పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్‌పై తెలంగాణ ఫిర్యాదు.. కేంద్రం ముందుకు చేరిన నాగార్జునసాగర్ వివాదం!

Nagarjuna Sagar Water Dispute: ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల మధ్య కృష్ణా జలాల పంపిణీ వివాదం మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది. పల్నాడు జిల్లాలో తాగునీటి సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపించాలనే లక్ష్యంతో ఏపీ ప్రభుత్వం చేపట్టిన రూ.1,200 కోట్ల పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టుపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తోంది. నాగార్జునసాగర్ జలాశయం బ్యాక్‌వాటర్‌ను వినియోగించుకుని పల్నాడు ప్రాంతంలోని వందలాది గ్రామాలకు తాగునీరు అందించేందుకు చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టు ఇప్పుడు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య కొత్త చర్చకు దారితీసింది. ఒకవైపు తమకు కేటాయించిన నీటినే వినియోగిస్తున్నామని ఆంధ్రప్రదేశ్ చెబుతుండగా, మరోవైపు జలాశయంలో నీటిమట్టం తగ్గిన సమయంలోనూ నీటిని తోడుకునేలా ప్రాజెక్టు నిర్మాణం ఉందని తెలంగాణ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది.

Nagarjuna Sagar Water Dispute
Nagarjuna Sagar Water Dispute

నాగార్జునసాగర్‌పై కొత్త జలవివాదం.. పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్‌తో తెలంగాణకు వచ్చిన అభ్యంతరాలేంటి..

ఏపీ, తెలంగాణ మధ్య మళ్లీ కృష్ణా జలాల పంచాయితీ.. పల్నాడు ప్రాజెక్టుపై అభ్యంతరాలెందుకు..

ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల మధ్య కృష్ణా జలాల పంపిణీ వివాదం మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది. పల్నాడు జిల్లాలో తాగునీటి సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపించాలనే లక్ష్యంతో ఏపీ ప్రభుత్వం చేపట్టిన రూ.1,200 కోట్ల పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టుపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తోంది. నాగార్జునసాగర్ జలాశయం బ్యాక్‌వాటర్‌ను వినియోగించుకుని పల్నాడు ప్రాంతంలోని వందలాది గ్రామాలకు తాగునీరు అందించేందుకు చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టు ఇప్పుడు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య కొత్త చర్చకు దారితీసింది. ఒకవైపు తమకు కేటాయించిన నీటినే వినియోగిస్తున్నామని ఆంధ్రప్రదేశ్ చెబుతుండగా, మరోవైపు జలాశయంలో నీటిమట్టం తగ్గిన సమయంలోనూ నీటిని తోడుకునేలా ప్రాజెక్టు నిర్మాణం ఉందని తెలంగాణ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది.

పల్నాడు ప్రజల దాహార్తి తీర్చే లక్ష్యంతో వాటర్ గ్రిడ్

పల్నాడు ప్రాంతంలోని అనేక గ్రామాలు దశాబ్దాలుగా తాగునీటి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ముఖ్యంగా వేసవి కాలంలో ప్రజలు తాగునీటి కోసం ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఈ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపించాలనే ఉద్దేశంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సుమారు రూ.1,200 కోట్ల వ్యయంతో పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టును చేపట్టింది. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తయితే 11 మండలాల పరిధిలోని 363 గ్రామాలకు పైపులైన్ల ద్వారా తాగునీరు అందించే అవకాశం ఉంటుంది.

నాగార్జునసాగర్ జలాశయం బ్యాక్‌వాటర్ నుంచి నీటిని తీసుకునేందుకు మూడు ఇన్‌టేక్ వెల్స్, వాటికి అనుసంధానంగా పైపులైన్లను నిర్మించడం ఈ ప్రాజెక్టులో ప్రధాన అంశం. ప్రస్తుతం నీటిని చెరువులు, కాలువల ద్వారా తరలించే విధానంతో పోలిస్తే నేరుగా పైపులైన్ల ద్వారా గ్రామాలకు సరఫరా చేయడం వల్ల నీటి వృథా తగ్గుతుందని ఏపీ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. స్థానిక ప్రజలకు నిరంతర తాగునీటి సరఫరా కల్పించడమే ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన ఉద్దేశంగా చెబుతోంది.

