భారతి సిమెంట్ గుట్టు రట్టు చేసిన సిబిఐ! అసలైన ఓనర్లు ఎక్కడ?

రఘురామ్ సిమెంట్స్ నుంచి భారతి సిమెంట్స్ వరకు.. భూముల కేటాయింపులు, పెట్టుబడులపై సీబీఐ, ఈడీ దర్యాప్తు.. 

భారతి సిమెంట్స్ వివాదం ఏమిటి? జగన్, నిమ్మగడ్డ ప్రసాద్ పేర్లు ఎందుకు చర్చకు వచ్చాయి?..

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో గతంలో సంచలనం సృష్టించిన అక్రమాస్తుల కేసుల్లో భారతి సిమెంట్స్ వ్యవహారం కూడా ఒకటి. రఘురామ్ సిమెంట్స్ పేరుతో ప్రారంభమైన ఈ సంస్థకు సున్నపురాయి గనుల కేటాయింపులు, పెట్టుబడుల ప్రవాహం, బ్యాంకు రుణాలు, విదేశీ కంపెనీకి వాటాల విక్రయం వంటి అంశాలు దర్యాప్తు సంస్థల పరిశీలనకు వచ్చాయి. అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి ప్రభుత్వ హయాంలో తీసుకున్న కొన్ని నిర్ణయాలు, వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డికి సంబంధించిన కంపెనీల్లోకి వచ్చిన పెట్టుబడుల మధ్య సంబంధాలపై సీబీఐ, ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ఈడీ) ఆరోపణలు చేశాయి. అయితే, దర్యాప్తు సంస్థల ఆరోపణలు, కోర్టులో నిరూపితమైన నేరాలు రెండూ వేర్వేరు అంశాలని గుర్తుంచుకోవాలి.

1999లో రఘురామ్ సిమెంట్స్ ప్రారంభం

అందుబాటులో ఉన్న కథనాల ప్రకారం, కడప జిల్లాకు చెందిన దేవగుడి శ్రీనివాసులు 1999లో రఘురామ్ సిమెంట్స్‌ను స్థాపించారు. సిమెంట్ పరిశ్రమకు అవసరమైన ప్రధాన ముడిసరుకు సున్నపురాయి. అందువల్ల గనుల లీజులు, ముడిసరుకు లభ్యత, ప్రభుత్వ అనుమతులు ఈ రంగంలో కంపెనీల అభివృద్ధికి కీలకంగా ఉంటాయి.

2004లో వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత రఘురామ్ సిమెంట్స్‌లో వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి, ఆయనకు సంబంధించిన వ్యక్తుల భాగస్వామ్యంపై ఒత్తిడి తెచ్చారన్న ఆరోపణలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. గనుల లీజులు పొందాలంటే కొత్త భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించాల్సి వచ్చిందని అప్పటి పరిణామాలపై వచ్చిన కథనాలు పేర్కొన్నాయి. అసలు యజమానులపై బెదిరింపులు జరిగాయని, వారు తమ వాటాలను వదులుకోవాల్సి వచ్చిందని కూడా ఆరోపణలు ఉన్నాయి. 

2006లో వాటాల మార్పు.. గనుల కేటాయింపులపై వివాదం

రఘురామ్ సిమెంట్స్‌లో 2006 నాటికి వాటాల కేటాయింపులు మారాయని దర్యాప్తు సంబంధిత కథనాలు పేర్కొన్నాయి. అందులో జగన్‌కు 82 శాతం వాటా, డాల్మియా సిమెంట్స్, ఇండియా సిమెంట్స్‌కు కలిపి 18 శాతం వాటా కేటాయించినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. అసలు యజమానుల కుటుంబం తర్వాత అమెరికాకు వెళ్లిపోయిందన్న కథనాలు కూడా ప్రచురితమయ్యాయి.

