ఏపీలో భూగర్భ జలాలపై తీవ్ర ఒత్తిడి.. ఏడాదిలో 10.43 అడుగులు పడిపోయిన నీటిమట్టం!

ఆరు వారాల్లోనే 5.3 అడుగులు తగ్గిన భూగర్భ జలాలు.. ఏపీలో పరిస్థితి ఇదీ..

ఏపీలో భూగర్భ జల సంక్షోభం.. రాయలసీమలో ఏడాదిలో 17.5 అడుగుల పతనం..

విజయవాడ: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో భూగర్భ జలమట్టం ఆందోళనకర స్థాయిలో పడిపోతోంది. తక్కువ వర్షపాతం, ఉపరితల జల వనరుల్లోకి ఆశించిన స్థాయిలో నీరు చేరకపోవడం, ఖరీఫ్ పంటలను కాపాడుకునేందుకు బోర్లపై రైతుల ఆధారపడటం వంటి పరిస్థితులతో భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. రాష్ట్ర సగటు భూగర్భ జలమట్టం ఏడాది వ్యవధిలో 10.43 అడుగుల మేర తగ్గింది. కేవలం ఆరు వారాలకు పైగా వ్యవధిలోనే మరో 5.3 అడుగుల మేర పతనం నమోదైంది.

సెప్టెంబర్ 20, 2026 నాటికి రాష్ట్రంలో సగటు భూగర్భ జలమట్టం భూమి మట్టానికి 11.14 మీటర్లు (36.55 అడుగులు) దిగువన ఉంది. గత ఏడాది ఇదే రోజున ఇది 7.96 మీటర్లు (26.12 అడుగులు)గా నమోదైంది. అంటే ఏడాదిలో 3.18 మీటర్లు, 10.43 అడుగుల మేర నీటి మట్టం కిందికి వెళ్లింది.

ఆగస్టు మొదటి వారంలో రాష్ట్ర సగటు భూగర్భ జలమట్టం 9.52 మీటర్లు (31.2 అడుగులు) ఉండగా.. సెప్టెంబర్ 20 నాటికి 11.14 మీటర్లకు చేరింది. అంటే కేవలం ఆరు వారాలకు పైగా సమయంలోనే 1.62 మీటర్లు లేదా 5.3 అడుగుల మేర తగ్గుదల నమోదైంది.

47.63 శాతం వర్షాభావం

ఈ ఏడాది వర్షపాతం లోటు భూగర్భ జలాల పరిస్థితిపై ప్రభావం చూపుతోంది. రాష్ట్రంలో ఈ సీజన్‌లో ఇప్పటివరకు 270.86 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది. సాధారణంగా ఈ కాలంలో 517.19 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం ఉండాలి. దీంతో 47.63 శాతం లోటు నమోదైంది.

వర్షాలు తక్కువగా ఉండటంతో చెరువులు, కాలువలు, ఇతర నీటి వనరుల్లోకి కూడా ఆశించిన స్థాయిలో నీరు చేరలేదు. దీంతో భూగర్భ జలాల సహజ రీఛార్జ్‌కు అవసరమైన నీరు భూమిలోకి ఇంకే అవకాశం తగ్గిపోయింది.

ఖరీఫ్‌లో బోర్లపైనే రైతుల ఆధారం

ప్రస్తుతం ఖరీఫ్ పంటల కాలం కావడంతో భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడే పరిస్థితి మరింత పెరిగింది. తగినంత వర్షం లేకపోవడంతో పొలాల్లో నిలిచిన పంటలను కాపాడుకునేందుకు రైతులు బోర్లు, ఇతర భూగర్భ జల వనరులను వినియోగిస్తున్నారు. కాలువలు, చెరువులు, కుంటలు, ఇతర ఉపరితల నీటి వనరులకు నీటి ప్రవాహం తగ్గిపోవడంతో వ్యవసాయ అవసరాల కోసం భూగర్భ జలాల వినియోగం పెరిగింది.

ఇదే సమయంలో ఇళ్ల అవసరాలకు కూడా బోర్లు, భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఉపరితల నీరు తక్కువగా ఉండటం వల్ల భూమిలోకి సహజంగా నీరు ఇంకి భూగర్భ నిల్వలను భర్తీ చేసే ప్రక్రియ కూడా మందగించింది.

రాయలసీమలో పరిస్థితి మరింత తీవ్రం

రాయలసీమ ప్రాంతంలో భూగర్భ జలాల పతనం మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఏడాది క్రితం ఈ ప్రాంతంలో సగటు భూగర్భ జలమట్టం భూమికి 9.15 మీటర్ల దిగువన ఉండగా.. ప్రస్తుతం 14.48 మీటర్లకు చేరింది. అంటే 5.33 మీటర్లు లేదా సుమారు 17.5 అడుగుల మేర నీటి మట్టం కిందికి వెళ్లింది.

కోస్తాంధ్రలో కూడా పరిస్థితి ఆందోళనకరంగానే ఉంది. ఇక్కడ గత ఏడాది 7.48 మీటర్లుగా ఉన్న సగటు భూగర్భ జల లోతు ప్రస్తుతం 9.80 మీటర్లకు చేరింది. అంటే 2.32 మీటర్ల తగ్గుదల నమోదైంది.

