ఎలక్షన్ కమిషనర్ రాజీనామా చేయాలా? ఇండియన్ ఎక్స్ ప్రెస్ కథనాల లొల్లి ఏమిటి?

• కమిషన్ చరిత్రలోనే తొలిసారి.. నేరుగా కేంద్ర కేబినెట్ సెక్రటరీకే ఫిర్యాదు చేసిన కమిషనర్లు!

• ఫార్మ్-6 లో వింత నిబంధనలు.. 2004 నాటి పాత రికార్డులు తేవాలనడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం!

• అక్షరం తప్పున్నా, వయసు తేడా ఉన్నా ఓటు రద్దు.. సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా సామూహిక వేటు!

Politics: దేశంలో అత్యున్నత రాజ్యాంగ సంస్థ అయిన కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం పనితీరు మరియు దాని స్వయంప్రతిపత్తిపై దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చ జరుగుతున్న వేళ ప్రముఖ జాతీయ దినపత్రిక ‘ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్’ ప్రచురించిన పరిశోధనాత్మక కథనం తీవ్ర సంచలనం సృష్టించింది. ఆ నివేదిక ప్రకారం, చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ మరియు ఇతర ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్ల మధ్య తీవ్రస్థాయిలో అంతర్గత విభేదాలు భగ్గుమన్నాయి. గత పది నెలల వ్యవధిలోనే ప్రధాన కమిషనర్ తీసుకుంటున్న ఏకపక్ష నిర్ణయాలు, పారదర్శకత లేని వ్యవహారశైలిని తప్పుపడుతూ మిగిలిన ఇద్దరు కమిషనర్లు ఏకంగా 14 సార్లు లిఖితపూర్వకంగా తమ అభ్యంతరాలను నమోదు చేసినట్లు పక్కా ఆధారాలతో వెల్లడైంది.

ఎస్‌ఐఆర్ (SIR) వివాదం – 13 కోట్ల ఓట్ల తొలగింపు ఆందోళనలు

ఈ అంతర్గత పోరుకు ప్రధాన కారణం ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా అమలవుతున్న ‘స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్’ (SIR) ప్రక్రియ. ఓటర్ల జాబితా ప్రక్షాళన పేరుతో చేపట్టిన ఈ కసరత్తులో దేశంలోని సుమారు 99 కోట్ల ఓటర్లలో దాదాపు 13 కోట్ల మంది ఓటర్లను అర్హుల జాబితా నుంచి తాత్కాలికంగా తొలగించి ముసాయిదా జాబితాలు సిద్ధం చేయడం తీవ్ర ఆందోళన రేకెత్తిస్తోంది. మొత్తం ఓటర్లలో దాదాపు 13 శాతానికి పైగా పౌరులు తమ ప్రాథమిక ఓటు హక్కును కోల్పోయే ప్రమాదం ఏర్పడిందని, ఇది ప్రజలను ఓటు హక్కుకు దూరం చేసే పద్ధతిగా మారిందని కమిషనర్లు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు.

ఫార్మ్-6 నిబంధనలు మరియు ‘లాజికల్ డిస్క్రిపెన్సీస్’ సాకు

కొత్తగా 18 ఏళ్లు నిండిన యువత ఓటు నమోదు చేసుకునేందుకు ఉపయోగించే 'ఫార్మ్-6'లో కొత్తగా విధించిన కఠిన షరతులను కమిషనర్లు రాజ్యాంగ విరుద్ధమని స్పష్టం చేశారు. 2004 నాటి పాత జాబితా రికార్డుల్లో దరఖాస్తుదారుడి తల్లిదండ్రులు లేదా తాతల పేర్లు ఉన్నాయో లేదో చూపించాలనే నిబంధన సామాన్యులకు తీవ్ర ఇబ్బందిగా మారింది. మరోవైపు, ఇంటిపేరులో చిన్న అక్షరం తప్పు పడినా, తండ్రి-కొడుకుల వయసు వ్యత్యాసంలో తేడా ఉందని సాఫ్ట్‌వేర్ గుర్తించినా వాటిని ‘లాజికల్ డిస్క్రిపెన్సీస్’గా పరిగణించి లక్షలాది మందికి నోటీసులు జారీ చేస్తున్నారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోనే ఇలాంటి సాకులతో 27 లక్షలకు పైగా ఓట్లను తొలగించడంపై తీవ్ర దుమారం రేగింది.

