అమెరికాకు వెళ్లే హడావుడిలో ITR మరిచిపోయిన ఉద్యోగి! రూ.8.29 లక్షల పెనాల్టీ!

అమెరికా ఉద్యోగం కోసం వెళ్లి ITR మరిచారు.. ITAT జైపూర్ కీలక తీర్పు..

ITR మిస్ అయ్యిందని భారీ పెనాల్టీ.. చివరకు పన్ను చెల్లింపుదారుడికి ITATలో విజయం..

న్యూఢిల్లీ: విదేశాల్లో ఉద్యోగం వచ్చిందన్న ఆనందం, కొత్త దేశానికి వెళ్లే హడావుడి, అక్కడ స్థిరపడటం, కొత్త ఉద్యోగంలో చేరడం.. ఇలా వరుస మార్పుల మధ్య భారత్‌లో ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ (ITR) దాఖలు చేయడం మరిచిపోయిన ఓ వ్యక్తికి ఆదాయపు పన్ను అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ (ITAT)లో భారీ ఊరట లభించింది. ఆదాయాన్ని దాచిపెట్టాలనే ఉద్దేశం లేకుండా అనుకోకుండా ITR దాఖలు చేయడం మరిచిపోయి, ఆ తర్వాత స్వచ్ఛందంగా పన్ను చెల్లించిన విషయాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న ITAT జైపూర్ బెంచ్.. రూ.8.29 లక్షల పెనాల్టీని పూర్తిగా రద్దు చేసింది.

మాల్వీయా నగర్‌కు చెందిన సక్సేనా అనే వ్యక్తికి 2018లో అమెరికాలోని ఓ బహుళజాతి సంస్థలో ఆన్‌సైట్ ఉద్యోగ అవకాశం వచ్చింది. ఆ ఉద్యోగాన్ని స్వీకరించి ఆగస్టు 2018లో అమెరికాకు వెళ్లారు. కొత్త దేశానికి మారడం, అక్కడ స్థిరపడటం, కొత్త ఉద్యోగంలో చేరడం వంటి పనుల్లో బిజీగా ఉండటంతో భారత్‌లో తన ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ దాఖలు చేయడం మరిచిపోయారు. చివరకు ఆలస్యంగా ITR దాఖలు చేసేందుకు ఉన్న గడువు కూడా ముగిసిపోయింది.

దాదాపు రూ.1.62 లక్షల పన్ను స్వచ్ఛందంగా చెల్లింపు

తాను ITR దాఖలు చేయలేదన్న విషయం గుర్తించిన తర్వాత సక్సేనా ఆలస్యం చేయలేదు. 2019 ఆగస్టు 23న సుమారు రూ.1.62 లక్షల స్వీయ-మదింపు పన్ను (Self-Assessment Tax)తో పాటు వర్తించే వడ్డీ, ఆలస్య రుసుమును స్వచ్ఛందంగా చెల్లించారు.

ఆ సమయంలో ఆదాయపు పన్ను శాఖ ఆయనపై ఎలాంటి రీ-అసెస్‌మెంట్ చర్యలు ప్రారంభించలేదు. తాను పన్ను, వడ్డీ, ఆలస్య రుసుము చెల్లించినందున ఇక శాఖ నుంచి పెద్దగా సమస్య ఉండదని సక్సేనా భావించారు. కానీ ఆ తర్వాత పరిణామాలు భిన్నంగా సాగాయి.

రూ.26 లక్షల ఆదాయంపై రూ.8.29 లక్షల పెనాల్టీ

సక్సేనా సుమారు రూ.26.06 లక్షల జీతం పొందిన విషయాన్ని ఆదాయపు పన్ను శాఖ గుర్తించింది. దీంతో కేసును తిరిగి తెరిచింది. ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 148 కింద నోటీసు జారీ చేయగా, దానికి స్పందిస్తూ సక్సేనా రూ.20.49 లక్షల మొత్తం ఆదాయాన్ని చూపిస్తూ ITR దాఖలు చేశారు.

ఈ రిటర్న్‌ను అసెసింగ్ ఆఫీసర్ (AO) ఎలాంటి మార్పులు చేయకుండా అంగీకరించారు. అంటే రీ-అసెస్‌మెంట్‌లో ప్రకటించిన ఆదాయంలో ఎలాంటి అదనపు మార్పు చేయలేదు.

