Scavengers: దేశంలో ఒక్క మాన్యువల్ స్కావెంజర్ కూడా లేరు.. 2024-25 సర్వేలో కేంద్రం కీలక ప్రకటన!

2024-25 జాతీయ సర్వేలో మాన్యువల్ స్కావెంజర్లు సున్నా.. రాజ్యసభలో కేంద్రం వెల్లడి..

58,098 మందికి రూ.40 వేల చొప్పున సాయం.. మాన్యువల్ స్కావెంజర్లపై కేంద్రం కీలక ప్రకటన..

దేశవ్యాప్తంగా మాన్యువల్ స్కావెంజింగ్ (చేతితో మలమూత్రాలను తొలగించే పని) పూర్తిగా తగ్గిందని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. మాన్యువల్ స్కావెంజర్ల నియామక నిషేధం మరియు వారి పునరావాస చట్టం-2013 కింద 2024-25 సంవత్సరంలో నిర్వహించిన జాతీయ సర్వేలో దేశంలోని ఏ జిల్లాలోనూ ఒక్క మాన్యువల్ స్కావెంజర్ కూడా గుర్తించబడలేదని కేంద్రం వెల్లడించింది. ఈ విషయాన్ని కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత శాఖ మంత్రి డాక్టర్ వీరేంద్ర కుమార్ రాజ్యసభలో లిఖితపూర్వక సమాధానంగా తెలిపారు.

2013, 2018 సర్వేల్లో 58,098 మంది గుర్తింపు
మంత్రి తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, గతంలో 2013 మరియు 2018 సంవత్సరాల్లో నిర్వహించిన దేశవ్యాప్త సర్వేల్లో మొత్తం 58,098 మంది మాన్యువల్ స్కావెంజర్లు గుర్తించబడ్డారు. వీరందరికీ కేంద్ర ప్రభుత్వం పునరావాస కార్యక్రమంలో భాగంగా ఒక్కొక్కరికి రూ.40 వేల చొప్పున ఒకేసారి నగదు సహాయం (One-Time Cash Assistance) అందించింది.

పునరావాసానికి 'నమస్తే' పథకం
మాన్యువల్ స్కావెంజర్లకు ప్రత్యామ్నాయ జీవనోపాధి కల్పించేందుకు గతంలో అమలులో ఉన్న సెల్ఫ్ ఎంప్లాయ్‌మెంట్ స్కీమ్ ఫర్ రిహాబిలిటేషన్ ఆఫ్ మాన్యువల్ స్కావెంజర్స్ (SRMS) పథకాన్ని ప్రస్తుతం 'నమస్తే (NAMASTE)' పథకంలో విలీనం చేసినట్లు కేంద్ర మంత్రి తెలిపారు. ఈ పథకం ద్వారా పారిశుద్ధ్య కార్మికులు, వారి కుటుంబాలకు స్థిరమైన ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించే చర్యలు కొనసాగుతున్నాయని ఆయన వివరించారు.

వేల మందికి నైపుణ్య శిక్షణ
2023-24 నుంచి 2025-26 మధ్యకాలంలో మొత్తం 5,632 మంది మాన్యువల్ స్కావెంజర్లు, వారి కుటుంబ సభ్యులకు నైపుణ్యాభివృద్ధి (Skill Development) శిక్షణ అందించామని మంత్రి తెలిపారు.

అదే సమయంలో 483 మంది లబ్ధిదారులకు మూలధన సబ్సిడీ (Capital Subsidy) అందించి, వారు ప్రత్యామ్నాయ స్వయం ఉపాధి వ్యాపారాలు ప్రారంభించేందుకు ప్రభుత్వం సహకరించినట్లు చెప్పారు.

యాంత్రీకరణ ద్వారానే పూర్తిస్థాయి నిర్మూలన లక్ష్యం
దేశంలో మాన్యువల్ స్కావెంజింగ్ పూర్తిగా నిర్మూలించాలనే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం పనిచేస్తోందని డాక్టర్ వీరేంద్ర కుమార్ స్పష్టం చేశారు. పారిశుద్ధ్య పనుల్లో యాంత్రీకరణ (Mechanised Sanitation)కు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ, రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల ప్రభుత్వాలతో సమన్వయం చేసుకుంటూ చర్యలు కొనసాగిస్తున్నట్లు తెలిపారు. పారిశుద్ధ్య కార్మికుల గౌరవం, భద్రత, పునరావాసం ప్రభుత్వానికి అత్యంత ప్రాధాన్యమని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ప్రభుత్వం చెప్పిన ముఖ్యాంశాలు:
2024-25 జాతీయ సర్వేలో దేశంలో ఒక్క మాన్యువల్ స్కావెంజర్ కూడా గుర్తించబడలేదు.
2013, 2018 సర్వేల్లో మొత్తం 58,098 మంది గుర్తింపు పొందారు.
గుర్తించిన ప్రతి ఒక్కరికి రూ.40 వేల చొప్పున ఒకేసారి నగదు సహాయం అందించారు.
SRMS పథకాన్ని ప్రస్తుతం NAMASTE పథకంలో విలీనం చేశారు.
2023-24 నుంచి 2025-26 వరకు 5,632 మందికి నైపుణ్య శిక్షణ ఇచ్చారు.
483 మందికి స్వయం ఉపాధి కోసం మూలధన సబ్సిడీ అందించారు.
యాంత్రీకరణ ద్వారా మాన్యువల్ స్కావెంజింగ్‌ను పూర్తిగా నిర్మూలించడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యమని కేంద్రం తెలిపింది.