ఎల్‌ఎన్‌జీ రైలు vs హైడ్రోజన్ రైలు... రెండింటి మధ్య అసలు తేడా ఇదే!

• గుజరాత్‌లో దేశపు తొలి ఎల్‌ఎన్‌జీ-డీజిల్ డ్యూయల్ ఫ్యూయల్ రైలు పరుగులు!

• హర్యానాలో పరుగులు పెట్టిన హైడ్రోజన్ రైలు.. పొగ బదులు నీటి ఆవిరే ఉద్గారం!

• డీజిల్ వినియోగంలో 40 శాతం కోత.. ఎల్‌ఎన్‌జీ టెక్నాలజీతో ఏటా రూ.24 లక్షల ఆదా!

పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు సంప్రదాయ డీజిల్ వాడకాన్ని పూర్తిగా నియంత్రించేందుకు భారతీయ రైల్వే వేగంగా ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాల వైపు అడుగులు వేస్తోంది. 2030 నాటికి 'నెట్ జీరో కర్బన ఉద్గారాల' (Net Zero Carbon Emissions) లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో భాగంగా ఒకవైపు విద్యుద్దీకరణను పూర్తి చేస్తూనే, మరోవైపు డీజిల్ లైన్లలో కాలుష్యాన్ని అరికట్టే సరికొత్త సాంకేతికతలను అందుబాటులోకి తెస్తోంది. ఇందులో భాగంగా హర్యానాలో ప్రవేశపెట్టిన మొట్టమొదటి హైడ్రోజన్ రైలు తర్వాత, తాజాగా గుజరాత్‌లోని సబర్మతిలో దేశపు తొలి ఎల్‌ఎన్‌జీ-డీజిల్ డ్యూయల్ ఫ్యూయల్ (LNG-Diesel Dual Fuel DEMU) రైలును పట్టాలెక్కించింది.

ఇంజిన్ టెక్నాలజీలో ప్రధాన వ్యత్యాసం – డ్యూయల్ ఫ్యూయల్ వర్సెస్ ఫ్యూయల్ సెల్

ఈ రెండు రైళ్ల మధ్య సాంకేతిక నిర్మాణంలో మౌలికమైన తేడా ఉంది. ఎల్‌ఎన్‌జీ రైలు కోసం రైల్వే శాఖ కొత్త ఇంజిన్లను తయారు చేయకుండా, ఇప్పటికే ఉన్న 1,400 హెచ్‌పీ ఇంటర్నల్ కంబషన్ (IC) డీజిల్ డ్రైవింగ్ పవర్ కార్లను డ్యూయల్ ఫ్యూయల్ వ్యవస్థకు అనుగుణంగా మార్పు చేసింది. దీనివల్ల ఇంజిన్ ఒకేసారి ఎల్‌ఎన్‌జీ మరియు డీజిల్‌తో నడుస్తుంది. దీనికి భిన్నంగా, హైడ్రోజన్ రైలులో ఎలాంటి కంబషన్ ఇంజిన్ ఉండదు; ఇందులో అత్యాధునిక 'హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్ సెల్' (Hydrogen Fuel Cell) అమర్చబడి ఉంటుంది, ఇది బ్యాటరీలతో కలిసి మోటార్లకు నేరుగా విద్యుత్‌ను అందిస్తుంది.

ఇంధన సామర్థ్యం మరియు ఆపరేషనల్ రేంజ్

ఇంధన వినియోగం పరంగా ఎల్‌ఎన్‌జీ డెము రైలు సంప్రదాయ డీజిల్ వినియోగంలో దాదాపు 40 శాతాన్ని ద్రవీకృత సహజవాయువుతో (LNG) భర్తీ చేస్తుంది. ఒక్కో పవర్ కార్‌లో 2,200 లీటర్ల సామర్థ్యం గల ప్రత్యేక క్రయోజెనిక్ ట్యాంకులు ఉండటంతో, ఒక్కసారి ఫ్యూయల్ నింపితే దాదాపు 444 కిలోమీటర్ల మేర నిరంతరాయంగా ప్రయాణించగలదు. మరోవైపు, హైడ్రోజన్ రైలు హై-ప్రెజర్ సిలిండర్లలో నిల్వ చేసిన స్వచ్ఛమైన హైడ్రోజన్‌ను వాడుకుంటూ సుమారు 2,400 కిలోవాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో సుదూర ప్రాంతాలకు స్థిరమైన పనితీరును అందిస్తుంది.

పర్యావరణ ప్రభావం మరియు ఉద్గారాల తీవ్రత

ఉద్గారాల నియంత్రణలో హైడ్రోజన్ సాంకేతికత ముందంజలో నిలుస్తుంది. హైడ్రోజన్ మరియు వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్ రసాయన సంయోగం ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి కావడం వల్ల, ఈ రైలు ఎగ్జాస్ట్ నుంచి ఎలాంటి పొగ వెలువడదు; కేవలం స్వచ్ఛమైన నీటి ఆవిరి (Water Vapour) మాత్రమే విడుదలయ్యే సంపూర్ణ జీరో-ఎమిషన్ వ్యవస్థ ఇది. ఇక ఎల్‌ఎన్‌జీ రైలు హైడ్రోకార్బన్ ఆధారితమైనప్పటికీ, సాధారణ డీజిల్ ఇంజిన్లతో పోలిస్తే కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO2), నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు (NOx), మరియు నల్లటి పొగ ఉద్గారాలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి.

ఆర్థిక ప్రయోజనాలు మరియు నిర్వహణ ఖర్చుల ఆదా

రైల్వే శాఖకు ఇంధన వ్యయాన్ని ఆదా చేయడంలో ఎల్‌ఎన్‌జీ సాంకేతికత తక్షణ ఆర్థిక ఊరటను ఇస్తుంది. ట్రయల్ లెక్కల ప్రకారం, ఒక్కో డీపీసీ ద్వారా సంవత్సరానికి రూ. 11.9 లక్షలు ఆదా కాగా, 8 కోచ్‌లతో కూడిన ఒక పూర్తి డెము రైలు ద్వారా ఏటా దాదాపు రూ. 23.9 లక్షల విలువైన డీజిల్ ఖర్చు తగ్గుతుంది. హైడ్రోజన్ రైలు కూడా కేవలం 1,200 కిలోమీటర్ల ట్రయల్ రన్‌లోనే సుమారు 3,200 లీటర్ల డీజిల్‌ను ఆదా చేసి తన సామర్థ్యాన్ని చాటుకుంది.

భారత రైల్వే భవిష్యత్ కార్యాచరణ మరియు విస్తరణ

ప్రస్తుతం ఎల్‌ఎన్‌జీ రైలు సబర్మతి-మహేసానా మార్గంలోను, హైడ్రోజన్ రైలు జీంద్-సోనిపట్ మార్గంలోనూ విజయవంతంగా ప్రయోగాత్మక సేవలు అందిస్తున్నాయి. తక్కువ ఖర్చుతో ఇప్పటికే ఉన్న ఇంజిన్లను ఆధునీకరించడానికి ఎల్‌ఎన్‌జీ ఒక అద్భుతమైన మార్గంగా నిలుస్తుండగా, భవిష్యత్ తరం గ్రీన్ మొబిలిటీకి హైడ్రోజన్ రైళ్లు శాశ్వత పరిష్కారంగా మారనున్నాయి. రాబోయే రోజుల్లో గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి వ్యయం తగ్గే కొద్దీ, భారతీయ రైల్వే మరింత విస్తృతంగా ఈ హరిత రైళ్లను దేశవ్యాప్తంగా ప్రవేశపెట్టనుంది.