NRI లు ఓటర్ కార్డు సరెండర్ చేయాల్సిందే! Form 7 తప్పనిసరి!

విదేశీ పౌరసత్వం పొందారా? భారత పాస్‌పోర్టుతో పాటు ఓటర్ కార్డుపైనా నిబంధనలు..

SIR నేపథ్యంలో ప్రవాస భారతీయులకు కీలక సూచనలు.. ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేరు ఎలా తొలగించాలి?..

విదేశీ పౌరసత్వం తీసుకున్న భారతీయులు ఓటర్ లిస్ట్ నుంచి పేరు తొలగించుకోవడం ఎలా?..

న్యూఢిల్లీ: అమెరికా, కెనడా, బ్రిటన్, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల పౌరసత్వం తీసుకున్న భారతీయ మూలాలున్న ప్రవాసులకు భారత పాస్‌పోర్టు సరెండర్‌తో పాటు ఓటరు గుర్తింపు కార్డుకు సంబంధించిన ప్రక్రియ కూడా కొత్త సందేహాలను తెచ్చిపెడుతోంది. విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన తర్వాత భారత పాస్‌పోర్టును సరెండర్ చేయడంతో పాటు భారత ఓటరు జాబితాలో తమ పేరు కొనసాగడం లేదని నిర్ధారించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిందని పలువురు ప్రవాసులు చెబుతున్నారు.

ప్రస్తుతం భారత్‌లో ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ అంశం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన వ్యక్తులు భారత ఓటర్ల జాబితాలో కొనసాగేందుకు అర్హులు కారు. ఎన్నికల సంఘం కూడా భారత పౌరసత్వం లేని వ్యక్తి పేరును ఓటర్ల జాబితా నుంచి తొలగించేందుకు ఫారం-7లో అవకాశం కల్పించింది.

భారత పౌరసత్వం.. విదేశీ పౌరసత్వం తీసుకున్న తర్వాత ఏం జరుగుతుంది?

భారత్ ద్వంద్వ పౌరసత్వాన్ని అనుమతించదు. పౌరసత్వ చట్టం-1955లోని సెక్షన్ 9 ప్రకారం భారత పౌరుడు స్వచ్ఛందంగా మరో దేశ పౌరసత్వాన్ని పొందినప్పుడు భారత పౌరసత్వం ముగుస్తుంది.

విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన తర్వాత భారత పాస్‌పోర్టును ఉపయోగించడం కొనసాగించకూడదు. సంబంధిత భారత రాయబార కార్యాలయం లేదా కాన్సులేట్ ద్వారా పాస్‌పోర్టును సరెండర్ చేసి, సరెండర్ సర్టిఫికెట్ పొందే ప్రక్రియ ఉంటుంది. విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన తర్వాత భారత పాస్‌పోర్టు సరెండర్ సర్టిఫికెట్ జారీ సేవను విదేశాంగ శాఖ తన పౌర సేవల వివరాల్లో కూడా పేర్కొంది.

ఓటరు కార్డుపై ఎందుకు దృష్టి?

విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన వ్యక్తికి భారత ఎన్నికల్లో ఓటు వేసే హక్కు ఉండదు. అందువల్ల భారత ఓటర్ల జాబితాలో పేరు కొనసాగితే అది చట్టపరమైన సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. ఈ నేపథ్యంలో విదేశీ పౌరసత్వం తీసుకున్న వారు తమ ఓటరు నమోదును కూడా సరిచేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

ప్రవాసుల వాదన ప్రకారం, కొన్ని భారత రాయబార కార్యాలయాలు OCIకి సంబంధించిన దరఖాస్తు ప్రక్రియలో ఓటరు గుర్తింపు కార్డును సరెండర్ చేసినట్లు హామీ ఇవ్వాలని కోరుతున్నాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేరు తొలగించినట్లు ఆధారాలను కూడా సమర్పించాలని అడుగుతున్నట్లు వారు చెబుతున్నారు. అయితే ఏ రకమైన ఆధారాన్ని సమర్పించాలనే విషయంలో స్పష్టత లేకపోవడం వల్ల దరఖాస్తుదారుల్లో అయోమయం ఏర్పడుతోందని అంటున్నారు.

ఫారం-7తో పేరు తొలగించుకునే అవకాశం

భారత ఎన్నికల సంఘం ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేరు తొలగించేందుకు ఫారం-7ను అందుబాటులో ఉంచింది. ఒక వ్యక్తి తన పేరును తానే తొలగించుకోవడానికి కూడా ఈ ఫారం ఉపయోగించవచ్చు. ‘శాశ్వతంగా విదేశాలకు వెళ్లిపోయారు’ లేదా ‘భారత పౌరుడు కాదు’ వంటి కారణాలను ఫారం-7లో పేర్కొనే అవకాశం ఉంది.

ఎన్నికల సంఘం ప్రస్తుత పౌర సేవల పోర్టల్‌లో కూడా ఫారం-7 ద్వారా ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేరు తొలగించుకునే సదుపాయాన్ని చూపిస్తోంది. విదేశాల్లో ఉన్నవారికి ప్రత్యేకంగా Form 7 Overseas ఎంపిక కూడా అందుబాటులో ఉంది.

ఫారం-7 దరఖాస్తు చేసిన తర్వాత లభించే రిఫరెన్స్ లేదా అంగీకార సంఖ్యను భద్రపరుచుకోవడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఎన్నికల సంఘం ఫారం-7లో దరఖాస్తు స్థితిని అంగీకార సంఖ్య ద్వారా తెలుసుకునే అవకాశం ఉన్నట్లు పేర్కొంది.

