new currency notes: చిరిగిపోవు.. నీటిలో తడవవు.. ఆ నోట్లతో ఆర్బీఐ సరికొత్త విప్లవం! త్వరలో ప్లాస్టిక్ కరెన్సీ..

• మొదటగా రూ. 10, రూ. వ20 డినామినేషన్లలో పైలట్ ప్రాజెక్టు..
  
  
• Business: 2027 నుంచి పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి తెచ్చే అవకాశం..

new currency notes: దేశంలో నగదు చలామణి వ్యవస్థలో భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ఒక చారిత్రాత్మక విప్లవానికి తెరలేపనుంది. ప్రస్తుతం మనం వాడుతున్న కాటన్ ఆధారిత కాగితపు నోట్ల స్థానంలో.. చిరిగిపోని, నీటిలో తడవని అత్యాధునిక పాలిమర్ (ప్లాస్టిక్) కరెన్సీ నోట్లను (Polymer Currency Notes) ప్రయోగాత్మకంగా ప్రవేశపెట్టేందుకు కేంద్ర బ్యాంక్ ముమ్మర కసరత్తు చేస్తోంది. విశ్వసనీయ వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, ఈ ప్రతిష్టాత్మక పైలట్ ప్రాజెక్టును త్వరలోనే ప్రారంభించి, వచ్చే ఏడాది నాటికి పూర్తిస్థాయిలో దేశవ్యాప్తంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ఆర్బీఐ యోచిస్తోంది.

తొలి దశలో రూ. 10, రూ. 20 నోట్లు.. పాతవి రద్దు కావు!
సాధారణంగా ప్రజల చేతుల్లో ఎక్కువగా మారి, త్వరగా పాడైపోయే తక్కువ ముఖ విలువ (Low Denomination) కలిగిన నోట్లతోనే ఈ ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించనున్నారు.

• ప్రాథమిక లైనప్: తొలి దశలో భాగంగా రూ. 10 మరియు రూ. 20 పాలిమర్ నోట్లను మార్కెట్లోకి విడుదల చేయనున్నారు.

• డీమోనిటైజేషన్ భయాలు వద్దు: ఈ ప్రక్రియ వల్ల పాత నోట్లు రద్దు అవుతాయేమోనని కంగారు పడాల్సిన పనిలేదు. ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న కాగితపు నోట్లను యథావిధిగా కొనసాగిస్తూనే.. దశలవారీగా (Phased Manner) ఈ కొత్త ప్లాస్టిక్ నోట్లను బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి ప్రవేశపెడతారు.

ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం అత్యాధునిక అంతర్జాతీయ భద్రతా ప్రమాణాలతో (Security Features) కూడిన పాలిమర్ షీట్లను సరఫరా చేసేందుకు ఆర్బీఐ నోట్ల ముద్రణ విభాగం ఇప్పటికే గ్లోబల్ ఎక్స్‌ప్రెషన్ ఆఫ్ ఇంట్రెస్ట్ (EoI) జారీ చేసింది. ఈ అంతర్జాతీయ టెండర్ల బిడ్ల దాఖలుకు తుది గడువును నిర్ణయించి, వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది.

డిజిటల్ విప్లవంలోనూ తగ్గని నగదు: ముద్రణా వ్యయానికి బ్రేక్!
భారతదేశంలో యూపీఐ (UPI) లాంటి డిజిటల్ చెల్లింపులు రికార్డు స్థాయిలో దూసుకుపోతున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో నగదు (Cash) వినియోగం ఏమాత్రం తగ్గలేదు. చిరిగిపోయిన, మురికిగా మారిన పాత కాగితపు నోట్ల స్థానంలో నిరంతరం కొత్త నోట్లను ముద్రించడం ప్రభుత్వానికి, ఆర్బీఐకి భారీ ఆర్థిక భారంగా మారుతోంది.

పాలిమర్ నోట్ల ప్రత్యేకతలు ఇవే:

1. సుదీర్ఘ మన్నిక: కాగితపు నోట్లతో పోలిస్తే ప్లాస్టిక్ నోట్లు కనీసం 3 నుండి 4 రెట్లు ఎక్కువ కాలం మన్నుతాయి.

