Cyber Security: డిజిటల్ దొంగల నుంచి మీ డబ్బు సేఫ్ గా ఉండాలా? ఈ 5 సెట్టింగ్స్ వెంటనే మార్చేయండి!

• స్మార్ట్‌ఫోన్ యూజర్లకు అలర్ట్: ఫ్రీ వైఫైతో బ్యాంకింగ్ ట్రాన్సాక్షన్స్ చేస్తే ఖాతా ఖాళీ!
• మీ మొబైల్ హ్యాక్ కాకుండా కాపాడే బ్రహ్మాస్త్రం.. గూగుల్ ప్లే ప్రొటెక్ట్.
• స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్స్ తో జాగ్రత్త.. ఓటీపీ చెబితే నిలువునా దోపిడీయే

Cyber Security: ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో ఆన్‌లైన్ మోసాలు, యూపీఐ స్కామ్‌లు మరియు ఫేక్ బ్యాంకింగ్ యాప్‌ల బెడద చాలా ప్రమాదకరంగా మారింది. ముఖ్యంగా 2026 వ సంవత్సరంలో సైబర్ నేరాలు, మోసాలు మరింత ఫాస్ట్‌గా పెరిగిపోయాయి. ఫోన్‌పే, గూగుల్ పే, పేటీఎం వంటి మొబైల్ బ్యాంకింగ్ యాప్స్ వాడేవారు చేసే కొన్ని చిన్న చిన్న పొరపాట్ల వల్ల వారి ఖాతాల్లోని డబ్బు మొత్తం క్షణాల్లో ఖాళీ అయిపోతోంది. ఓటీపీ లీక్ అవ్వడం, మనకు తెలియకుండానే బ్యాంక్ అకౌంట్ హ్యాక్ అవ్వడం లాంటివి తరచుగా జరుగుతున్నాయి. అయితే మన మొబైల్ ఫోన్‌లో కొన్ని ముఖ్యమైన భద్రతా సెట్టింగ్స్ మార్చుకోవడం ద్వారా ఈ డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ మోసాల నుంచి మనల్ని మనం పూర్తిగా రక్షించుకోవచ్చు.

చాలామంది తమ ఫోన్‌కు లాక్ ఉంటే అంతా సురక్షితం అనుకుంటారు, కానీ ఫోన్ అన్లాక్ చేసిన తర్వాత ఎవరైనా బ్యాంకింగ్ యాప్‌లను సులభంగా తెరవగలరు. కాబట్టి మీ ఫోన్‌లోని సెట్టింగ్స్‌లో 'సెక్యూరిటీ అండ్ ప్రైవసీ' ఆప్షన్‌లోకి వెళ్లి ముఖ్యమైన బ్యాంకింగ్ యాప్‌లకు తప్పనిసరిగా 'యాప్ లాక్' (App Lock) సెట్ చేసుకోవాలి. దీని ద్వారా మీ ప్రమేయం లేకుండా వేరెవరూ ఆ యాప్‌లను ఓపెన్ చేయలేరు. అలాగే ఇటీవల 'స్క్రీన్ షేరింగ్ స్కామ్స్' ఎక్కువగా జరుగుతున్నాయి. బ్యాంక్ అధికారులమంటూ ఫోన్ చేసి ఎనీడెస్క్ (AnyDesk), టీమ్ వ్యూవర్ లాంటి స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్స్ ఇన్‌స్టాల్ చేయమంటారు. అవి ఇన్‌స్టాల్ చేస్తే మన మొబైల్ స్క్రీన్ మొత్తం వారికి కనిపిస్తుంది, కాబట్టి ఇలాంటి యాప్స్ ఎప్పుడూ వేయకూడదు మరియు ఓటీపీ ఎవరికీ చెప్పకూడదు.

