రాయలసీమలో రూ.లక్ష కోట్లతో గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్.. ‘రాయలసీమ రైజింగ్’కు శ్రీకారం!

నీటి నుంచి మార్కెట్ వరకు.. రాయలసీమ ఉద్యాన అభివృద్ధికి సమగ్ర ప్రణాళిక..

రాయలసీమను ప్రపంచ ఉద్యాన కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దే లక్ష్యం.. రూ.లక్ష కోట్లతో ‘రాయలసీమ రైజింగ్’

అమరావతి: కరువు, నీటి కొరతతో ఏళ్లుగా సవాళ్లు ఎదుర్కొంటున్న రాయలసీమ రూపురేఖలను ఉద్యాన రంగం ద్వారా మార్చే దిశగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సమగ్ర ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది. ‘గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్ – రాయలసీమ రైజింగ్’ పేరుతో రూపొందించిన ఈ కార్యక్రమం ద్వారా రాయలసీమను దేశంలోనే కాకుండా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఉద్యాన పంటల ఉత్పత్తి, ప్రాసెసింగ్, విలువ జోడింపు, ఎగుమతులకు కీలక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

రాష్ట్ర వ్యవసాయ, ఉద్యానవన శాఖ మంత్రి కింజరాపు అచ్చెన్నాయుడు వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం.. సుమారు రూ.లక్ష కోట్ల పెట్టుబడులతో ఈ సమగ్ర ఉద్యాన అభివృద్ధి ప్రణాళికను అమలు చేయనున్నారు. ఇందులో ప్రభుత్వ రంగం నుంచి రూ.40,352 కోట్లు, ప్రైవేట్ రంగం నుంచి సుమారు రూ.60 వేల కోట్ల పెట్టుబడులను సమీకరించాలనే ప్రతిపాదన ఉంది. ప్రభుత్వ పెట్టుబడుల్లో సాగునీటికి రూ.20,884 కోట్లు, ఉద్యాన రంగానికి రూ.14,906 కోట్లు, గ్రామీణ రహదారులకు రూ.4,562 కోట్లు కేటాయించే ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయి.

10 జిల్లాలు.. 201 క్లస్టర్లు

‘రాయలసీమ రైజింగ్’ను మూడు దశల్లో అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించింది. మొత్తం 10 జిల్లాల్లో 201 క్లస్టర్లను అభివృద్ధి చేయనున్నారు. ప్రస్తుతం ఉన్న ఉద్యాన సాగు విస్తీర్ణాన్ని 8.41 లక్షల హెక్టార్ల నుంచి 14.41 లక్షల హెక్టార్లకు పెంచడం ఈ ప్రణాళికలో ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. దీనివల్ల ఉద్యాన ఉత్పత్తిని గణనీయంగా పెంచడంతో పాటు సుమారు 9.6 లక్షల మంది రైతుల ఆదాయం, జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఈ విస్తరణ లక్ష్యాన్ని ఇతర తాజా నివేదికలు కూడా ప్రస్తావిస్తున్నాయి.

2026–27లో తొలి దశ

మొదటి దశలో 2026–27 సంవత్సరానికి రూ.12,066 కోట్లతో 72 క్లస్టర్లపై దృష్టి పెట్టనున్నారు. ఈ దశలో రిజర్వాయర్లు, లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ పథకాలు, చెరువులు, చివరి ఆయకట్టు వరకు నీరు చేరే వ్యవస్థలు, కీలక గ్రామీణ రహదారుల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వనున్నారు.

రెండో దశలో 2027–28లో రూ.15,036 కోట్లతో మరో 67 క్లస్టర్లను అభివృద్ధి చేయనున్నారు. మూడో దశలో 2028–29లో రూ.13,250 కోట్లతో మిగిలిన 62 క్లస్టర్లపై పనులు చేపట్టనున్నారు. ఈ మూడు దశలు పూర్తయ్యే సరికి మొత్తం 201 క్లస్టర్లు ఉద్యాన ఉత్పత్తి, ప్రాసెసింగ్, మార్కెటింగ్‌కు అనుసంధానమైన కేంద్రాలుగా మారాలన్నది ప్రభుత్వ లక్ష్యం.

నీటి భద్రతకు పెద్దపీట

రాయలసీమలో ఉద్యాన రంగాన్ని విస్తరించాలంటే ముందుగా నీటి సమస్యకు పరిష్కారం చూపాల్సి ఉంటుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అందుకే ‘నీరు–పంట–మార్కెట్’ను ఒకే ప్రణాళికలో అనుసంధానిస్తోంది.