2. పర్యావరణ తట్టుకునే శక్తి: ఇవి నీటిలో తడిసినా పాడవు, మురికి అంటవు మరియు సులభంగా చిరిగిపోవు.

3. కళ్లెదుటే అంతర్జాతీయ నమూనా: ఇప్పటికే ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (UK), కెనడా, వియత్నాం వంటి పలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో ఈ పాలిమర్ కరెన్సీ విజయవంతంగా చలామణిలో ఉంది.

సాంకేతిక సవాళ్లు.. ఏటీఎంల రీ-కాలిబ్రేషన్!
గతంలోనే, అంటే 2012-14 మధ్య కాలంలోనే ఆర్బీఐ ప్లాస్టిక్ నోట్లను ప్రవేశపెట్టాలని భావించినప్పటికీ.. దేశ వాతావరణ పరిస్థితులు, సాంకేతిక కారణాల వల్ల ఆ ప్రతిపాదన కార్యరూపం దాల్చలేదు. అయితే, ఈసారి మరింత పక్కా ప్రణాళికతో కేంద్ర బ్యాంక్ రంగంలోకి దిగింది.

ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న లక్షలాది ఏటీఎంలలో (ATMs) ఈ ప్లాస్టిక్ నోట్ల సైజ్, బరువుకు అనుగుణంగా మిషన్లను రీ-కాలిబ్రేట్ చేయడం (మార్పులు చేయడం) వంటి సాంకేతిక అంశాలపై నిపుణుల కమిటీ పరిశీలన జరుపుతోంది. ఈ సాంకేతిక పరీక్షలు ముగిసిన వెంటనే ఆర్బీఐ నుంచి అధికారిక ప్రకటన వెలువడే అవకాశం ఉంది. కరెన్సీ నోట్ల ముద్రణ ఖర్చును తగ్గించి, నకిలీ నోట్ల ముఠాలకు (Fake Currency) అడ్డుకట్ట వేయడంలో ఈ పాలిమర్ నోట్లు అత్యంత కీలకపాత్ర పోషిస్తాయని ఆర్థిక నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.

1. పాలిమర్ నోట్ల అత్యాధునిక భద్రతా ప్రమాణాలు (Security Features)
ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న కాగితపు నోట్ల కంటే ప్లాస్టిక్ నోట్లలో నకిలీలను అరికట్టే సాంకేతికత (Anti-Counterfeiting Technology) చాలా ఎక్కువ. ఆర్బీఐ జారీ చేసిన గ్లోబల్ ఎక్స్‌ప్రెషన్ ఆఫ్ ఇంట్రెస్ట్ (EoI) ప్రకారం ఈ నోట్లలో క్రింది భద్రతా ఫీచర్లు ఉండే అవకాశం ఉంది:

• క్లియర్ విండోస్ (Transparent Windows): నోటుపై ఒక భాగం పూర్తిగా పారదర్శకంగా (ట్రాన్స్‌పరెంట్) ఉంటుంది. దీనిపై కాంతిని ప్రసరింపజేసినప్పుడు లేదా చూసినప్పుడు మాత్రమే కనిపించే ప్రత్యేక డిజైన్లు లేదా హోలోగ్రామ్‌లను పొందుపరుస్తారు. దీనిని సాధారణ కలర్ జిరాక్స్ లేదా ప్రింటర్ల ద్వారా నకిలీ చేయడం అసాధ్యం.

• టాక్టైల్ ఫీచర్లు (Tactile/Raised Printing): చూపుడు సమస్యలు ఉన్నవారు (దృష్టి లోపం ఉన్నవారు) నోటు విలువను గుర్తించేలా ప్రత్యేకంగా స్పర్శతో తెలిసే 'రైజ్డ్ ప్రింటింగ్' టెక్నాలజీని ఇందులో మరింత పటిష్ఠం చేస్తున్నారు. ప్లాస్టిక్ ఉపరితలంపై ఈ ఫీచర్ ఎక్కువ కాలం అరిగిపోకుండా ఉంటుంది.

