నిరూపిస్తోంది.
దేశంలో గ్యాస్ సదుపాయం లేని ప్రతి ఇంటికీ ఈ కనెక్షన్ అందించాలని ప్రభుత్వం మరో 25 లక్షల కొత్త కనెక్షన్లకు అనుమతి ఇచ్చింది. గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరలు పేదలకు భారం కాకూడదనే ఉద్దేశంతో ప్రభుత్వం ప్రత్యేక రాయితీని అందిస్తోంది. ఉజ్వల లబ్ధిదారులకు 14.2 కిలోల సిలిండర్పై రూ. 300 మేర సబ్సిడీ లభిస్తుంది.
ఏడాదికి గరిష్టంగా తొమ్మిది సిలిండర్ల వరకు ఈ రాయితీని పొందవచ్చు. ఈ ఆర్థిక వెసులుబాటు వల్లే సామాన్య కుటుంబాలు క్రమం తప్పకుండా గ్యాస్ వాడుతున్నాయి. పథకంలో అవినీతిని అరికట్టడానికి మరియు వినియోగదారుల భద్రత కోసం ప్రభుత్వం కఠిన చర్యలు తీసుకుంటోంది.
అసలైన లబ్ధిదారులకే సబ్సిడీ అందేలా ఆధార్ బయోమెట్రిక్ ధృవీకరణను తప్పనిసరి చేశారు. ప్రస్తుతం 71 శాతం మంది ఉజ్వల వినియోగదారులకు ఈ ప్రక్రియ పూర్తయింది. దాదాపు 12 కోట్ల ఇళ్లలో ఉచితంగా గ్యాస్ కనెక్షన్ల భద్రతను అధికారులు పరిశీలించారు. ప్రమాదాలను అరికట్టడానికి 4.65 కోట్ల గ్యాస్ హోస్ పైపులను తక్కువ ధరకే మార్చారు.
కేవలం గ్యాస్ రంగానే కాకుండా, పెట్రోల్ బంకుల్లో కూడా డిజిటల్ సేవల వినియోగం పెరిగింది. దేశవ్యాప్తంగా 90,000 పెట్రోల్ బంకుల్లో డిజిటల్ చెల్లింపుల వసతి ఉంది. ఇందుకోసం 2.71 లక్షల పీఓఎస్ (POS) యంత్రాలను ఏర్పాటు చేశారు. హైవేల వెంబడి లారీ డ్రైవర్ల కోసం 'అప్నా ఘర్' పేరుతో 500 విశ్రాంతి గదులను నిర్మించారు.
కాలుష్యాన్ని తగ్గించడానికి మరియు స్వయం సమృద్ధి సాధించడానికి ప్రభుత్వం క్లీన్ ఎనర్జీపై దృష్టి పెట్టింది. పెట్రోల్ బంకుల్లో ఇప్పటికే 27,000 కంటే ఎక్కువ ఈవీ (EV) ఛార్జింగ్ స్టేషన్లను అందుబాటులోకి తెచ్చారు. పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం పెట్రోల్లో ఇథనాల్ మిశ్రమాన్ని 19.24 శాతానికి పెంచారు. దీనివల్ల రూ. 1.55 లక్షల కోట్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా అయింది.
4,000 సమీకృత ఎనర్జీ స్టేషన్ల నిర్మాణం జరుగుతోంది, ఇక్కడ పెట్రోల్, డీజిల్తో పాటు సీఎన్జీ, ఈవీ ఛార్జింగ్ వంటి అన్ని వసతులు ఒకే చోట లభిస్తాయి. గ్యాస్ పైప్లైన్ వ్యవస్థను కూడా 25,000 కిలోమీటర్లకు పైగా విస్తరించడం ద్వారా ఇంధన రంగంలో భారత్ సరికొత్త రికార్డులు సృష్టిస్తోంది. ఉజ్వల వంటి పథకాలు కేవలం వంట గదిని మార్చడమే కాదు, మహిళల ఆరోగ్య ప్రమాణాలను పెంచి వారి జీవన విధానంలో విప్లవాత్మక మార్పులను తీసుకువచ్చాయి.