స్థానిక అధికారుల అధికారాల రద్దు – కేంద్రీకృతమైన డేటా యాక్సెస్

క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసే ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ అధికారులకు చట్టబద్ధంగా ఉండే అధికారాలను పూర్తిగా తొలగించారన్నది మరో ప్రధాన ఆరోపణ. గతంలో స్థానిక సమస్యలను క్షేత్రస్థాయి అధికారులు అక్కడికక్కడే పరిశీలించి అర్హులైన ఓట్లను పునరుద్ధరించేవారు. అయితే నూతనంగా ప్రవేశపెట్టిన కేంద్రీకృత సాఫ్ట్‌వేర్ విధానంతో స్థానిక అధికారులకు ఉన్న యాక్సెస్‌ను నిలిపివేసి, తుది నిర్ణయాధికారాలన్నింటినీ ఢిల్లీలోని కేంద్ర కార్యాలయం చేతుల్లోనే ఉంచారు. ఈ సాఫ్ట్‌వేర్ నిర్వహణ, డేటా భద్రత మరియు పర్యవేక్షణ లోపాలపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ కమిషన్ చరిత్రలోనే మునుపెన్నడూ లేనివిధంగా ఇద్దరు కమిషనర్లు నేరుగా కేంద్ర కేబినెట్ సెక్రటరీకి లేఖ రాయడం ఈ సంక్షోభ తీవ్రతను స్పష్టం చేస్తోంది.

నిర్ణయాల్లో సమానత్వం వర్సెస్ నియంతృత్వ పోకడలు

రాజ్యాంగం ప్రకారం చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ కేవలం ‘సమానుల్లో మొదటివాడు’ మాత్రమేనని, ఆయనకు మిగతా కమిషనర్ల కంటే ప్రత్యేకమైన అదనపు అధికారాలు ఉండవని చట్టం స్పష్టం చేస్తోంది. గతంలో ముగ్గురు సభ్యుల కమిషన్ చట్టాన్ని తెచ్చినప్పుడు, నిర్ణయాలన్నీ ఏకాభిప్రాయం లేదా మెజారిటీ ప్రాతిపదికన జరగాలని నిబంధన పెట్టారు. అయితే ప్రస్తుతం పరిపాలనా అధికారాలను అడ్డం పెట్టుకుని ప్రధాన కమిషనర్ మిగిలిన ఇద్దరు కమిషనర్లను కనీసం సంప్రదించకుండానే పత్రికా ప్రకటనలు, కీలక ఆదేశాలు జారీ చేస్తున్నారని వెల్లడైంది. ముగ్గురు కమిషనర్లు కలిసి ఉమ్మడి సమావేశాలు నిర్వహించడమే అరుదైపోయిందన్న వాదనలు తెరపైకి వచ్చాయి.

రాజకీయ దుమారం – ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థల విశ్వసనీయత ప్రశ్నార్థకం

ఈ పరిణామాలు బహిర్గతం కావడంతో జాతీయ స్థాయిలో ప్రధాన ప్రతిపక్షాలన్నీ కేంద్ర ప్రభుత్వంపై విరుచుకుపడ్డాయి. ఎన్నికల కమిషన్ స్వయంప్రతిపత్తిని పూర్తిగా దెబ్బతీసి, పాలకుల కనుసన్నల్లో నడిపిస్తున్నారని విపక్ష నేతలు తీవ్రంగా ఆరోపించారు. దీనిపై సంబంధిత వర్గాలు స్పందిస్తూ ఇవన్నీ అంతర్గత చర్చలేనని వివరణ ఇచ్చినప్పటికీ, లిఖితపూర్వకంగా లేవనెత్తిన సాంకేతిక, రాజ్యాంగపరమైన ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానం లభించలేదు. నకిలీ ఓట్లను తొలగించడం అవసరమే అయినప్పటికీ, నిబంధనలను అతిగా సంక్లిష్టం చేసి నిజమైన పౌరులను ఓటు హక్కుకు దూరం చేయడం ప్రజాస్వామ్య మూలాలకే ప్రమాదకరమని రాజకీయ విశ్లేషకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.