2.55 టీఎంసీల కేటాయింపు.. ఇప్పటివరకు వాడింది 0.57 టీఎంసీలే!

ఈ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి నీటి కేటాయింపుల అంశాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రధానంగా ప్రస్తావిస్తోంది. పల్నాడు ప్రాంతంలోని 33 మండలాల్లో 136 చెరువులను నింపేందుకు గతంలో కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు (KRMB) 2.55 టీఎంసీల నీటిని కేటాయించినట్లు ఏపీ వాదిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలోనే పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టును అమలు చేస్తున్నట్లు పేర్కొంటోంది.

ప్రాజెక్టు మొదటి దశలో 10 మండలాలకు సంబంధించి ఇప్పటివరకు 0.57 టీఎంసీల నీటిని మాత్రమే వినియోగించినట్లు అందుబాటులో ఉన్న వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రాజెక్టు పూర్తిస్థాయిలో పనిచేయడం ప్రారంభించిన తర్వాత కూడా మొత్తం అవసరం 1.865 టీఎంసీలకు మించదని ఏపీ చెబుతోంది. గతంలో కేటాయించిన 2.55 టీఎంసీల పరిమితిలోనే ఈ వినియోగం ఉంటుందని స్పష్టం చేస్తోంది. అంటే తమకు కేటాయించిన నీటిని మించి తీసుకోవాల్సిన అవసరం లేదన్నది రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వాదన.

తక్కువ నీటిమట్టంలోనూ నీటిని తీసుకునేలా నిర్మాణమా?

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రధానంగా అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నది ప్రాజెక్టులో నిర్మిస్తున్న ఇన్‌టేక్ వెల్స్ డిజైన్‌పైనే. నాగార్జునసాగర్ జలాశయంలో నీటిమట్టం గణనీయంగా పడిపోయినప్పటికీ, ఈ నిర్మాణాల ద్వారా ఏపీ నీటిని తీసుకునే అవకాశం ఉంటుందని తెలంగాణ అధికారులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. జలాశయంలో నీటి నిల్వలు తగ్గినప్పుడు కూడా నీటిని తరలించగలిగితే, తమ రాష్ట్రంలోని తాగునీటి అవసరాలు, సాగునీటి ప్రాజెక్టులపై ప్రభావం పడుతుందని తెలంగాణ వాదిస్తోంది.

ముఖ్యంగా నల్గొండ, ఖమ్మం జిల్లాలతో పాటు హైదరాబాద్ నగరానికి తాగునీటి సరఫరాలో ఇబ్బందులు తలెత్తవచ్చని తెలంగాణ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. వేసవి కాలంలో జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గినప్పుడు ఇరు రాష్ట్రాల అవసరాలు పెరుగుతాయి. అలాంటి పరిస్థితుల్లో నీటి వినియోగంపై స్పష్టమైన నియంత్రణ లేకపోతే సమస్య మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉందన్నది తెలంగాణ అభిప్రాయం.

నాగార్జునసాగర్ జలాశయంలో పూర్తి స్థాయి నీటిమట్టం 590 అడుగులుగా ఉండగా, ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో భాగంగా తక్కువ నీటిమట్టంలోనూ నీటిని తీసుకునే ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారని తెలంగాణ అధికారులు ఆరోపిస్తున్నారు. ఈ అంశమే ప్రస్తుతం వివాదంలో కీలకంగా మారింది. 

కేంద్ర జలశక్తి శాఖకు, కృష్ణా బోర్డుకు తెలంగాణ ఫిర్యాదు

పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ నిర్మాణానికి అవసరమైన అనుమతులు లేవని, సంబంధిత సంస్థల నుంచి ముందస్తు ఆమోదాలు తీసుకోకుండా పనులు చేపట్టారని తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఆరోపిస్తోంది. అంతేకాకుండా జలాశయ భద్రత, నీటి నిర్వహణ వ్యవస్థపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని పేర్కొంటోంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని తక్షణమే నిలిపివేయాలని కోరుతూ కేంద్ర జలశక్తి శాఖ కార్యదర్శికి, కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డుకు తెలంగాణ నీటిపారుదల శాఖ ఫిర్యాదు చేసింది.

