Iran USA War: నౌకాదళ దిగ్బంధనం వర్సెస్ అంతర్జాతీయ భద్రత.. హర్మూజ్ జలసంధిపై అమెరికా-ఇరాన్ పంతాల పోరు!
Iran USA War: పశ్చిమాసియాలో తీవ్ర ఉద్రిక్తతలకు కారణమైన అమెరికా-ఇరాన్ వివాదం తాత్కాలికంగా సద్దుమణిగింది. ఒకరిపై ఒకరు సైనిక దాడులు నిలిపివేయాలని ఇరు దేశాలు నిర్ణయించుకున్నాయి. ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలపై తలెత్తిన వివాదాన్ని పరిష్కరించుకునేందుకు మంగళవారం(30న) ఖతార్ రాజధాని దోహాలో అత్యవసర సాంకేతిక చర్చలు జరపనున్నట్లు అమెరికా అధికారులు ధ్రువీకరించారు.
- దాడులు ఆగిపోవడంతో హర్మూజ్ జలసంధిలో సాధారణ స్థితి..
- వివాద పరిష్కారానికి దోహాలో రేపు ఇరు దేశాల సాంకేతిక చర్చలు..
పశ్చిమాసియా (మిడిల్ ఈస్ట్) ప్రాంతంలో గ్లోబల్ వార్ తరహా వాతావరణాన్ని సృష్టించి, అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర ఉద్రిక్తతలకు దారితీసిన అమెరికా-ఇరాన్ దేశాల మధ్య రగులుతున్న సైనిక వివాదం ప్రస్తుతానికి తాత్కాలికంగా సద్దుమణిగింది. ఇరు దేశాల మధ్య యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, అంతర్జాతీయ సమాజం విజ్ఞప్తి మేరకు ఒకరిపై ఒకరు జరుపుకుంటున్న భీకర సైనిక, వైమానిక దాడులను తక్షణమే నిలిపివేయాలని ఇరు దేశాల అధినేతలు సంయుక్తంగా నిర్ణయించుకున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు మరియు వాణిజ్య ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన వ్యూహాత్మక హర్మూజ్ జలసంధిలో (Strait of Hormuz) అంతర్జాతీయ నౌకల రాకపోకలపై తలెత్తిన తీవ్ర వివాదాన్ని శాంతియుతంగా పరిష్కరించుకునేందుకు మంగళవారం (జూన్ 30న) ఖతార్ రాజధాని దోహా వేదికగా ఇరు దేశాల ఉన్నతాధికారుల మధ్య అత్యవసర సాంకేతిక దౌత్య చర్చలు (Emergency Technical Talks) జరపనున్నట్లు అమెరికా శ్వేతసౌధ అధికారులు అధికారికంగా ధ్రువీకరించారు.
గతంలో అనగా జూన్ 17న కుదిరిన ద్వైపాక్షిక శాంతి ఒప్పందం కేవలం 11 రోజుల్లోనే పూర్తిగా విఫలమవడంతో పశ్చిమాసియాలో శాంతి స్థాపన కోసం ఈ కొత్త దౌత్య ప్రయత్నాలు తెరపైకి వచ్చాయి. ఆ పాత ఒప్పందం ప్రకారం, ఇరాన్ దేశానికి చెందిన వివిధ ఓడరేవులపై అమెరికా నౌకాదళం విధించిన ఆర్థిక, సైనిక దిగ్బంధనాన్ని పూర్తిగా ఎత్తివేయాల్సి ఉండగా, దానికి బదులుగా హర్మూజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే అంతర్జాతీయ వాణిజ్య సరుకు రవాణా నౌకలకు ఇరాన్ సైన్యం సంపూర్ణ రక్షణ కల్పించాల్సి ఉంటుంది. అయితే, సదరు జలసంధిని దాటే ప్రతి అంతర్జాతీయ నౌక కూడా ముందస్తుగా తమ ప్రభుత్వ అనుమతిని తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలని ఇరాన్ పట్టుబట్టడం, అంతర్జాతీయ జలాల్లో ఇరాన్ హుకుంను అమెరికా తీవ్రంగా వ్యతిరేకించడంతో ఇరు దేశాల మధ్య వివాదం ముదిరి యుద్ధానికి దారితీసింది.
ఈ తీవ్ర ఉద్రిక్తతల క్రమంలోనే గడచిన వారాంతంలో ఇరు దేశాల మధ్య ప్రత్యక్ష సాయుధ దాడులు చోటుచేసుకున్నాయి. హర్మూజ్ జలసంధిలో వాణిజ్య నౌకలపై ఇరాన్ సైన్యం జరిపిన దాడులకు ప్రతిగా, అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ (USCENTCOM) ఇరాన్ పరిధిలోని ప్రధాన సైనిక క్షేత్రాలపై అత్యాధునిక వైమానిక దాడులతో విరుచుకుపడింది. దీనికి ప్రతీకారంగా ఇరాన్ సైన్యం ఏకంగా కువైట్, బహ్రెయిన్ దేశాలలో ఉన్న అమెరికా మిలిటరీ స్థావరాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని భారీ క్షిపణులు (మిస్సైళ్లు), ఆత్మాహుతి డ్రోన్లతో వినాశకర దాడులు చేసింది. ఈ దాడుల్లో అమెరికా సైనికులకు ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగకపోయినప్పటికీ, మిలిటరీ బేస్లలో స్వల్ప ఆస్తి నష్టం వాటిల్లిందని, ఒకవేళ ఇరాన్ ఈ శాంతి ఒప్పందాన్ని గౌరవించకపోతే తాము "పని పూర్తి చేస్తాం" అంటూ అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీవ్రస్థాయిలో హెచ్చరించడంతో పశ్చిమాసియాలో పరిస్థితి మరింత ఉద్రిక్తంగా మారింది.
ఈ పెను అంతర్జాతీయ సంక్షోభ నేపథ్యంలో అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ స్వయంగా చొరవ తీసుకోవడంతో ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన శాంతి చర్చలు మళ్లీ పునఃప్రారంభమయ్యాయి. దోహాలో జరగబోయే ఈ అత్యున్నత స్థాయి అమెరికా సాంకేతిక బృందానికి ప్రముఖ అంతర్జాతీయ దౌత్యవేత్త నిక్ స్టెవర్ట్ నాయకత్వం వహించనున్నారు. ఇరు దేశాల సైన్యాల మధ్య, ముఖ్యంగా యూఎస్ మిలిటరీ మరియు ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్స్ (IRGC) గ్రూపుల మధ్య తక్షణ సమాచార మార్పిడి కోసం ఒక ప్రత్యేక ‘కమ్యూనికేషన్ హాట్లైన్’ను ఏర్పాటు చేసి, భవిష్యత్తులో సముద్ర గర్భంలో ఇరు దేశాల నౌకాదళాల మధ్య ఘర్షణలను శాశ్వతంగా నివారించడమే ఈ చర్చల ప్రధాన లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ప్రస్తుతం ఇరుపక్షాల దాడులు తాత్కాలికంగా నిలిచిపోవడంతో హర్మూజ్ జలసంధి గుండా వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలు మళ్లీ సాధారణ స్థితికి చేరుకోవడంతో గ్లోబల్ మార్కెట్ కాస్త ఊపిరి పీల్చుకుంది.