ఇదే సమయంలో కడప జిల్లాలోని ఎర్రగుంట్ల, కమలాపురం మండలాల్లో సున్నపురాయి గనుల లీజుల కేటాయింపులపై వివాదం తలెత్తింది. జీఓ నంబర్ 95 ద్వారా రఘురామ్ సిమెంట్స్‌కు గనుల లీజులు మంజూరు చేశారన్నది కేసులోని ప్రధాన ఆరోపణల్లో ఒకటి. గుజరాత్‌కు చెందిన అంబుజా సిమెంట్స్ దాఖలు చేసిన దరఖాస్తును పక్కనపెట్టి, రఘురామ్ సిమెంట్స్‌కు అనుకూలంగా నిర్ణయం తీసుకున్నారనే అంశాన్ని కూడా దర్యాప్తు పరిశీలించింది.

ఈ కేటాయింపుల విషయంలో ప్రభుత్వ అధికారాన్ని దుర్వినియోగం చేశారన్న ఆరోపణలు నమోదయ్యాయి. గనుల లీజుల మంజూరు చట్టబద్ధమైన విధానాల ప్రకారం జరిగిందా? పోటీ సంస్థల దరఖాస్తులను ఏ ప్రాతిపదికన పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు? అనే ప్రశ్నలు ఈ వివాదంలో కీలకంగా మారాయి.

పెట్టుబడులు, క్విడ్ ప్రో కో ఆరోపణలు

భారతి సిమెంట్స్ వ్యవహారంలో ప్రధానంగా చర్చకు వచ్చిన అంశం ‘క్విడ్ ప్రో కో’. అంటే ఒక ప్రయోజనం కల్పించినందుకు ప్రతిఫలంగా మరో ప్రయోజనం పొందడం. ప్రభుత్వ రాయితీలు లేదా ప్రాజెక్టులు పొందిన వ్యాపారవేత్తలు, దానికి ప్రతిఫలంగా జగన్‌కు సంబంధించిన కంపెనీల్లో పెట్టుబడులు పెట్టారన్న ఆరోపణలను సీబీఐ తన దర్యాప్తులో పరిశీలించింది.

ఈ క్రమంలో పారిశ్రామికవేత్త నిమ్మగడ్డ ప్రసాద్ పేరు కూడా ప్రస్తావనకు వచ్చింది. ఆయనకు సంబంధించిన వ్యాపార సంస్థలకు ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులు, భూముల కేటాయింపులు, ఇతర రాయితీలు లభించాయన్న ఆరోపణలతోపాటు, ఆయన పెట్టుబడులు జగన్‌కు సంబంధించిన కంపెనీలకు చేరాయన్న అంశాలను దర్యాప్తు సంస్థలు పరిశీలించాయి. అయితే, ఈ పెట్టుబడులు, ప్రభుత్వ నిర్ణయాల మధ్య అక్రమ ప్రతిఫల సంబంధం ఉందన్నది దర్యాప్తు సంస్థల ఆరోపణ మాత్రమే; దానిపై తుది న్యాయ నిర్ణయాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని మాత్రమే నేర బాధ్యతను నిర్ధారించాలి.

కొన్ని పెట్టుబడులు నేరుగా కాకుండా మధ్యవర్తి సంస్థలు, అనుబంధ కంపెనీల ద్వారా వచ్చినట్లు దర్యాప్తు సంస్థలు అనుమానించాయి. ఒక్కో షేరుకు రూ.10 ముఖ విలువతో వాటాల కొనుగోలు, వివిధ కంపెనీల ద్వారా నిధుల బదిలీ వంటి అంశాలు కూడా ఈ వ్యవహారంలో ప్రస్తావనకు వచ్చాయి.

డాల్మియా, ఇండియా సిమెంట్స్ పాత్రపై ప్రశ్నలు

రఘురామ్ సిమెంట్స్‌లో డాల్మియా సిమెంట్స్, ఇండియా సిమెంట్స్ పెట్టుబడులు పెట్టినట్లు కథనాలు పేర్కొన్నాయి. ఈ పెట్టుబడులకు బదులుగా ఆయా కంపెనీలకు గనుల లీజులు, ప్రభుత్వ రాయితీలు, నీటి కేటాయింపులు వంటి ప్రయోజనాలు కల్పించారన్న ఆరోపణలు కూడా ఉన్నాయి. ఆ పెట్టుబడుల వెనుక ఉన్న ఉద్దేశం ఏమిటి? ప్రభుత్వ నిర్ణయాలకు, కంపెనీల పెట్టుబడులకు సంబంధం ఉందా? అన్న అంశాలపై దర్యాప్తు సాగింది.