నవంబర్ 16న తెలంగాణ ప్రభుత్వం కృష్ణా బోర్డుకు అధికారికంగా అభ్యంతరాలు తెలియజేసినట్లు వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి. ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను సమర్పించాలని, అవసరమైన అనుమతులు వచ్చే వరకు నిర్మాణ పనులను కొనసాగించకూడదని తెలంగాణ కోరుతోంది. ఈ వ్యవహారంలో నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు అధికారుల నుంచి కూడా వివరణ కోరినట్లు సమాచారం. 

కృష్ణా బోర్డు స్పందన ఏమిటి?

తెలంగాణ ఫిర్యాదుపై కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు స్పందన కూడా ఇప్పుడు ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. అందుబాటులోకి వచ్చిన నవంబర్ 20 నాటి సమాచారం ప్రకారం, కొత్త ప్రాజెక్టులను చేపట్టే ముందు నిర్దేశిత అనుమతుల ప్రక్రియను రెండు రాష్ట్రాలు పాటించాలని బోర్డు సూచించింది. అయితే పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టును నేరుగా ప్రస్తావిస్తూ నిర్మాణాన్ని నిలిపివేయాలని ఆదేశించలేదు. అలాగే ఏపీ నుంచి వివరణ కోరినట్లు కూడా ఆ సమాచారం వెల్లడించలేదు.

దీంతో తెలంగాణ చేసిన ఫిర్యాదుపై తక్షణ నిర్ణయం వెలువడినట్లు చెప్పలేని పరిస్థితి ఉంది. మరోవైపు నవంబర్ 23న కృష్ణా బోర్డు త్రిసభ్య కమిటీ సమావేశం జరగనుందని, ఈ సందర్భంగా రెండు రాష్ట్రాల నీటి అవసరాలు, కృష్ణా జలాల పంపిణీకి సంబంధించిన అంశాలు చర్చకు వచ్చే అవకాశం ఉందని తాజా నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ సమావేశంలో పల్నాడు ప్రాజెక్టుపై తెలంగాణ తన అభ్యంతరాలను మరోసారి ప్రస్తావించే అవకాశం ఉంది. 

సాగర్ కుడి, ఎడమ కాలువలతో రెండు రాష్ట్రాల అనుబంధం

నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలకు కీలకమైన నీటి వనరు. జలాశయం కుడి కాలువ ద్వారా పల్నాడు, గుంటూరు, ప్రకాశం ప్రాంతాలకు నీరు అందుతుండగా, ఎడమ కాలువ ద్వారా నల్గొండ, ఖమ్మం ప్రాంతాలతో పాటు ఇతర ప్రాంతాలకు నీరు సరఫరా అవుతుంది. అందువల్ల జలాశయంలో నీటి నిల్వలు, విడుదలలు, వినియోగంపై తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం రెండు రాష్ట్రాల ప్రజల అవసరాలతో ముడిపడి ఉంటుంది.

ఒకవైపు పల్నాడు ప్రాంతంలో తాగునీటి కొరతను అధిగమించేందుకు ఏపీ ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తుండగా, మరోవైపు తమ ప్రాంతాల తాగునీటి అవసరాలకు ఇబ్బంది కలగకూడదని తెలంగాణ కోరుతోంది. ముఖ్యంగా నల్గొండ, ఖమ్మం జిల్లాల్లోని గ్రామీణ ప్రాంతాలు, హైదరాబాద్ నగరానికి నీటి సరఫరా నిరంతరంగా కొనసాగాలన్నది తెలంగాణ ప్రధాన ఆందోళనగా ఉంది.

2014 నుంచి కొనసాగుతున్న కృష్ణా జలాల వివాదం

రాష్ట్ర విభజన తర్వాత 2014 నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ మధ్య కృష్ణా జలాల పంపిణీ అంశం తరచూ వివాదాలకు దారితీస్తోంది. రాష్ట్ర విభజన అనంతరం అందుబాటులో ఉన్న 811 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలను తాత్కాలికంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 512 టీఎంసీలు, తెలంగాణకు 299 టీఎంసీలుగా విభజించినట్లు గతంలో నిర్ణయించారు. అయితే ఈ తాత్కాలిక పంపిణీపై ఇరు రాష్ట్రాల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.

