ఎలోన్ మస్క్ (Elon Musk) నేతృత్వంలోని సోషల్ మీడియా దిగ్గజం 'X' (గతంలో ట్విట్టర్) మరియు దాని అత్యంత శక్తివంతమైన ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ చాట్బాట్ 'గ్రోక్' (Grok AI) ఇప్పుడు భారత ప్రభుత్వ ఆగ్రహానికి గురయ్యాయి. మారుతున్న సాంకేతిక కాలంలో ఏఐ వినియోగం పెరగడం ఎంత లాభదాయకమో, దాని దుర్వినియోగం అంతకంటే ప్రమాదకరమని చెప్పడానికి గ్రోక్ ద్వారా సృష్టించబడుతున్న అశ్లీల కంటెంట్ ( pornographic content ) ఒక నిదర్శనంగా నిలిచింది.
గ్రోక్ ఏఐని ఉపయోగించి కొందరు వ్యక్తులు అత్యంత అభ్యంతరకరమైన మరియు అశ్లీల చిత్రాలను సృష్టిస్తున్నారనే ఫిర్యాదులను కేంద్ర ఐటీ మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ శాఖ (MeitY) అత్యంత తీవ్రంగా పరిగణించింది. ఈ నేపథ్యంలో, అశ్లీల కంటెంట్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి తీసుకున్న చర్యలపై వివరణ ఇవ్వాలని కోరుతూ గతంలో ఎక్స్కు నోటీసులు జారీ చేసింది. అయితే, ఈ ఉదంతంపై ఎక్స్ యాజమాన్యం సమర్పించిన ప్రాథమిక నివేదికపై కేంద్ర ప్రభుత్వం తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. ఆ నివేదికలో కేవలం సాధారణ వివరణలు తప్ప, అశ్లీల కంటెంట్ను అడ్డుకోవడానికి చేపట్టిన ఖచ్చితమైన సాంకేతిక చర్యల గురించి ప్రస్తావించలేదని ప్రభుత్వం గుర్తించింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రధానంగా మహిళల భద్రత మరియు డిజిటల్ గౌరవం పట్ల రాజీలేని వైఖరిని అవలంబిస్తోంది. గ్రోక్ ఏఐలో ఉన్న 'ఇమేజ్ జనరేషన్' ఫీచర్ను ఉపయోగించి ప్రముఖ వ్యక్తుల మరియు సామాన్యుల డీప్ఫేక్ (Deepfake) చిత్రాలను సృష్టించడం సామాజిక భద్రతకు ముప్పుగా మారింది. అశ్లీల కంటెంట్ సృష్టికి ఏ విధమైన 'ప్రాంప్ట్స్' (Prompts) వాడబడుతున్నాయి? వాటిని గుర్తించి బ్లాక్ చేయడానికి ఎక్స్ వద్ద ఉన్న ఫిల్టరింగ్ మెకానిజం ఏమిటి? అనే విషయాలపై స్పష్టమైన సమాచారం ఇవ్వాలని కేంద్రం తన తాజా ఆదేశాల్లో పేర్కొంది. ఎక్స్ సంస్థ భారత చట్టాలను గౌరవిస్తామని ప్రకటిస్తున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో అశ్లీల కంటెంట్ సృష్టికి లభిస్తున్న అవకాశాలు ప్రభుత్వానికి ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. కేవలం నిబంధనలు ఉన్నాయి అని చెప్పడం సరిపోదని, ఆ నిబంధనలు అశ్లీలతను ఆపడంలో ఎంతవరకు విజయవంతమయ్యాయో నిరూపించాల్సిన బాధ్యత ఎక్స్ పైన ఉందని ఐటీ శాఖ స్పష్టం చేసింది.