ఈ రెండు సంస్థలకు కేటాయించినట్లు పేర్కొన్న 18 శాతం వాటాల తదుపరి బదిలీలు, నిధుల ప్రవాహం గురించి కూడా ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. అయితే, వాటాల బదిలీకి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన వివరాలను నిర్ధారించాలంటే కంపెనీ రికార్డులు, దర్యాప్తు పత్రాలు, కోర్టు రికార్డులను పరిశీలించడం అవసరం.

ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల నుంచి రుణాలు

కంపెనీ కార్యకలాపాల కోసం ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల నుంచి రుణాలు పొందిన అంశం కూడా ఈ వ్యవహారంలో ప్రస్తావనకు వచ్చింది. ఓరియంటల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ కామర్స్, కెనరా బ్యాంక్, ఆంధ్రా బ్యాంక్‌ల నుంచి కలిపి రూ.134 కోట్లకు పైగా రుణాలు పొందినట్లు అందించిన సమాచారం పేర్కొంటోంది.

ఈ రుణాల మంజూరులో రాజకీయ ప్రభావం ఉపయోగించుకున్నారన్న ఆరోపణలు ఉన్నప్పటికీ, రుణాలు మంజూరైన వాస్తవం ఒక్కటే అక్రమాన్ని నిరూపించదు. రుణ దరఖాస్తులు, బ్యాంకుల ఆమోద ప్రక్రియ, హామీలు, నిధుల వినియోగం వంటి వివరాల ఆధారంగానే ఏదైనా అక్రమం జరిగిందా లేదా అన్నది నిర్ధారించాల్సి ఉంటుంది.

2008లో భారతి సిమెంట్స్‌గా పేరు మార్పు

2008లో రఘురామ్ సిమెంట్స్ పేరు భారతి సిమెంట్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్‌గా మారింది. ప్రారంభ పెట్టుబడి సుమారు రూ.35 కోట్లుగా ఉండగా, కొన్నేళ్లలో కంపెనీ విలువ రూ.6,500 కోట్ల స్థాయికి చేరిందని అందించిన సమాచారం పేర్కొంటోంది.

అయితే, ఈ రెండు మొత్తాలను నేరుగా పోల్చేటప్పుడు జాగ్రత్త అవసరం. ప్రారంభ పెట్టుబడి, కంపెనీ విలువ, వాటాల విక్రయ ధర అనేవి వేర్వేరు ఆర్థిక ప్రమాణాలు. కంపెనీ విలువ పెరగడానికి ఉత్పత్తి సామర్థ్యం, ఆస్తులు, భవిష్యత్తు ఆదాయ అంచనాలు, పెట్టుబడులు, మార్కెట్ పరిస్థితులు వంటి అనేక అంశాలు ప్రభావం చూపవచ్చు. ఈ విలువ పెరుగుదలలో ప్రభుత్వ నిర్ణయాల పాత్ర ఎంత ఉందన్నది దర్యాప్తులో పరిశీలించిన అంశాల్లో ఒకటి.

2010లో ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన వికాట్ కంపెనీ పెట్టుబడి

2010లో ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన సిమెంట్ సంస్థ వికాట్ (Vicat) భారతి సిమెంట్స్‌లో మెజారిటీ వాటా కొనుగోలు చేసినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. అందించిన సమాచారం ప్రకారం, 51 శాతం నియంత్రణ వాటా వికాట్‌కు విక్రయించగా, ఈ లావాదేవీ విలువ సుమారు రూ.4,000 కోట్లుగా పేర్కొనబడింది.