పోతిరెడ్డిపాడు హెడ్ రెగ్యులేటర్, రాయలసీమ ఎత్తిపోతల పథకం, శ్రీశైలం కుడి ప్రధాన కాలువ, నాగార్జునసాగర్ కుడి, ఎడమ కాలువల నిర్వహణ వంటి అంశాలపై గతంలోనూ ఇరు రాష్ట్రాలు పరస్పరం అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశాయి. తెలంగాణలోని పాలమూరు-రంగారెడ్డి, కల్వకుర్తి ఎత్తిపోతల పథకాలపై కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్ అభ్యంతరాలు తెలిపిన సందర్భాలున్నాయి. మరోవైపు ఏపీ చేపడుతున్న కొన్ని నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులపై తెలంగాణ అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తోంది. దీంతో కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు పరిధిలో రెండు రాష్ట్రాల మధ్య నీటి వినియోగానికి సంబంధించిన వివాదాలు కొనసాగుతున్నాయి. 

ప్రజల అవసరమా? రాష్ట్రాల మధ్య హక్కుల పోరాటమా?

ఈ వివాదంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం సామాన్య ప్రజల తాగునీటి అవసరం. పల్నాడు ప్రాంత ప్రజలకు స్వచ్ఛమైన తాగునీరు అందించడం అత్యవసరం. నీటి కొరత కారణంగా ఇబ్బందులు పడుతున్న గ్రామాలకు పైపులైన్ల ద్వారా శాశ్వతంగా నీరు అందితే ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది. అందుకే స్థానికంగా ఈ ప్రాజెక్టుపై ఎన్నో ఆశలు ఉన్నాయి.

అదే సమయంలో తెలంగాణ ప్రజల తాగునీటి అవసరాలు, రైతుల సాగునీటి ప్రయోజనాలు కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి. ఒక ప్రాంతానికి తాగునీరు అందించే ప్రయత్నం మరో ప్రాంత ప్రజలకు నీటి కొరతను సృష్టించకూడదు. అందువల్ల నీటి కేటాయింపులు, ప్రాజెక్టు నిర్మాణ అనుమతులు, జలాశయ భద్రత వంటి అంశాలపై స్పష్టత అవసరం.
వివాదానికి పరిష్కారం ఎలా?
పల్నాడు వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టుపై ఏపీ, తెలంగాణ ప్రభుత్వాలు తమ తమ వాదనలను వినిపిస్తున్నాయి. ఏపీ తనకు గతంలో కేటాయించిన నీటిని మాత్రమే వినియోగిస్తున్నామని చెబుతుండగా, తెలంగాణ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ విధానం, అనుమతులు, భవిష్యత్తులో నీటి లభ్యతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ఈ రెండు వాదనల్లో వాస్తవాలను నిర్ధారించేందుకు ప్రాజెక్టు సమగ్ర వివరాలు, నీటి వినియోగ లెక్కలు, ఇన్‌టేక్ వెల్స్ సాంకేతిక రూపకల్పన, సంబంధిత అనుమతులను నిపుణుల కమిటీ పరిశీలించడం అవసరం.

అంతేకాకుండా జలాశయంలో కనీస నీటిమట్టం, రెండు రాష్ట్రాల తాగునీటి అవసరాలు, కేటాయించిన నీటి పరిమితులు, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో నీటి వినియోగానికి సంబంధించిన నిబంధనలపై స్పష్టమైన విధానం ఉండాలి. కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు, కేంద్ర జలశక్తి శాఖ జోక్యంతో రెండు రాష్ట్రాల మధ్య చర్చల ద్వారా పరిష్కారం కనుగొనడం కీలకం.

చివరికి ఈ వివాదంలో గెలుపోటముల కంటే ప్రజలకు తాగునీరు అందడం, రైతులకు నీటి కొరత రాకపోవడం, నాగార్జునసాగర్ జలాశయ భద్రత కాపాడటం ముఖ్యం. పల్నాడు ప్రజల దాహార్తిని తీర్చే ప్రాజెక్టు ముందుకు సాగుతూనే, తెలంగాణ ప్రజల నీటి ప్రయోజనాలకు కూడా భంగం కలగకుండా పరిష్కారం లభిస్తుందా? అన్నది ఇప్పుడు రెండు రాష్ట్రాల ప్రజల్లో ఆసక్తి రేకెత్తిస్తున్న ప్రశ్న.

Tags

Be the first to react

Latest