భారత్‌-కెనడా వాణిజ్యంపై కీలక ఒప్పందం!

భారత్‌, కెనడా మధ్య CEPA చర్చలు.. 2030 నాటికి రూ.4.65 లక్షల కోట్ల ట్రేడ్ టార్గెట్..

ఒట్టావాలో భారత్‌-కెనడా వాణిజ్య చర్చలు.. CEPAపై ఏం తేలనుంది?..

భారత్‌, కెనడా మధ్య ప్రతిపాదిత సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (Comprehensive Economic Partnership Agreement–CEPA)పై ఐదో విడత చర్చలు సోమవారం, అక్టోబర్ 5న కెనడా రాజధాని ఒట్టావాలో ప్రారంభమయ్యాయి. ఐదు రోజుల పాటు జరిగే ఈ చర్చలు అక్టోబర్ 9 వరకు కొనసాగనున్నాయి. రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్య, పెట్టుబడి సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడంతో పాటు, 2026 చివరికల్లా CEPAను ఖరారు చేయాలన్న లక్ష్యంతో ఇరు దేశాల అధికారులు చర్చలను వేగవంతం చేస్తున్నారు.

ఇది రెండు దేశాల ప్రధాన చర్చా బృందాల మధ్య జరుగుతున్న ఐదో రౌండ్. గత నాలుగో విడత చర్చలు సెప్టెంబర్ 18న న్యూఢిల్లీలో ముగిశాయి. ఇప్పుడు మిగిలిన అంశాలపై వేగంగా ముందుకు వెళ్లి, తుది ఒప్పందానికి అవసరమైన అంశాలను పరిష్కరించేందుకు అధికారులు ప్రయత్నిస్తున్నారు.

2026 చివరికల్లా CEPA పూర్తి చేయాలన్న లక్ష్యం

భారత్-కెనడా CEPA చర్చలకు ఈ ఏడాది మార్చిలో అధికారికంగా మరోసారి ఊపిరి వచ్చింది. కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ భారత్‌ పర్యటన సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో జరిగిన సమావేశంలో రెండు దేశాల నాయకులు CEPA చర్చలను పునఃప్రారంభించి, 2026 చివరికల్లా ఒప్పందాన్ని పూర్తి చేయాలనే లక్ష్యాన్ని ప్రకటించారు. మార్చి 2, 2026న CEPA చర్చలకు సంబంధించిన Terms of Reference‌పై ఇరువైపులా సంతకాలు జరిగాయి.

సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం అమల్లోకి వస్తే వస్తువులు, సేవలు, పెట్టుబడులు తదితర రంగాల్లో రెండు దేశాల మధ్య ఆర్థిక సంబంధాలకు విస్తృతమైన వ్యవస్థ ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. వాణిజ్య అడ్డంకులను తగ్గించడం, మార్కెట్‌ ప్రాప్యతను మెరుగుపరచడం, రెండు దేశాల వ్యాపారాలకు కొత్త అవకాశాలు కల్పించడం CEPA ప్రధాన ఉద్దేశాల్లో ఉన్నాయి. 

2030 నాటికి రూ.4.65 లక్షల కోట్ల వాణిజ్య లక్ష్యం

భారత్‌, కెనడా మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని 2030 నాటికి 70 బిలియన్ కెనడియన్ డాలర్లకు, అంటే సుమారు రూ.4.65 లక్షల కోట్లకు పెంచాలని రెండు దేశాల నాయకులు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. సమగ్ర వాణిజ్య ఒప్పందం ఈ లక్ష్యానికి దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక పునాదిగా నిలుస్తుందని ఇరుదేశాల సంయుక్త ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు. 

ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడంలో వస్తువుల వాణిజ్యంతో పాటు సేవలు, పెట్టుబడులు కూడా కీలకంగా మారనున్నాయి. టెలికమ్యూనికేషన్స్‌, కంప్యూటర్‌, ఇన్ఫర్మేషన్‌ సేవలు, ఇతర వ్యాపార సేవల్లో భారత ఎగుమతులకు భవిష్యత్తులో మరింత అవకాశాలు ఉన్నాయని అధికారిక పత్రాలు సూచిస్తున్నాయి. 

2024-25లో వాణిజ్యం ఎంత?

భారత్-కెనడా మధ్య 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ద్వైపాక్షిక వస్తు వాణిజ్యం 8.66 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లుగా నమోదైంది. ఇందులో భారత్‌ కెనడాకు 4.22 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన వస్తువులను ఎగుమతి చేసింది. కెనడా నుంచి భారత్‌ దిగుమతులు 4.44 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్నాయి. ఈ గణాంకాలను భారత ప్రభుత్వ వాణిజ్య శాఖ, DGCI&S ఆధారంగా వెల్లడించింది. 

భారత్‌ నుంచి కెనడాకు ప్రధానంగా ఔషధాలు, ఫార్మాస్యూటికల్స్‌, ఇనుము-ఉక్కు, సముద్ర ఆహారం, పత్తి వస్త్రాలు, ఎలక్ట్రానిక్‌ ఉత్పత్తులు, రసాయనాలు వంటి వస్తువులు వెళ్తున్నాయి. కెనడా నుంచి భారత్‌ పప్పుధాన్యాలు, బొగ్గు, ఎరువులు, కాగితం, ముడి పెట్రోలియం, ముత్యాలు, అర్ధ విలువైన రాళ్లు వంటి వస్తువులను దిగుమతి చేసుకుంటోంది.