సైబర్ నేరగాళ్లు ఎక్కువగా వాడుతున్న మరో సరికొత్త మోసం 'ఫేక్ పేమెంట్ రిక్వెస్ట్'. మీకు డబ్బులు పంపిస్తున్నామని, వాటిని రిసీవ్ చేసుకోవడానికి మీ యూపీఐ (UPI) పిన్ ఎంటర్ చేయాలని వారు బురిడీ కొట్టిస్తారు. ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తుంచుకోవాల్సిన అతి ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఇతరుల నుంచి డబ్బులు మన ఖాతాలోకి రావడానికి (రిసీవ్ చేసుకోవడానికి) ఎలాంటి పిన్ ఎంటర్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. యూపీఐ పిన్ అనేది కేవలం మనం ఇతరులకు డబ్బులు పంపించడానికి లేదా పేమెంట్ అప్రూవ్ చేయడానికి మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. ఈ ఒక్క చిన్న లాజిక్ గుర్తుపెట్టుకుంటే ఎన్నో ఆన్‌లైన్ మోసాల బారిన పడకుండా మన డబ్బును సురక్షితంగా ఉంచుకోవచ్చు.

మన మొబైల్‌ను సురక్షితంగా ఉంచుకోవడానికి యాప్స్ ఇన్‌స్టాలేషన్ విషయంలో ఎంతో జాగ్రత్తగా ఉండాలి. వాట్సాప్, టెలిగ్రామ్ లేదా మెయిల్ ద్వారా వచ్చే గుర్తుతెలియని లింక్స్‌ను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ క్లిక్ చేయకూడదు. వాటి ద్వారా ప్రమాదకరమైన 'ఏపీకే' ఫైల్స్ ఆటోమెటిక్‌గా ఇన్‌స్టాల్ అవుతాయి. దీనిని నివారించడానికి ఫోన్ సెట్టింగ్స్‌లో 'ఇన్‌స్టాలేషన్ సోర్సెస్' లోకి వెళ్లి ఆయా యాప్స్‌కు అనధికార పర్మిషన్స్ డిసేబుల్ చేయాలి. అలాగే గూగుల్ ప్లే స్టోర్‌లోని 'ప్లే ప్రొటెక్ట్' (Play Protect) ఆప్షన్ ద్వారా వారానికి ఒకట్రెండు సార్లు మొబైల్‌ను స్కాన్ చేయాలి. దీనివల్ల ఫోన్‌లో ఏవైనా ప్రమాదకరమైన లేదా ఫేక్ యాప్స్ ఉంటే వెంటనే ఎర్ర రంగులో చూపిస్తుంది, అప్పుడు వాటిని అన్‌ఇన్‌స్టాల్ చేయవచ్చు.

చాలామంది రైల్వే స్టేషన్లు, ఎయిర్‌పోర్టులు మరియు కేఫ్‌లలో ఉచితంగా వచ్చే పబ్లిక్ వైఫై (Public Wi-Fi) లను విరివిగా వాడుతుంటారు. ఈ ఫ్రీ వైఫై ద్వారా బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు చేయడం అత్యంత ప్రమాదకరం, ఎందుకంటే హ్యాకర్లు అదే నెట్‌వర్క్ ద్వారా మీ డేటాను సులభంగా ట్రాక్ చేసే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి ఆర్థిక లావాదేవీలకు ఎప్పుడూ మొబైల్ డేటాను మాత్రమే ఉపయోగించడం ఎంతో శ్రేయస్కరం. అలాగే, మొబైల్‌లో ఉండే కీప్ నోట్స్ లేదా సాధారణ నోట్స్ యాప్‌లో ఏటీఎం పిన్, యూపీఐ పాస్‌వర్డ్స్ సేవ్ చేసి పెట్టుకోవడం చాలా రిస్క్. ఫోన్ హ్యాక్ అయినా లేదా పోయినా ఆ వివరాలన్నీ ఇతరుల చేతికి వెళ్తాయి కాబట్టి పాస్‌వర్డ్‌లను మెదడులో గుర్తుంచుకోవాలి లేదా ఒక చిన్న డైరీలో రాసి భద్రపరుచుకోవడం ఉత్తమం.