భారత ఐటీ రూల్స్ 2021 ప్రకారం, ప్రతి సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్ తన వేదికపై చట్టవిరుద్ధమైన లేదా అభ్యంతరకరమైన సమాచారం లేకుండా చూడాలి. ఏఐ సాంకేతికత నేరుగా కంటెంట్ను సృష్టిస్తున్నప్పుడు, దానికి ఆ ఏఐని రూపొందించిన సంస్థే ప్రాథమిక బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది. ఈ క్రమంలో, గ్రోక్ ఏఐ ద్వారా సృష్టించబడే ప్రతి చిత్రంపై వాటర్మార్క్ ఉందా? అది ఏఐ ద్వారా సృష్టించబడిందని గుర్తించేలా మెటాడేటా ఉందా? వంటి అంశాలపై కూడా ప్రభుత్వం ఆరా తీస్తోంది.
ఎక్స్ సమర్పించిన నివేదికలో ఇటువంటి కీలకమైన సాంకేతిక వివరాలు లోపించాయని, అందుకే పూర్తి వివరాలతో కూడిన సమగ్ర నివేదికను మళ్ళీ సమర్పించాలని ఆదేశించింది. ఒకవేళ ఎక్స్ సంస్థ పారదర్శకంగా వ్యవహరించకపోతే, భారత ఐటీ చట్టం సెక్షన్ 79 కింద ఆ సంస్థకు లభించే 'సేఫ్ హార్బర్' (Safe Harbor) రక్షణను కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. దీనివల్ల వినియోగదారులు చేసే ప్రతి అశ్లీల పోస్ట్కు ఎక్స్ యాజమాన్యమే నేరుగా చట్టపరమైన విచారణను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏఐ నియంత్రణపై చర్చ జరుగుతున్న తరుణంలో, భారత ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం ఇతర ఏఐ సంస్థలకు కూడా ఒక హెచ్చరికగా నిలుస్తుంది. భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ పేరుతో అశ్లీలతను లేదా మహిళల ఆత్మగౌరవాన్ని దెబ్బతీసే కంటెంట్ను అనుమతించే ప్రసక్తే లేదని కేంద్రం తేల్చి చెప్పింది. ఎలోన్ మస్క్ తన ప్లాట్ఫారమ్లో గరిష్ట స్వేచ్ఛను ఇస్తామని చెబుతుంటారు, కానీ ఆ స్వేచ్ఛ సామాజిక నైతికతను దాటకూడదని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. భవిష్యత్తులో ఇటువంటి ఉదంతాలు పునరావృతం కాకుండా గ్రోక్ ఏఐలో ఎలాంటి 'సేఫ్టీ గార్డ్రైల్స్' (Safety Guardrails) ఏర్పాటు చేయబోతున్నారో వచ్చే నివేదికలో వివరించాలని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. భారతీయ ఇంటర్నెట్ వినియోగదారులకు సురక్షితమైన డిజిటల్ వాతావరణాన్ని అందించడమే తమ ప్రథమ ప్రాధాన్యత అని ఐటీ శాఖ అధికారులు పునరుద్ఘాటించారు.
ఎక్స్ సంస్థ ఇప్పుడు భారత ప్రభుత్వ నిబంధనలకు అనుగుణంగా తన ఏఐ మోడల్స్ను మార్చుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. అశ్లీల కంటెంట్ వివాదం కేవలం ఎక్స్కే పరిమితం కాకుండా, గూగుల్ జెమిని, ఓపెన్ ఏఐ వంటి ఇతర సంస్థలపై కూడా నిఘా పెంచేలా చేసింది. టెక్నాలజీ అనేది మానవ కళ్యాణం కోసం ఉండాలి తప్ప, అది ఒకరిని వేధించడానికి సాధనంగా మారకూడదు. రాబోయే రోజుల్లో ఎక్స్ సమర్పించే నివేదికపైనే ఆ సంస్థకు భారత్లో లభించే చట్టపరమైన వెసులుబాటు ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రభుత్వం ఆశించిన విధంగా ఎక్స్ తన ఏఐ మోడల్స్లో పటిష్టమైన ఫిల్టర్లను ఏర్పాటు చేసి, అశ్లీలతకు స్వస్తి పలుకుతుందో లేదో వేచి చూడాలి. ఈ పరిణామం ఏఐ రంగంలో భద్రత మరియు నైతికతపై ఒక కొత్త ప్రమాణాన్ని సెట్ చేసే అవకాశం ఉంది.