అయితే ఆ తర్వాత సెక్షన్ 270A కింద పెనాల్టీ ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. సెక్షన్ 148 నోటీసుకు స్పందిస్తూ దాఖలు చేసిన రిటర్న్‌లో తొలిసారి ఆదాయం వెల్లడించినందున దాన్ని ‘Under-reported Income’గా పరిగణించారు.

అంతేకాకుండా, సెక్షన్ 270A(9)(a) కింద ఆదాయాన్ని తప్పుగా చూపించడం లేదా వాస్తవాలను దాచడం ద్వారా ‘Misreporting of Income’ జరిగినట్లు అధికారులు పేర్కొన్నారు. దీంతో సక్సేనాపై రూ.8,29,034 పెనాల్టీ విధించారు. CIT(A) కూడా ఈ పెనాల్టీని సమర్థించింది.

“పన్ను ఎగ్గొట్టాలనే ఉద్దేశం లేదు”

తాను పన్ను ఎగవేయాలనే ఉద్దేశంతో ITR దాఖలు చేయలేదని సక్సేనా అధికారులకు వివరించారు. అమెరికాకు ఉద్యోగం కోసం వెళ్లే క్రమంలో అనుకోకుండా ITR దాఖలు చేయడం మరిచిపోయానని తెలిపారు.

విషయం గుర్తించిన వెంటనే పన్ను, వడ్డీ, ఆలస్య రుసుమును స్వచ్ఛందంగా చెల్లించానని వివరించారు. అయినప్పటికీ ఆదాయపు పన్ను అధికారి ఆయన వివరణను అంగీకరించలేదు. పెనాల్టీ విధించడంతో సక్సేనా ITATను ఆశ్రయించారు.

ITAT జైపూర్‌లో సక్సేనాకు పూర్తి విజయం

2026 ఆగస్టు 17న ITAT జైపూర్‌లో సక్సేనాకు అనుకూలంగా తీర్పు వెలువడింది. ట్రిబ్యునల్ రూ.8,29,034 మొత్తం పెనాల్టీని రద్దు చేసి పూర్తి ఉపశమనం కల్పించింది.

చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్ జితేంద్ర అగర్వాల్ ITAT జైపూర్‌లో సక్సేనా తరఫున కేసును వాదించారు. ITAT జైపూర్ SMC బెంచ్‌లో అకౌంటెంట్ మెంబర్ అన్నపూర్ణ గుప్తా, జ్యుడీషియల్ మెంబర్ కుల్దీప్ సింగ్ ఉన్నారు.

సెక్షన్ 270A(6)(a) ఎలా రక్షించింది?

ఈ కేసులో సక్సేనాకు అనుకూలంగా నిలిచిన ముఖ్యమైన అంశం ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 270A(6)(a). చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్ సురేశ్ సురానా ET Wealth Onlineకు వివరించిన ప్రకారం, సాధారణంగా అసలు ITR దాఖలు చేయకుండా, సెక్షన్ 148 కింద జారీ చేసిన నోటీసుకు స్పందిస్తూ తొలిసారి ఆదాయాన్ని వెల్లడిస్తే, సెక్షన్ 270A(2)(b) ప్రకారం ఆ ఆదాయాన్ని ‘Under-reported Income’గా పరిగణించే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే అదే సమయంలో సెక్షన్ 270A(6)(a)ను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని ITAT గుర్తించింది. పన్ను చెల్లింపుదారు తన తప్పిదానికి నిజాయితీతో కూడిన వివరణ ఇచ్చి, ఆ వివరణను నిర్ధారించడానికి అవసరమైన అన్ని కీలక వివరాలను వెల్లడించినప్పుడు, ఆ మొత్తాన్ని ‘Under-reported Income’ పరిధి నుంచి మినహాయించే అవకాశం ఈ నిబంధన కల్పిస్తుంది.

గతంలో క్రమం తప్పకుండా ITR దాఖలు చేసిన రికార్డు

సక్సేనాకు అనుకూలంగా మరో కీలక అంశం ఆయన గత పన్ను చెల్లింపు చరిత్ర. ఇంతకుముందు సంవత్సరాల్లో ఆయన క్రమం తప్పకుండా ITR దాఖలు చేస్తూ పన్ను నిబంధనలను పాటించారు.

అమెరికాకు వెళ్లిన సమయంలోనే తొలిసారి ITR దాఖలు చేయడంలో లోపం జరిగింది. అంతేకాకుండా, ITR దాఖలు చేయలేదని తెలుసుకున్న వెంటనే 2019 ఆగస్టు 23న పన్ను, వడ్డీ, ఆలస్య రుసుమును స్వచ్ఛందంగా చెల్లించారు.

మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. ఆదాయపు పన్ను శాఖ రీ-అసెస్‌మెంట్ చర్యలు ప్రారంభించడానికి దాదాపు మూడు సంవత్సరాల ముందే ఆయన ఈ చెల్లింపు చేశారు. శాఖ నుంచి మొదటి రీ-ఓపెనింగ్ చర్య 2022 మార్చిలో మాత్రమే ప్రారంభమైందని సురానా తెలిపారు.

ఈ పరిస్థితులన్నింటినీ పరిశీలించిన ITAT.. ITR దాఖలు చేయకపోవడం పన్ను ఎగవేత ప్రయత్నం కాదని, అనుకోకుండా జరిగిన పన్ను అనుసరణ లోపం అని భావించింది.

49 రోజుల ఆలస్యాన్నీ మన్నించిన ITAT

ఈ కేసులో మరో అంశంలోనూ సక్సేనాకు ITAT ఉపశమనం కల్పించింది. ITATలో అప్పీల్ దాఖలు చేయడంలో 49 రోజుల ఆలస్యం జరిగింది.

ఆదాయపు పన్ను పోర్టల్‌లో కాన్పూర్, జైపూర్ పరిధుల మధ్య ఏర్పడిన నిజమైన జ్యూరిస్డిక్షన్ సమస్య కారణంగానే ఈ ఆలస్యం జరిగిందని ట్రిబ్యునల్ గుర్తించింది. ఆ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు సక్సేనా స్వయంగా చర్యలు తీసుకున్న విషయాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుని, 49 రోజుల ఆలస్యాన్ని ITAT మన్నించింది.

ఈ తీర్పు చెప్పే ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటి?

సురేశ్ సురానా వివరణ ప్రకారం, సెక్షన్ 270Aను కేవలం ఆదాయం సాంకేతికంగా ‘Under-reporting’ నిర్వచనంలోకి వస్తుందా లేదా అనే కోణంలో మాత్రమే చూడకూడదని ఈ కేసు సూచిస్తోంది. సెక్షన్ 270A(6) కింద ఉన్న మినహాయింపు వర్తిస్తుందా లేదా అన్నది కూడా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

పన్ను చెల్లింపుదారు తన తప్పిదానికి నిజాయితీతో కూడిన, ఆధారాలతో సమర్థించగల వివరణ ఇచ్చి ఉంటే, ఆ వివరణకు అనుగుణంగా అతని మొత్తం ప్రవర్తన కూడా ఉంటే, ఆ ఆదాయాన్ని ‘Under-reported Income’ పరిధి నుంచి మినహాయించే అవకాశం ఉంటుందని ఆయన వివరించారు.

ఈ కేసులో సక్సేనా గతంలో పన్ను నిబంధనలను పాటించడం, అమెరికాకు మారిన సమయంలోనే ITR మిస్ కావడం, శాఖ చర్యలు ప్రారంభించకముందే స్వచ్ఛందంగా పన్ను, వడ్డీ, ఆలస్య రుసుము చెల్లించడం, సెక్షన్ 148 కింద దాఖలు చేసిన రిటర్న్‌ను ఎలాంటి మార్పులు లేకుండా అధికారులు అంగీకరించడం వంటి అంశాలు ఆయన వివరణకు బలం చేకూర్చాయి.

దీంతో ITAT జైపూర్ సెక్షన్ 270A(6) కింద సక్సేనాకు రక్షణ వర్తిస్తుందని తేల్చింది. ఫలితంగా రూ.8,29,034 మొత్తం పెనాల్టీని తొలగించాలని ఆదేశించింది.

సారాంశంగా చూస్తే.. ITR దాఖలు చేయడంలో జరిగిన ప్రతి తప్పిదాన్ని ఉద్దేశపూర్వక పన్ను ఎగవేతగా చూడలేమని ఈ కేసు స్పష్టం చేస్తోంది. అయితే పన్ను చెల్లింపుదారులు గడువులను పాటించడం అత్యంత ముఖ్యం. ఒకవేళ నిజమైన కారణంతో లోపం జరిగితే, ఆ విషయాన్ని ఆధారాలతో వివరించడం, వీలైనంత త్వరగా పన్ను బాధ్యతను స్వచ్ఛందంగా పూర్తి చేయడం తర్వాతి దశల్లో కీలకంగా మారవచ్చని ఈ ITAT తీర్పు సూచిస్తోంది.