ఈ జిల్లాల్లో భారీగా తగ్గిన భూగర్భ జలాలు

జిల్లాల వారీగా చూస్తే శ్రీ సత్యసాయి జిల్లాలో అత్యధికంగా 10.71 మీటర్ల మేర భూగర్భ జలాల లోతు పెరిగింది. గత ఏడాది 10.76 మీటర్లుగా ఉన్న స్థాయి ప్రస్తుతం 21.47 మీటర్లకు చేరింది.

అన్నమయ్య జిల్లాలో 8.38 మీటర్లు, అనంతపురంలో 5.88 మీటర్ల మేర తగ్గుదల నమోదైంది. నంద్యాల, చిత్తూరు, కడప, తిరుపతి జిల్లాల్లో కూడా భూగర్భ జలమట్టం గణనీయంగా పడిపోయింది.

కోస్తాంధ్రలో ఏలూరు జిల్లాలో 5.33 మీటర్ల తగ్గుదల నమోదైంది. దీంతో అక్కడ భూగర్భ జలమట్టం భూమికి 23.73 మీటర్ల దిగువకు వెళ్లింది. విశాఖపట్నంలో 4.95 మీటర్లు, అనకాపల్లిలో 3.58 మీటర్లు, గుంటూరులో 3.11 మీటర్లు, కృష్ణా జిల్లాలో 2.05 మీటర్ల మేర తగ్గుదల నమోదైంది.

మూడు జిల్లాల్లో వినియోగానికి భూగర్భ జలాలు లేవు

కొన్ని జిల్లాల్లో భూగర్భ జలాల అందుబాటు ఇప్పటికే తీవ్ర పరిమితికి చేరుకుంది. మార్కాపురం, కడప, అన్నమయ్య జిల్లాల్లో వినియోగానికి అందుబాటులో ఉన్న భూగర్భ జలాలు సున్నాగా నమోదయ్యాయి. చిత్తూరు జిల్లాలో వినియోగానికి 1.2 టీఎంసీలు, విశాఖపట్నంలో 1.1 టీఎంసీల భూగర్భ జలాలు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.

రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 492.39 టీఎంసీల నీరు

సెప్టెంబర్ 1, 2026 నాటికి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వినియోగానికి అందుబాటులో ఉన్న భూగర్భ జలాల పరిమాణం 492.39 టీఎంసీలుగా ఉంది. ఇందులో కోస్తాంధ్రలో 415.57 టీఎంసీలు, రాయలసీమలో 76.81 టీఎంసీలుగా నమోదైంది.

అయితే అందుబాటులో ఉన్న మొత్తం నీటి పరిమాణంతో పాటు జిల్లాల వారీగా దాని వినియోగయోగ్యత, పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం కూడా కీలకంగా మారుతోంది. భూగర్భ జలాలు ఒకసారి వేగంగా తగ్గితే తిరిగి పూరించడానికి తగిన వర్షపాతం, చెరువులు–కుంటల్లో నీటి నిల్వలు, సహజంగా నీరు భూమిలోకి ఇంకే పరిస్థితులు అవసరం.

వర్షాభావమే ఏకైక కారణమని చెప్పలేం

భూగర్భ జలాల పతనానికి వర్షపాతం లోటు లేదా ఎల్‌నినోనే ప్రత్యక్ష కారణమని ఈ గణాంకాలు నిర్ధారించవు. అయితే తక్కువ వర్షపాతం, ఖరీఫ్ పంటల కోసం భూగర్భ జలాల అధిక వినియోగం, చెరువులు–కుంటలు–ఇతర ఉపరితల నీటి వనరుల్లోకి తక్కువగా నీరు చేరడం వంటి అంశాలు కలిసి ఆక్విఫర్లపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి.

ప్రస్తుతం రుతుపవనాల కాలం ముగింపు దశకు చేరుకుంటున్న నేపథ్యంలో మిగిలిన కాలంలో గణనీయమైన వర్షపాతం నమోదవడం కీలకంగా మారింది. చెరువులు, కుంటలు, ఇతర నీటి వనరులు నిండితే వాటి ద్వారా భూగర్భ జలాల సహజ రీఛార్జ్‌కు అవకాశం పెరుగుతుంది.

రైతులు, ఇళ్ల అవసరాల కోసం బోర్లపై ఆధారపడుతున్న కుటుంబాలపై ఒత్తిడిని తగ్గించాలంటే ఉపరితల నీటి వనరులను బలోపేతం చేయడం, వర్షపు నీటిని నిల్వ చేయడం, భూగర్భ జలాల వినియోగాన్ని సమర్థంగా నిర్వహించడం అవసరమనే అంశాన్ని ప్రస్తుత పరిస్థితులు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. భూగర్భ జలాలు కనిపించకుండా నేలలో ఉన్నా.. వాటి నిల్వలు తగ్గుతున్నప్పుడు దాని ప్రభావం మాత్రం రైతుల పొలాల నుంచి ప్రతి ఇంటి నీటి అవసరాల వరకు కనిపిస్తుంది.