• ఆప్టికల్లీ వేరియబుల్ ఇంక్ (OVI): నోటును విభిన్న కోణాల్లో తిప్పి చూసినప్పుడు రంగులు మారే అత్యంత ఖరీదైన సెక్యూరిటీ ఇంక్‌ను ఈ పాలిమర్ షీట్లపై ఉపయోగిస్తారు.

• కలర్ షిఫ్టింగ్ థ్రెడ్స్ & మైక్రో-లెటరింగ్: నోటు లోపల అమర్చే భద్రతా దారాలు (Security Threads) మరియు కంటికి నేరుగా కనిపించని అతి సూక్ష్మ అక్షరాల (Micro-text) అమరికను ప్లాస్టిక్ లేయర్ల మధ్య పొందుపరుస్తారు.

2. ఏటీఎంల రీ-కాలిబ్రేషన్ అప్‌డేట్స్ (ATM Recalibration Status)
గతంలో 2016 నోట్ల రద్దు (Demonetisation) సమయంలో కొత్త రూ.2000, రూ.500 నోట్ల సైజులకు అనుగుణంగా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న లక్షలాది ఏటీఎంలను రీ-కాలిబ్రేట్ చేయడానికి బ్యాంకులు తీవ్రంగా శ్రమించాల్సి వచ్చింది. అయితే, ఈసారి ప్లాస్టిక్ నోట్ల విషయంలో ఆర్బీఐ ముందస్తుగానే వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరిస్తోంది:

• టెక్నికల్ కమిటీల పరిశీలన: పాలిమర్ నోట్లు కాగితపు నోట్ల కంటే కాస్త భిన్నమైన మందం (Thickness), బరువు మరియు స్లిప్పరీ ఫినిషింగ్ (జారే స్వభావం) కలిగి ఉంటాయి. అందువల్ల, ఏటీఎం క్యాసెట్లు (నోట్లు పెట్టే ట్రేలు) మరియు నోట్లను బయటకు నెట్టే రోలర్ మెకానిజం సరిగ్గా పనిచేస్తాయా లేదా అనేది చెక్ చేయడానికి ఆర్బీఐ ప్రత్యేక సాంకేతిక నిపుణుల కమిటీలను రంగంలోకి దించింది.

• రెండు నోట్ల రకాలకు అనుకూలత: ప్రస్తుతం పైలట్ ప్రాజెక్ట్ కింద రూ.10, రూ.20 నోట్లను మాత్రమే ప్రవేశపెడుతుండటంతో, మెజారిటీ ఏటీఎంలలో పెద్దగా మార్పులు అవసరం లేదు (ఎందుకంటే ఏటీఎంలలో ఎక్కువగా రూ.100, రూ.200, రూ.500 నోట్లను మాత్రమే డిస్పెన్స్ చేస్తారు). కానీ భవిష్యత్తులో రూ.100 అంతకంటే ఎక్కువ విలువైన ప్లాస్టిక్ నోట్లను తెచ్చే ముందే, ఒకే క్యాసెట్ లో అటు కాగితపు నోటు, ఇటు ప్లాస్టిక్ నోటు పెట్టినా మిషన్ జామ్ అవ్వకుండా ఉండేలా సాఫ్ట్‌వేర్, హార్డ్‌వేర్ అప్‌గ్రేడ్‌లను టెస్ట్ చేస్తున్నారు.

• పైలట్ రన్ టెస్టింగ్: గ్లోబల్ టెండర్ల ప్రక్రియ ముగిసి పాలిమర్ షీట్లు అందిన వెంటనే, ఎంపిక చేసిన కొన్ని బ్యాంకింగ్ జోన్లలోని ఏటీఎంలలో వీటిని ప్రయోగాత్మకంగా లోడ్ చేసి క్షేత్రస్థాయి పనితీరును పరిశీలించనున్నారు.

ఈ సాంకేతిక కసరత్తు మరియు గ్లోబల్ ఈవోఐ (EoI) బిడ్డింగ్ ప్రక్రియ సజావుగా ముగిసిన అనంతరం, 2027 నాటికి ఈ ప్లాస్టిక్ కరెన్సీ పూర్తిస్థాయిలో మీ చేతుల్లోకి వచ్చేలా అధికారిక టైమ్‌లైన్‌ను ఆర్బీఐ విడుదల చేయనుంది.