SIR సమయంలో మరింత ప్రాధాన్యం

ప్రస్తుతం ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ జరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఓటరు జాబితాలో అర్హులైన వ్యక్తుల పేర్లు మాత్రమే ఉండేలా ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది. ఈ సమయంలో విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన భారతీయ మూలాలున్న వ్యక్తులు తమ పాత ఓటరు నమోదును కూడా సరిచూసుకోవడం అవసరంగా మారింది.

SIR సందర్భంగా బూత్ స్థాయి అధికారులు ఇంటింటి పరిశీలన చేపట్టినప్పుడు కుటుంబ సభ్యులు ఎవరైనా శాశ్వతంగా విదేశాలకు వెళ్లిపోయారని తెలియజేసే పరిస్థితి ఉండవచ్చు. అయితే తమ పేరును తామే తొలగించుకున్నట్లు స్పష్టమైన రికార్డు ఉండాలనుకునే వారికి ఎన్నికల సంఘం అధికారికంగా అందుబాటులో ఉంచిన ఫారం-7 ప్రక్రియ ఉపయోగపడుతుంది.

భారత పౌరులైన ఎన్నారైలకు మాత్రం వేరే నిబంధన

ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన విషయాన్ని గమనించాలి. విదేశాల్లో నివసిస్తున్న ప్రతి భారతీయుడు విదేశీ పౌరుడు కాదు. ఉద్యోగం, విద్య లేదా ఇతర కారణాలతో విదేశాల్లో ఉంటూ భారత పౌరసత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్న ఎన్నారైలకు ఓటు హక్కు ఉంటుంది.

ఎన్నికల సంఘం ప్రకారం, భారత పౌరసత్వం కలిగి ఉండి మరో దేశ పౌరసత్వాన్ని పొందని విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయులు Form 6A ద్వారా ‘Overseas Elector’గా నమోదు చేసుకోవచ్చు. వీరు తమ పాస్‌పోర్టులోని వివరాల ఆధారంగా ఓటర్లుగా నమోదు కావచ్చు.

అందువల్ల విదేశాల్లో నివసిస్తున్న వ్యక్తి భారత పౌరుడా లేదా విదేశీ పౌరసత్వం పొందాడా అనే అంశం ఇక్కడ కీలకం. భారత పౌరసత్వం కొనసాగిస్తున్న ఎన్నారైలకు, విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన వారికి ఓటరు నమోదుకు సంబంధించిన నిబంధనలు ఒకేలా ఉండవు.

విదేశీ పౌరసత్వం పొందుతున్న వారి సంఖ్య

విదేశీ పౌరసత్వం స్వీకరిస్తున్న భారతీయుల సంఖ్య కూడా గణనీయంగానే ఉంది. విదేశాంగ శాఖ పార్లమెంటుకు వెల్లడించిన గణాంకాల ప్రకారం 2024లో 2,06,378 మంది భారతీయులు తమ పౌరసత్వాన్ని వదులుకున్నారు. 2022లో ఈ సంఖ్య 2,25,620 కాగా, 2023లో 2,16,219గా నమోదైంది.

అమెరికా, కెనడా, బ్రిటన్, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాలు భారతీయులు విదేశీ పౌరసత్వం తీసుకుని స్థిరపడే ప్రధాన గమ్యస్థానాలుగా ఉన్నాయి. మరోవైపు గల్ఫ్ దేశాల్లో లక్షలాది మంది భారతీయులు పనిచేస్తున్నప్పటికీ, అక్కడ శాశ్వత పౌరసత్వం పొందే అవకాశాలు పరిమితంగా ఉండటంతో కొంతమంది తర్వాత పాశ్చాత్య దేశాలకు వెళ్లి స్థిరపడుతున్నారు.

ప్రవాసులకు ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే..

విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన భారతీయులు తమ భారత పాస్‌పోర్టు సరెండర్ ప్రక్రియతో పాటు ఓటరు నమోదును కూడా సరిచూసుకోవడం ముఖ్యం. భారత ఎన్నికల సంఘం అందుబాటులో ఉంచిన ఫారం-7 ద్వారా అవసరమైతే ఓటర్ల జాబితా నుంచి తమ పేరును తొలగించుకునే అవకాశం ఉంది.

అదే సమయంలో భారత పౌరసత్వాన్ని కొనసాగిస్తూ విదేశాల్లో నివసిస్తున్న ఎన్నారైలు తమ పరిస్థితిని విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన వారితో కలపకూడదు. వారికి Form 6A ద్వారా ఓవర్సీస్ ఎలెక్టర్‌గా నమోదు చేసుకునే ప్రత్యేక నిబంధన ఉంది.

పౌరసత్వం, పాస్‌పోర్టు, OCI, ఓటరు నమోదు వంటి అంశాలు వేర్వేరు చట్టపరమైన ప్రక్రియలకు సంబంధించినవి. కాబట్టి విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన వారు తమ వ్యక్తిగత పరిస్థితికి అనుగుణంగా సంబంధిత భారత రాయబార కార్యాలయం, పాస్‌పోర్టు సేవలు, ఎన్నికల సంఘం అధికారిక మార్గదర్శకాలను పరిశీలించి అవసరమైన పత్రాలను సిద్ధం చేసుకోవడం మంచిది.