సుమారు 9 లక్షల ఎకరాలకు కొత్త ఆయకట్టు కల్పించడంతో పాటు మరో 4.3 లక్షల ఎకరాల ప్రస్తుత ఆయకట్టును స్థిరీకరించేలా సాగునీటి ప్రాజెక్టులను అనుసంధానించనున్నట్లు మంత్రి తెలిపారు. రాయలసీమ ఉద్యాన అభివృద్ధికి సాగునీటి ప్రాజెక్టుల అనుసంధానం కీలకంగా ఉంటుందని ప్రభుత్వం ఇప్పటికే పేర్కొంది.

నీటిని పొదుపుగా వినియోగించేందుకు డ్రిప్, స్ప్రింక్లర్, ఫర్టిగేషన్ వంటి సూక్ష్మ సాగునీటి విధానాలను విస్తృతంగా ప్రోత్సహించనున్నారు. ‘ప్రతి నీటి బొట్టుకు ఎక్కువ పంట.. ప్రతి ఎకరాకు ఎక్కువ ఆదాయం’ అనే లక్ష్యంతో ముందుకు వెళ్లాలని ప్రణాళికలో పేర్కొన్నారు. నాణ్యమైన మొక్కలు, ధృవీకృత నర్సరీలు, గుడ్ అగ్రికల్చరల్ ప్రాక్టీసెస్, ఆధునిక వ్యవసాయ సాంకేతికతను రైతులకు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించారు.

పొలం నుంచి ప్రపంచ మార్కెట్ వరకు

ఉద్యాన పంటను పండించడం వరకే ప్రభుత్వ బాధ్యత పరిమితం కాకుండా, పంట పొలం నుంచి వినియోగదారుడి వరకు మొత్తం విలువ గొలుసును అభివృద్ధి చేయడమే ఈ ప్రణాళిక ప్రత్యేకతగా చెబుతున్నారు.

పంట కోత తర్వాత గ్రేడింగ్, సార్టింగ్, ప్యాకింగ్, కోల్డ్ స్టోరేజ్, ప్రాసెసింగ్, బ్రాండింగ్, రవాణా, దేశీయ మార్కెటింగ్‌తో పాటు అంతర్జాతీయ ఎగుమతుల వరకు వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయనున్నారు. ప్రతి క్లస్టర్‌లో రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు (FPOs) బలోపేతం చేసి, ప్రాసెసింగ్ సంస్థలు, ఎగుమతిదారులు, రిటైల్ మార్కెట్లతో రైతులను నేరుగా అనుసంధానించే ప్రయత్నం చేయనున్నారు.

మామిడి పల్ప్, అరటి పౌడర్, చిప్స్, టమాటా ప్యూరీ, మిర్చి ఒలియోరెసిన్, డీహైడ్రేటెడ్ ఫ్రూట్స్ వంటి విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తుల తయారీకి ప్రాధాన్యం ఇవ్వనున్నారు. తాజా పండ్లకు మార్కెట్ ధరలు తగ్గిన సమయంలోనూ ప్రాసెసింగ్ ద్వారా రైతులకు ప్రత్యామ్నాయ ఆదాయ మార్గాలు కల్పించాలన్నది ఈ విధానం వెనుక ఉద్దేశం. కోల్డ్ చైన్లు, ప్యాక్‌హౌస్‌లు, ప్రాసెసింగ్ యూనిట్ల ఏర్పాటుకు కూడా ప్రణాళికలో చోటు కల్పించారు. జిల్లాల స్థాయిలోనూ ఈ విలువ గొలుసుపై దృష్టి పెడుతున్నట్లు తాజా నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

అరటి ఎగుమతులను ఉదాహరణగా చూపుతున్న ప్రభుత్వం

రాయలసీమలో ఇప్పటికే సాధ్యమైన ఉద్యాన రంగ అభివృద్ధిని అరటి ఎగుమతుల ద్వారా ఉదాహరణగా చూపుతున్నారు. అనంతపురం ప్రాంతం నుంచి అరటి ఉత్పత్తులకు అంతర్జాతీయ మార్కెట్ లభించడం, క్లస్టర్ విధానం, నాణ్యతా ప్రమాణాలు, ఎగుమతి సంస్థల భాగస్వామ్యం, రవాణా సదుపాయాలు వంటి అంశాలు ఉద్యాన రైతులకు కొత్త అవకాశాలను తీసుకురాగలవని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