ఈ లావాదేవీ ద్వారా కంపెనీ ప్రమోటర్లకు గణనీయమైన ఆర్థిక ప్రయోజనం లభించిందన్నది ఈ వ్యవహారంపై వచ్చిన కథనాల ప్రధాన అంశం. అయితే, వాటాల విక్రయానికి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన విలువ, చెల్లింపు విధానం, ప్రమోటర్లకు చేరిన మొత్తం వంటి వివరాలను సంబంధిత ఒప్పందాలు, కంపెనీ ప్రకటనలు, అధికారిక రికార్డులతో నిర్ధారించాలి.

ఈడీ చార్జ్‌షీట్‌లో వైఎస్ భారతి పేరు

భారతి సిమెంట్స్ వ్యవహారంలో మరో కీలక పరిణామం 2018లో చోటుచేసుకుంది. వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి భార్య వైఎస్ భారతి పేరును ఈడీ తన చార్జ్‌షీట్‌లో నిందితురాలిగా చేర్చినట్లు ఆగస్టు 2018లో వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి. ఆ చార్జ్‌షీట్‌లో ఆమెను A5గా పేర్కొన్నట్లు అప్పటి కథనాలు తెలిపాయి. 

కంపెనీలో పెట్టుబడులు ఎలా వచ్చాయి? వాటాల కొనుగోళ్లకు ఉపయోగించిన నిధుల మూలం ఏమిటి? వివిధ సంస్థల ద్వారా జరిగిన లావాదేవీలకు సంబంధం ఏమిటి? అనే అంశాలపై ఈడీ దర్యాప్తు దృష్టి సారించింది. చార్జ్‌షీట్‌లో పేరు చేర్చడం అనేది నేరం నిరూపితమైనట్లుగా భావించరాదు. నిందితులపై ఉన్న ఆరోపణలను విచారణలో పరిశీలించి, సాక్ష్యాధారాల ఆధారంగా కోర్టు నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

కేసులో న్యాయపరమైన స్థితి ఎందుకు ముఖ్యం?

భారతి సిమెంట్స్ వ్యవహారం కేవలం ఒక కంపెనీ యాజమాన్య మార్పు లేదా వ్యాపార లావాదేవీలకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు. గనుల లీజుల మంజూరు, ప్రభుత్వ అధికారుల నిర్ణయాలు, ప్రైవేటు పెట్టుబడులు, బ్యాంకు రుణాలు, వాటాల బదిలీల మధ్య సంబంధాలపై అనేక ప్రశ్నలు లేవనెత్తిన కేసు ఇది.

సీబీఐ, ఈడీ దర్యాప్తుల్లో వచ్చిన ఆరోపణలు, కోర్టుల్లో దాఖలైన పత్రాలు, నిందితుల వాదనలు, న్యాయస్థానాల ఆదేశాలు—ఇవన్నీ కలిపి పరిశీలించినప్పుడే ఈ వ్యవహారంపై పూర్తి అవగాహన ఏర్పడుతుంది. అందుబాటులో ఉన్న న్యాయ రికార్డుల్లో భారతి సిమెంట్స్‌కు సంబంధించిన సీబీఐ కేసులో అభియోగాల దశపై ప్రస్తావన ఉంది. 2026 సెప్టెంబర్‌లో కూడా ఈ కంపెనీకి సంబంధించిన ఒక కేసులో విచారణ కొనసాగుతున్నట్లు కోర్టు రికార్డు చూపిస్తోంది.

మొత్తంగా, రఘురామ్ సిమెంట్స్ నుంచి భారతి సిమెంట్స్‌గా మారిన ప్రయాణంలో గనుల కేటాయింపులు, వాటాల మార్పులు, పెట్టుబడుల మూలాలు, వికాట్‌కు వాటాల విక్రయం ప్రధాన చర్చనీయాంశాలుగా నిలిచాయి. ఈ పరిణామాలపై దర్యాప్తు సంస్థలు చేసిన ఆరోపణలను, వాటికి సంబంధించిన న్యాయపరమైన తుది నిర్ణయాలను వేర్వేరుగా చూడటం ముఖ్యం. సాక్ష్యాధారాలు, అధికారిక పత్రాలు, కోర్టు తీర్పుల ఆధారంగానే ఈ వ్యవహారానికి సంబంధించిన పూర్తి వాస్తవాలు తేలాల్సి ఉంటుంది.