ఓవర్-ది-టాప్ (OTT) ప్లాట్ఫామ్లు అందించే ఆడియో మరియు వీడియో కంటెంట్ను ఇకపై వినికిడి మరియు దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి కూడా అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక ముసాయిదా మార్గదర్శకాలను (Draft Guidelines) జారీ చేసింది. ఈ విషయాన్ని కేంద్ర సమాచార, ప్రసార శాఖ సహాయ మంత్రి డాక్టర్ ఎల్. మురుగన్ శుక్రవారం రాజ్యసభకు లిఖితపూర్వక సమాధానంలో వెల్లడించారు.
భారతదేశంలో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న మీడియా మరియు వినోద పరిశ్రమకు ఈ నిర్ణయం కొత్త మార్పును తీసుకురానుంది. కేంద్ర సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ముసాయిదా మార్గదర్శకాలను ఈ ఏడాది అక్టోబర్ 7న ప్రజాభిప్రాయం కోసం విడుదల చేసింది.
'ఓటీటీ ప్లాట్ఫామ్లలో కంటెంట్ అందుబాటు'ను మెరుగుపరచడం ఈ మార్గదర్శకాల వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ నిబంధనలను రూపొందించేటప్పుడు ప్రభుత్వం కింది చట్టాలు మరియు ఒప్పందాలను దృష్టిలో ఉంచుకుంది:
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14 (సమానత్వపు హక్కు). వికలాంగుల హక్కులపై ఐక్యరాజ్యసమితి ఒప్పందం (UN Convention). వికలాంగుల హక్కుల చట్టం-2016. ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ రూల్స్-2021 కింద ఉన్న నైతిక నియమావళి (Code of Ethics).
ఈ చర్యలు దివ్యాంగులకు సమాన అవకాశాలు కల్పించాలనే ప్రభుత్వ నిబద్ధతను తెలియజేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన ఈ నిబంధనలను ఒకేసారి కాకుండా, ఓటీటీ ప్లాట్ఫామ్లకు సిద్ధం కావడానికి సమయం ఇస్తూ రెండు దశల్లో అమలు చేయాలని నిర్ణయించారు.
ఇందులో తక్కువ ఖర్చుతో, తక్కువ సమయంలో అమలు చేయగలిగే ప్రాథమిక చర్యలు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ఇప్పటికే ఉన్న కంటెంట్కు శీర్షికలు (Subtitles) లేదా క్లోజ్డ్ క్యాప్షన్లు జోడించడం.
మరింత సంక్లిష్టమైన మరియు ఎక్కువ సమయం తీసుకునే మార్పులు ఈ దశలో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి కోసం ఆడియో డిస్క్రిప్షన్ (Audio Description) జోడించడం, ప్రత్యేకమైన నావిగేషన్ ఫీచర్లను అభివృద్ధి చేయడం.
గతంలో, 2019 సెప్టెంబర్ 11న వినికిడి లోపం ఉన్నవారి కోసం టెలివిజన్ కార్యక్రమాల్లో కూడా ఇలాంటి ప్రమాణాలను జారీ చేసిన విషయాన్ని మంత్రిత్వ శాఖ ఈ సందర్భంగా గుర్తు చేసింది. ఈ నిర్ణయం ప్రాధాన్యత సంతరించుకోవడానికి ప్రధాన కారణం, భారత మీడియా మరియు వినోద పరిశ్రమ (M&E Industry) వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోంది.
పీడబ్ల్యూసీ ఇండియా నివేదిక ప్రకారం, 2024లో 32.2 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉన్న భారత మీడియా మార్కెట్, 2029 నాటికి 47.2 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుతుందని అంచనా. ఓటీటీ స్ట్రీమింగ్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయం కూడా 2024లో 2.27 బిలియన్ డాలర్ల నుంచి 2029 నాటికి 3.47 బిలియన్ డాలర్లకు పెరుగుతుందని ఆ నివేదిక పేర్కొంది.
పెరుగుతున్న ఈ మార్కెట్లో, దివ్యాంగులను కూడా భాగస్వామ్యం చేయడం వల్ల ఓటీటీ ప్లాట్ఫామ్ల వీక్షకుల సంఖ్య (User Base) మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. ముసాయిదా మార్గదర్శకాలు ఓటీటీ ప్లాట్ఫామ్లకు కొన్ని కొత్త సవాళ్లను విసురుతున్నాయి.
ప్లాట్ఫామ్లు తమ సాంకేతిక మౌలిక సదుపాయాలను (Technical Infrastructure) ఈ కొత్త ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా మార్చుకోవాలి. ఇప్పటికే ఉన్న మరియు కొత్తగా వచ్చే కంటెంట్కు ఆడియో డిస్క్రిప్షన్, క్లోజ్డ్ క్యాప్షన్లు మరియు సైన్ లాంగ్వేజ్ ఇంటర్ప్రిటేషన్ వంటి సదుపాయాలను జోడించాల్సి ఉంటుంది. దీనికి అదనపు ఖర్చు మరియు సమయం అవసరం.
ప్రజాభిప్రాయం స్వీకరించిన తర్వాత, ఈ మార్గదర్శకాలు తుది రూపాన్ని సంతరించుకుని, ఓటీటీ సంస్థలకు తప్పనిసరి అవుతాయి. ఈ నిర్ణయం భారతదేశంలో 'అందరికీ సమానత్వం' (Accessibility for All) అనే లక్ష్యాన్ని ముందుకు తీసుకువెళుతుందని చెప్పవచ్చు.