రైతు తన పంటను పండించిన తర్వాత కొనుగోలుదారుడి కోసం ఎదురుచూడకుండా, మార్కెట్ రైతు వద్దకు వచ్చేలా వ్యవస్థను నిర్మించడమే లక్ష్యమని మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు పేర్కొన్నారు. రాయలసీమ పంటలకు అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ప్రత్యేక బ్రాండ్ గుర్తింపు తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

రూ.81 వేల కోట్ల అదనపు GVA లక్ష్యం

‘రాయలసీమ రైజింగ్’ ద్వారా మూడో సంవత్సరం నుంచి సుమారు రూ.81 వేల కోట్ల అదనపు స్థూల విలువ జోడింపు (GVA) సాధించే అవకాశం ఉందని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది. ఉత్పాదకత పెంపు, నాణ్యమైన మొక్కలు, సూక్ష్మ సాగునీరు, ఆధునిక సాగు పద్ధతులు, గ్రేడింగ్, సార్టింగ్, బ్రాండింగ్ వంటి చర్యల ద్వారా రైతులకు మెరుగైన ధరలు లభించేలా చేయడం ఇందులో కీలక అంశం.

ఉద్యాన రంగ విస్తరణతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరగవచ్చని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. తాజా నివేదికల్లో ఈ కార్యక్రమం ద్వారా సుమారు 19.7 లక్షల మందికి ఉపాధి అవకాశాల కల్పన లక్ష్యంగా పేర్కొనబడింది.

ఏ పంటలకు ప్రాధాన్యం?

రాయలసీమ భౌగోళిక, వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా అధిక విలువ కలిగిన ఉద్యాన పంటల సాగును విస్తరించేందుకు ప్రణాళిక రూపొందించారు. మామిడి, అరటి, టమాటా, దానిమ్మ, ఖర్జూరం, డ్రాగన్ ఫ్రూట్, పుచ్చకాయ, నిమ్మ, బత్తాయి, అవకాడోతో పాటు కూరగాయలు, ఇతర అధిక విలువ కలిగిన పంటలను ప్రోత్సహించాలని నిర్ణయించారు.

జిల్లాల వారీగా నేల, నీటి లభ్యత, వాతావరణం, ఇప్పటికే ఉన్న సాగు పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకుని క్లస్టర్లలో పంటలను ఎంపిక చేయనున్నారు. ఉదాహరణకు కడపలో అరటి, నిమ్మ, మామిడి, దానిమ్మ, బత్తాయి, టమాటా, మిరప, ఉల్లి, డ్రాగన్ ఫ్రూట్ తదితర పంటలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని స్థానిక ప్రణాళికల్లో పేర్కొన్నారు.

కరువు సీమ నుంచి ‘ఫ్రూట్ బౌల్’ వైపు

రాయలసీమను కేవలం కరువు ప్రాంతంగా కాకుండా ఉద్యాన ఉత్పత్తుల ప్రధాన కేంద్రంగా మార్చాలన్నదే ‘గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్ – రాయలసీమ రైజింగ్’ కార్యక్రమం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఆలోచన. నీటి వనరుల అభివృద్ధి, సూక్ష్మ సాగునీరు, ఆధునిక సాంకేతికత, రహదారి అనుసంధానం, పంటల నిల్వ, ప్రాసెసింగ్, విలువ జోడింపు, మార్కెటింగ్, ఎగుమతులను ఒకే వ్యవస్థలోకి తీసుకురావడం ద్వారా రైతుకు ఎక్కువ విలువ దక్కేలా చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఇటీవలి జిల్లా స్థాయి చర్యల్లోనూ నీరు, మైక్రో ఇరిగేషన్, ప్రాసెసింగ్, మార్కెటింగ్‌ను కలిపిన విధానంపైనే దృష్టి కనిపిస్తోంది.

రైతు ఆదాయం పెరగడం, గ్రామాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు విస్తరించడం, నీటి వినియోగ సామర్థ్యం పెంచడం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉద్యాన ఉత్పత్తులకు దేశీయ, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ఈ ప్రణాళికలో ప్రధాన లక్ష్యాలుగా ఉన్నాయి. ఈ లక్ష్యాలు అమలులోకి రావడానికి ప్రణాళికతో పాటు నీటి ప్రాజెక్టులు, మౌలిక వసతులు, ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యం, మార్కెట్ అనుసంధానం వంటి అంశాల అమలు కీలకం కానుంది.