ఇంధనం, కీలక ఖనిజాలపై కూడా దృష్టి

CEPA చర్చలు కేవలం దిగుమతులు, ఎగుమతులకే పరిమితం కావడం లేదు. ఇంధనం, కీలక ఖనిజాలు (critical minerals), పెట్టుబడులు వంటి వ్యూహాత్మక రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంచాలని మార్చిలో ప్రధాని మోదీ, ప్రధాని కార్నీ చర్చించారు. భవిష్యత్తులో ఇరుదేశాల పారిశ్రామిక అవసరాలకు కీలకంగా మారే ఖనిజాల సరఫరా గొలుసులను బలోపేతం చేయడం కూడా ఈ భాగస్వామ్యంలో ముఖ్యమైన అంశంగా మారుతోంది.

ఇదే పర్యటన సందర్భంగా భారత్‌ అవసరాలకు సంబంధించి దీర్ఘకాలిక యురేనియం సరఫరా ఒప్పందం సహా ఇంధన రంగంలోనూ ఇరు దేశాలు సహకారాన్ని విస్తరించే దిశగా అడుగులు వేశాయి. దీని ద్వారా ద్వైపాక్షిక సంబంధాల్లో వాణిజ్యంతో పాటు వ్యూహాత్మక ఆర్థిక సహకారానికి కూడా ప్రాధాన్యం పెరిగింది. 

చర్చలకు కొత్త ఊపు ఎందుకు?

భారత్‌, కెనడా మధ్య సంబంధాలు గత కొన్నేళ్లుగా దౌత్యపరమైన ఉద్రిక్తతలను ఎదుర్కొన్నాయి. దాంతో వాణిజ్య చర్చలు కూడా కొంతకాలం మందగించాయి. ఇప్పుడు ఇరు దేశాలు ఆర్థిక సంబంధాలను తిరిగి బలోపేతం చేయడంపై దృష్టి పెట్టడంతో CEPA చర్చలకు కొత్త ఊపు వచ్చింది. అక్టోబర్ 5 నుంచి 9 వరకు జరిగే తాజా చర్చలు ఈ ప్రక్రియలో కీలక దశగా భావిస్తున్నారు.

కెనడా కూడా తన వాణిజ్య సంబంధాలను విస్తరించుకోవడంపై దృష్టి పెడుతోంది. అమెరికాపై ఉన్న అధిక వాణిజ్య ఆధారాన్ని కొంత తగ్గిస్తూ ఇతర దేశాలతో సంబంధాలను బలోపేతం చేయాలన్న వ్యూహంలో భారత్‌కు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో భారత్-కెనడా CEPA రెండు దేశాలకు కొత్త మార్కెట్లు, పెట్టుబడి అవకాశాలు, సరఫరా గొలుసుల్లో భాగస్వామ్యానికి అవకాశం కల్పించవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. 

ఒప్పందం వల్ల ఎవరికెంత ప్రయోజనం?

CEPA పూర్తయితే భారతీయ ఎగుమతిదారులకు కెనడా మార్కెట్లో మరింత సులభమైన ప్రాప్యత లభించే అవకాశం ఉంది. ఫార్మాస్యూటికల్స్‌, ఆహార ఉత్పత్తులు, టెక్స్‌టైల్స్‌, ఇంజినీరింగ్‌ ఉత్పత్తులు, ఎలక్ట్రానిక్స్‌, సేవల రంగాల్లో కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడవచ్చు. అదే సమయంలో కెనడాకు చెందిన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, ఖనిజాలు, ఇంధన సంబంధిత ఉత్పత్తులకు భారత మార్కెట్లో అవకాశాలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

అయితే ఏ వస్తువులపై ఎంత మేర సుంకాలను తగ్గించాలి, ఏ రంగాలకు రక్షణ కల్పించాలి, సేవల వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, సున్నితమైన ఉత్పత్తులపై నిబంధనలు వంటి అంశాలపై చర్చలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి. అందువల్ల CEPA వల్ల ప్రతి రంగానికి ఒకే స్థాయిలో ప్రయోజనం ఉంటుందని ఇప్పుడే చెప్పడం సాధ్యం కాదు.

మొత్తంగా చూస్తే.. భారత్‌, కెనడా మధ్య CEPAపై ఐదో విడత చర్చలు ఇరుదేశాల ఆర్థిక సంబంధాల్లో కీలక దశగా మారాయి. అక్టోబర్ 5 నుంచి 9 వరకు ఒట్టావాలో జరిగే చర్చల్లో మిగిలిన క్లిష్ట అంశాలపై పురోగతి సాధించి, 2026 చివరికల్లా ఒప్పందాన్ని పూర్తి చేయడమే ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది. 2030 నాటికి ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని రూ.4.65 లక్షల కోట్లకు తీసుకెళ్లాలన్న లక్ష్యంతో పాటు ఇంధనం, కీలక ఖనిజాలు, సేవలు, పెట్టుబడుల రంగాల్లో సహకారం పెరిగితే భారత్‌–కెనడా ఆర్థిక బంధానికి కొత్త దశ ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది.