అమెరికా అధ్యక్షుడిగా డొనాల్డ్ ట్రంప్ బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా భౌగోళిక రాజకీయాల్లో పెను మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇరాన్ విషయంలో ఆయన అనుసరిస్తున్న కఠిన వైఖరి భారత్ వంటి మిత్రదేశాలకు ఒక పెద్ద సవాలుగా మారింది. ఇరాన్తో వ్యాపార సంబంధాలు కొనసాగించే దేశాలపై 25 శాతం టారిఫ్లు (సుంకాలు) విధిస్తామని ట్రంప్ చేసిన సంచలన ప్రకటన భారత వాణిజ్య రంగంలో తీవ్ర ఆందోళన కలిగించింది. ఈ నేపథ్యంలో, ఇరాన్లో భారత్ అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన చాబహార్ పోర్టు (Chabahar Port) ప్రాజెక్టు భవిష్యత్తుపై పలు అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. భారత్ ఈ ప్రాజెక్టు నుండి తప్పుకుంటుందా లేదా అమెరికా ఆంక్షలకు తలొగ్గుతుందా అనే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో మరియు అంతర్జాతీయ మీడియాలో విపరీతంగా చక్కర్లు కొట్టాయి. ఈ గందరగోళానికి తెరదించుతూ భారత విదేశాంగ శాఖ (MEA) తాజాగా స్పష్టమైన వివరణ ఇచ్చింది.
చాబహార్ పోర్టు అనేది భారత్కు కేవలం ఒక ఓడరేవు మాత్రమే కాదు, అది మన దేశం యొక్క వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలకు చిహ్నం. పాకిస్థాన్తో సంబంధం లేకుండా, ఆ దేశ భూభాగం మీదుగా వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండా ఆఫ్ఘనిస్థాన్ మరియు మధ్య ఆసియా దేశాలతో (Central Asian Countries) వాణిజ్యాన్ని పెంపొందించుకోవడానికి ఈ పోర్టు భారత్కు ఒక కిటికీ వంటిది. విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధులు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, చాబహార్ పోర్టు అభివృద్ధికి మరియు నిర్వహణకు అమెరికా ప్రభుత్వం గతంలో ఇచ్చిన మినహాయింపులు (Exemptions) ప్రస్తుతానికి కొనసాగుతున్నాయి. ఈ మినహాయింపుల గడువు ఏప్రిల్ 2026 వరకు ఉందని, అప్పటి వరకు ప్రాజెక్టు పనులకు ఎటువంటి ఆటంకం లేదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. ట్రంప్ ప్రభుత్వం విధిస్తున్న కొత్త ఆంక్షల నుండి చాబహార్ ప్రాజెక్టును మినహాయించాలని కోరుతూ ఇప్పటికే అమెరికా ఉన్నతాధికారులతో దౌత్యపరమైన సంప్రదింపులు జరుపుతున్నట్లు విదేశాంగ శాఖ వెల్లడించింది.
భారత ప్రభుత్వం గతేడాది ఇరాన్తో చాబహార్ పోర్టు నిర్వహణకు సంబంధించి 10 ఏళ్ల సుదీర్ఘ ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా అరేబియా సముద్రం నుండి మధ్య ఆసియాకు మరియు అక్కడి నుండి రష్యా వరకు ఒక సుస్థిరమైన రవాణా మార్గాన్ని (INSTC) ఏర్పాటు చేయాలని భారత్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఒకవేళ అమెరికా ఒత్తిడికి తలొగ్గి భారత్ ఈ ప్రాజెక్టు నుండి తప్పుకుంటే, ఆ ఖాళీని భర్తీ చేయడానికి చైనా వంటి దేశాలు పొంచి ఉన్నాయి. ఇది భారత జాతీయ భద్రతకు మరియు ప్రాంతీయ ఆధిపత్యానికి విఘాతం కలిగిస్తుంది. అందుకే, అమెరికాకు చాబహార్ యొక్క మానవీయ మరియు వాణిజ్య విలువను వివరించడంలో భారత్ తీవ్రంగా కృషి చేస్తోంది. ఆఫ్ఘనిస్థాన్కు మానవతా సాయం అందించడానికి మరియు ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిలబెట్టడానికి చాబహార్ ఎంత అవసరమో ప్రపంచానికి తెలుసు.
ట్రంప్ హెచ్చరించిన 25 శాతం టారిఫ్లు అమల్లోకి వస్తే, అది కేవలం చాబహార్పైనే కాకుండా భారత్ నుండి అమెరికాకు జరిగే ఎగుమతులపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. ఐటీ సేవలు, ఫార్మాస్యూటికల్స్ మరియు టెక్స్టైల్ రంగాలు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. అయితే, చాబహార్ ప్రాజెక్టును ఒక ప్రత్యేక కేటగిరీగా పరిగణించాలని భారత్ కోరుతోంది. గతంలో కూడా ట్రంప్ తన మొదటి పదవీ కాలంలో ఇరాన్పై ఆంక్షలు విధించినప్పటికీ, భారత్ యొక్క వ్యూహాత్మక అవసరాలను గుర్తించి చాబహార్కు మినహాయింపు ఇచ్చారు. ఈసారి కూడా అదే విధమైన సానుకూల నిర్ణయం వస్తుందని భారత దౌత్యవేత్తలు ఆశిస్తున్నారు. ఏప్రిల్ లోపు అమెరికా విదేశాంగ శాఖతో మరిన్ని దఫాలుగా చర్చలు జరిపి, ఈ సంక్షోభానికి ఒక శాశ్వత పరిష్కారం కనుగొనాలని భారత్ భావిస్తోంది.
చాబహార్ పోర్టు ప్రాజెక్టు నుండి భారత్ తప్పుకుంటుందనే వార్తల్లో ఎటువంటి వాస్తవం లేదు. మన దేశం తన సార్వభౌమాధికారాన్ని మరియు వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలను కాపాడుకుంటూనే, అమెరికా వంటి మిత్రదేశంతో ఉన్న సంబంధాలను బ్యాలెన్స్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. ఏప్రిల్ తర్వాత కూడా చాబహార్ పనులు సాఫీగా సాగేలా చూడటమే ప్రస్తుత విదేశాంగ నీతిలో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశం. పశ్చిమాసియాలో మారుతున్న సమీకరణల మధ్య భారత్ తన స్థానాన్ని పదిలం చేసుకోవడానికి చాబహార్ ఒక శక్తివంతమైన ఆయుధంగా మిగిలిపోనుంది.
